فاجعه خاموش

6 سال پس از سقوط حاکمیت طالبان با تهاجم ائتلاف تحت رهبری ایالات متحده ، نتایج پروژه ای تحقیقاتی در این کشور که توسط موسسه WomanKind انجام شده ، نشان می دهد وضعیت زنان افغان امروز به همان بدی دوران حاکمیت طالبان است.

طرح هایی که در سال 2002میلادی با هدف بهبود شرایط اجتماعی در افغانستان اجرا می شدند به دلیل ناتوانی انگلیس و ایالات متحده در پرداختن به مساله حقوق زنان به عنوان یکی از اولویت های افغانستان خیلی زود به فراموشی سپرده شدند.

آمار و ارقام ارائه شده در گزارش اخیر پیرامون وضعیت زنان افغان یا به عبارت بهتر زنان و دختران بالای 7سال افغانستان به غایت دلهره آور به نظر می رسد. حملات خشونت آمیز علیه زنان که در اکثر موارد به تجاوز به عنف ختم می شود به امری متداول در جامعه افغان تبدیل شده تا آنجا که 87درصد زنان از این مساله ابراز نارضایتی می کنند و تقریبا 60درصد ازدواج ها اجباری است.

با وجود قوانین جدیدی که ازدواج دختران خردسال را منع کرده 57درصد نوعروسان را دختران زیر 16سال تشکیل می دهند. نرخ بیسوادی بین زنان افغان به 88درصد بالغ می شود و تنها 5درصد از دختران افغان به مقطع تحصیلات متوسطه راه می یابند.

مرگ ومیر زنان باردار در افغانستان به قدری بالاست که این کشور به همراه سیرالئون حایز جایگاه اول در این رابطه است و از هر 9زن باردار یکی به هنگام زایمان جان خود را از دست می دهد. 30سال جنگ در افغانستان بیش از یک میلیون بیوه بر جای گذاشته که اکثر آنها از حداقل حمایت محروم هستند و ناچارند برای تامین معاش خود در خیابان ها گدایی کنند. این شرایط افغانستان را به تنها کشور دنیا بدل کرده که نرخ خودکشی زنان در آن بالاتر از مردان است.

گروه های حامی حقوق مدنی می گویند این ها آمارهای ملی مربوط به وضعیت زنان در افغانستان هستند در حالی که شرایط در مناطق درگیر جنگ چون ولایت هلمند که تحت نظارت نیروهای انگلیسی است به مراتب وخیم تر از سایر جاهاست.

دریافت وجه در قبال فروش دختران ، تحویل یکی از دختران خانواده قاتل به خانواده مقتول یا معاوضه دختر خانواده بدهکار با بدهی به رغم ممنوعیت قانونی کماکان در افغانستان شایع است . با توجه به بالا بودن قیمت نوعروسان خردسال که بین 1200تا سه هزار دلار معادل دستمزد 3سال کارگران یدی قیمت دارند بسیاری از دامادها به معاوضه خواهران و دختران خود در مقابل دختری که به همسری می گیرند یا قرض کردن با بهره بالا تن می دهند.

پرتو میناهاشمی ، رئیس مرکز زنان افغان که طی 25سال گذشته دست اندرکار نبرد برای احیای حقوق زنان افغانستان و بویژه پناهجویان افغان مقیم پاکستان بوده است ، می گوید: آنچه بیش از سایر موارد دلم را به درد می آورد ازدواج های اجباری ناشی از فقر است که گاهی حتی دامنگیر دختران خردسال 7و 8ساله می شود. هاشمی با اشاره به قانون مصوبه سال 2007میلادی که ازدواج دختران زیر 16سال را غیرقانونی شمرده است ، می افزاید: اکثر مردم حتی اطلاعی از وضع این قانون ندارند و روند ازدواج های زود هنگام در حال سرعت گرفتن است.

بخش اعظم کمک های بین المللی که به افغانستان سرازیر می شود به جای آن که دراختیار موسسات غیردولتی قرار گیرد به طور مستقیم به حساب های دولت کابل واریز می شود. گروه های حامی حقوق مدنی خواستار اختصاص یافتن بخشی از این کمک ها به امور بشردوستانه چون برنامه های آموزش زنان هستند.

آنچنان که هاشمی می گوید اگرچه پس از سقوط طالبان وضعیت زنان در کابل و دیگر شهرهای بزرگ بهبود یافته اما شرایط کماکان برای زنان دشوار است و نمایندگان زن پارلمان افغانستان (لویی جرگه )، فعالان و روزنامه نگاران مونث همچنان تحت فشارهای مداوم به فعالیت خود ادامه می دهند.

هواداران حقوق بشر خواستار اجرای قطعنامه 1325شورای امنیت هستند که خواستار حمایت از زنان و توجه به نقش آنان در اعاده امنیت و رعایت حقوق آنان شده است . گروه های حامی حقوق بشر در سراسر افغانستان در همین راستا توجه خود را به جای تلاش برای ایجاد مهارت های شغلی در زنان به برنامه های آموزشی و یادآوری حقوق زنان به آنها معطوف کرده اند.

در این برنامه ها به زنان خاطرنشان می شود مطابق شرع اسلام از حقوق مساوی با مردان برخوردار هستند. علاوه بر آن با تشکیل کلاس های آموزشی برای مردان جوان سعی می شود راه های برخورد درست با زنان به آنها آموزش داده شود.

مالکوم بروس ، رئیس کمیته بین المللی توسعه که از نهادهای زیرمجموعه سازمان ملل متحد است اوایل ماه جاری در گزارش تصریح کرده بود یکی از مشکلات جدی ای که جامعه بین المللی در افغانستان با آن مواجه است تفاوت های عمیق فرهنگی بین سایر کشورها با افغانستان است که تاثیرگذاری فعالیت نهادهای غربی در این کشور را به حداقل رسانده است.

به اعتقاد بروس تا زمانی که دولت افغانستان بشدت درگیر جنگ با طالبان است و از فساد عمیق در ارکان خود رنج می برد نباید به بهبود شرایط زنان افغان امید چندانی داشت.

رضا سادات