به گزارش جام جم آنلاین؛ مسابقه «نقطهزن» که مدتی است از شبکه دو پخش میشود، یکی از تجربههای متمایز تلویزیون در حوزه برنامهسازی نوجوان است. این مسابقه با هدف ارائه مفاهیم علمی در قالب رقابت و سرگرمی طراحی شده است. محور اصلی نقطهزن، ساخت و پرتاب موشکهای آبی است؛ موضوعی که فراتر از یک رقابت علمی ساده است؛ چرا که در کنار آن، تلاش شده مفاهیمی همچون آداب و آیین ایرانی-اسلامی و همچنین تقویت اعتمادبهنفس و خودباوری در نوجوانان نیز مورد توجه قرار گیرد.
علیرضا گرانپایه که پیش از این در حوزه سردبیری و برنامهسازی تلویزیونی فعالیت داشته، در نقطهزن تجربه متفاوتی از هدایت یک گروه تولید را پشت سر گذاشته است؛ تجربهای که به گفته خودش، علاوه بر پیچیدگیهای معمول تولید، با چالشهای ضبط در فضای باز و گرمای تابستان نیز همراه بوده است. به همین مناسبت، با علیرضا گرانپایه، کارگردان نقطهزن، درباره تجربه این مسابقه، طراحی زبان تصویری برای نوجوانان، چالشهای تولید و ظرفیتهای توسعه این ایده در تلویزیون گفتوگو کردیم.
هدایت تیم، یک چالش جدی است
گرانپایه درباره تفاوت تجربه سردبیری و کارگردانی و تأثیر سابقه خود بر ساختار «نقطهزن» گفت: در برنامهسازی، تجربه کارگردانی برای من بیگانه نیست و پیش از این نیز در برنامههایی مانند «دو نقطه» با این فضای کاری مواجه بودهام. با این حال، کارگردانی «نقطهزن» به دلیل ویژگیهای خاص تولید، تجربهای متفاوت بود. هدایت و همراهی با تیم از وظایف کلیدی کارگردان است که در این برنامه اهمیت دوچندانی پیدا کرد؛ چرا که خلاقیت و نوآوریهای طراحی برنامه، مسیر تولید را دشوارتر میکرد.
وی افزود: بخش مهمی از ضبط نقطهزن در فضای بیرونی انجام شد و عوامل تولید ناچار بودند زیر نور مستقیم آفتاب و در گرمای تابستان کار کنند. این شرایط، هم هدایت تیم و هم میزان تابآوری عوامل را برای رسیدان به کیفیت مطلوب، با چالش مواجه میکرد. وقتی محدودیتهای تولید را در کنار دشواریهای ساخت یک برنامه پیچیده قرار دهیم، با تجربهای کاملاً متفاوت روبرو هستیم.
مسابقهای برای لذت تماشاگر
کارگردان نقطهزن درباره ایجاد تعادل میان بخشهای علمی و محاسباتی با لحظات هیجانانگیز پرتاب موشکها توضیح داد: برخلاف برنامه دو نقطه که در آن تعامل فعال مخاطب با بازی و برنامه اهمیت داشت، نقطهزن از آن نوع مسابقاتی نبود که مخاطب بتواند به همان شکل مشارکت کند. به همین دلیل، در بخش کارگردانی تلاش کردیم برنامهای خوشرنگولعاب ایجاد کنیم، ریتم را بالا ببریم و تصاویر جذابی بسازیم. نقطهزن بهشدت برنامهای تدوینمحور بود و در نتیجه، کار روی میز تدوین و نحوه بستهبندی نهایی آن اهمیت بسیار زیادی داشت.
او با اشاره به این رویکرد گفت: در مسابقهای که مخاطب نمیتواند مانند برخی رقابتها، نقش فعالی تعریف کند یا خود را جای شرکتکنندگان بگذارد، باید لذت تماشا را به او هدیه داد. تصمیم گرفتیم مردم برنامهای خوشرنگولعاب ببینند و تلاش کردیم با وجود تمام محدودیتها، بستهبندی جذابی برای نقطهزن ارائه دهیم.
گرانپایه با اشاره به محدودیتهای فضای مسابقه بیان کرد: از نظر جغرافیایی، تمام محیط در اختیار گروه تولید نبود و به دلیل محدودیتهای دیگر، امکان دکور کردن تمام زمین وجود نداشت. در نتیجه، تنها بخشی از مجموعه در اختیار طراحی و اجرا قرار گرفت. این محدودیتها طبیعتاً بر زیبایی ظاهری اثر میگذاشت، اما ما تلاش کردیم با تمام توان و امکانات موجود، بستهبندی جذاب و خوشرنگولعابی برای مخاطب خلق کنیم.
نوجوان امروز با زبان تصویری متفاوت
این برنامهساز درباره تجربه کار با نوجوانان و مسیر طیشده از سردبیری تا حوزه آموزش گفت: آنچه من در این حوزه انجام دادم، بیش از آنکه تدریس باشد، انتقال تجربه است؛ تجربهای که طی سالها فعالیت در برنامهسازی به دست آوردهام. وی کار با نوجوان را یکی از چالشهای جذاب دانست و افزود: کار با نوجوان بسیار دشوار است، اما همین دشواری باعث جذابیت تعامل میشود. هنگام تولید برنامه برای نوجوان، باید بدانیم که این نسل، زبان تصویری متفاوتی دارد.
او تأکید کرد: میان برای نوجوان تولید کردن و با نوجوان تولید کردن تفاوت وجود دارد و این تفکیک در برنامهسازی بسیار مهم است. ضمن اینکه نقطهزن صرفاً برای نوجوانان ساخته نشده؛ هرچند نوجوان مخاطب اصلی آن است، اما برنامه میتواند برای طیف گستردهتری از مخاطبان نیز جذاب باشد.
گرانپایه با اشاره به ویژگیهای نسلی نوجوانان امروز گفت: نوجوان امروز با نسلی روبهروست که ممکن است بسیاری از کارهایی را که برنامهساز انتظار دارد، انجام ندهد؛ فرمانپذیری آنها به اندازه گذشته نیست و بازیگوشی بیشتری دارند. همین ویژگیها برنامهساز را در موضوعات مختلف با محدودیتهایی مواجه میکند.
فرم کلاسیک تلویزیون برای نوجوان
کارگردان «نقطهزن» درباره ضرورت تغییر زبان تصویری برای ارتباط با نوجوانان توضیح داد: نوجوان امروز در فضای مجازی با قابهای زیبا و تصاویر رنگارنگ بسیاری روبروست. بنابراین، فرمهای کلاسیک و روایتهایی که در ذهن بسیاری از برنامهسازان و رسانههای رسمی تثبیت شده، لزوماً برای نوجوان جذاب و دلربا نیستند.
وی ادامه داد: ما در دو نقطه نیز تلاش کرده بودیم از دوربینهای روی دست و تکنیکهای تصویری مدرن استفاده کنیم تا تصاویر متفاوتی خلق کنیم. در نقطهزن نیز همین رویکرد را دنبال کردیم تا مخاطب خسته نشود.
گرانپایه همچنین کاهش تمرکز نوجوانان امروز را از ویژگیهای مهم طراحی برنامه دانست و گفت: نسل امروز ممکن است همزمان با تماشای تلویزیون، با تلفن همراه خود نیز مشغول باشد. بنابراین نباید تصویر و روایت را بیش از حد ساده و دمدستی ارائه دهیم؛ بلکه باید بستهبندی شکیل و جذابی برای مخاطب داشته باشیم.
آغاز یک مسیر تازه در رسانه
کارگردان این مجموعه درباره امکان تولید فصلهای بعدی گفت: از نگاه برنامهسازی، تولید این مسابقه بسیار دشوار بود؛ تا جایی که عوامل در روزهای پایانی با شوخی میگفتند ایکاش این تجربه به این زودی تکرار نشود. با این حال، از دیدگاه مدیران فرهنگی، احتمالاً باید برای ساخت فصلهای بعدی تلاش شود؛ چه با تیم فعلی و چه با تیمی دیگر.
وی «نقطهزن» را تجربهای دانست که پیش از این کمتر به آن پرداخته شده بود: ما در دو نقطه نیز به سراغ موضوعی رفتیم که پیش از آن کسی به آن شکل به آن نپرداخته بود. در نقطهزن نیز موضوعی علمی مانند موشک آبی را با نگاهی سرگرمکننده مطرح کردیم و در کنار آن، پیوند با آداب و آیین ایرانی-اسلامی را مد نظر قرار دادیم. ما میخواستیم ضمن ارائه موضوعی علمی، اعتمادبهنفس و خودباوری را در نوجوان تقویت کنیم و نشان دهیم ایران در حوزه موشکی از کشورهای قدرتمند جهان است.
گرانپایه افزود: وقتی از موشک آبی صحبت میکنیم، میتوانیم این موضوع را به توانمندیهای علمی کشور پیوند بزنیم و به نوجوان بگوییم در حوزههایی که ایران به قله رسیده است، باید احساس غرور و اعتمادبهنفس داشته باشد. همانطور که برخی کشورها در فوتبال یا بسکتبال سرآمد هستند، ایران نیز در حوزههای علمی و موشکی توانمندیهای برجستهای دارد.
او این رویکرد را نقطه آغاز یک اتفاق رسانهای دانست و گفت: به نظر من، این نقطه شروع مسیری است که ادامه یافتن آن ـ چه با تیم ما و چه با هر تیم دیگری ـ میتواند برکات زیادی برای رسانه داشته باشد.
مهمتر از نتیجه مسابقه
وی درباره بازخورد نوجوانان شرکتکننده بیان کرد: یکی از دغدغههای اصلی گروه تولید این بود که میزان برد و باخت در زمین، چقدر برای بچهها اهمیت دارد. بازخوردهای دریافت شده نشان میداد که آنها نسبت به جریان رقابت بسیار حساس و همراه بودند. برای ما اهمیت داشت مسابقهای بسازیم که پیش از هر چیز، برای خود شرکتکنندگان جذاب و بااهمیت باشد.
گرانپایه درباره پیشینه علمی شرکتکنندگان نیز گفت: بسیاری از بچهها پیشینه علمی داشتند؛ برخی تجربه جدی در ساخت موشک داشتند و برخی دیگر کمتر با این موضوع آشنا بودند. در کنار آنها، یک تیم منتورینگ برای راهنمایی علمی بچهها در ساخت موشک حضور داشت. همچنین گروه نویسندگان با سطوح مختلف دانش، به روند کار کمک کردند تا مسیر رقابت برای نوجوانان شکل بگیرد.
رساندن مسابقه موشک آبی به مدارس
گرانپایه در پایان با اشاره به چشمانداز این تجربه گفت: امیدواریم پس از پخش برنامه، افراد بیشتری با این حوزه آشنا شوند. اما مهمتر از آن، این است که چنین رقابتهایی از سطح تلویزیون فراتر رفته و به سطح محلی و مدارس برسد. همانطور که در مدارس مسابقات مختلفی مانند نهجالبلاغه، اذان، نقاشی و خوشنویسی برگزار میشود، میتوان مسابقات موشک آبی را نیز در سطوح مختلف برگزار کرد. چنین اتفاقی میتواند زمینهای برای تداوم ارتباط نوجوانان با علم، رقابت و خلاقیت باشد و تجربهای که در تلویزیون آغاز شد، در محیطهای آموزشی و محلی نیز تداوم یابد.
دبیر شورای راهبردی روابط خارجی در گفتوگوی تفصیلی با روزنامه «جام جم» تاکید کرد
در گفتوگو با جامجم آنلاین عنوان شد
در پاسخ به جامجم آنلاین مطرح شد
