تلویزیون؛ تصویر خیابان
یکی از مهمترین صحنههای مقاومت ملی نه در خطوط مقدم نظامی بلکه در خیابانها و میدانهای شهرهای ایران شکل گرفت. از نخستین روزهای آغاز جنگ رمضان، همزمان با حضور رزمندگان در میدان نبرد، مردم نیز در عرصه عمومی شهرها حاضر شدند و با تجمعات گسترده، راهپیماییها و حضور شبانه در خیابانها، ضمن بیعت با رهبر انقلاب، حمایت خود را از نیروهای مسلح و تمامیت ارضی ایران اعلام کردند. این حضور، بهتدریج به یکی از مؤلفههای مهم مقاومت ملی تبدیل شد طوریکه میتوان آن را نوعی جهاد خیابانی در کنار جهاد میدانی دانست. رسانهملی هم در جایگاه رسانهای فراگیر نه فقط بازتابدهنده این حضور تاریخی شد بلکه با اطلاعرسانی و انعکاس تصاویر مردمی، بر تداوم این حماسه پرشور نقشآفرین تاکید کرد. این تلاش رسانهای در برنامههایی چون «میداندار» که بهطور اختصاصی به حضور مردم میپردازد و برنامه «ایران ما» نمود روشنی دارد. تلویزیون هم چنین به رسانهای میان جهادگران خیابانی تبدیل شد طوریکه با روشهای مختلف از زیرنویس گرفته تا قاببندی تصاویر مردم در کنار پخش برنامههای عادی موجب هماهنگی بیشتر مردم در خیابانها و میادین شهر شد.
در کنار حضور میدانی مردم در خیابانها و میدانهای شهر، تلویزیون نقشی مهم در شکلگیری، تقویت و تداوم این حضور ایفا کرد. در شرایط جنگی که سرعت انتشار اخبار، جنگ روایتها و فضای روانی جامعه اهمیت ویژهای پیدا میکند، تلویزیون بهعنوان فراگیرترین رسانه کشور توانست میان میدان نبرد، خیابان و افکار عمومی نوعی پیوند ارتباطی ایجاد کند. این رویه را در بخشهای مختلف شبکه خبر میتوان دید. شبکه خبر در بسیاری از برنامههای خود مانند بهوقت ایران حضور مردم را در خیابانها به تصویر کشید. این شبکه همچنین با برنامههای تحلیلی و گفتوگومحور خود، اهمیت این حضور را بررسی کرد.
یکی از مهمترین کارکردهای تلویزیون در این دوره، روایتسازی از حضور مردم بود. پخش تصاویر زنده از تجمعات، راهپیماییها و حضور شبانه مردم در میادین شهرها باعث شد این حرکت اجتماعی به یک تجربه جمعی تبدیل شود. زمانی که مردم در شهرهای مختلف تصاویر حضور هموطنان خود را در شهرهای دیگر مشاهده میکردند، احساس همبستگی ملی تقویت میشد و این پیام منتقل شد که دفاع از کشور یک اقدام فراگیر و سراسری است. درواقع تلویزیون با بازنمایی این صحنهها، خیابان را از یک فضای محلی به یک میدان ملی تبدیل کرد.
نمایش در لحظه حضور مردم با بسیاری از برنامههایی که در جدول پخش هر شبکه قرار دارد همپوشانی داشت. از اینرو هنگام تماشای برخی از سریالها، یکباره با قاببندی حضور مردم در شهرهای مختلف روبهرو میشویم.
کارکرد این قاببندیها به اینجا محدود نمیشود. چون دیدن تصویر حضور میلیونی مردم در شهرها یا محلههای مختلف، مخاطب سریال را که به هر دلیلی نتوانسته به مردم در خیابان بپیوندد با خیل عظیم مردم همدل میکند. گاه این همدلی با همصدایی همراه میشود و با طنین اللهاکبر از پنجرهها نمود مییابد.
تلویزیون همچنین نقش مهمی در تقویت روحیه عمومی جامعه داشت. در روزهایی که کشور با فشارهای نظامی و روانی مواجه بود، برنامههای خبری، گفتوگوهای تحلیلی و گزارشهای میدانی تلاش کردند ضمن اطلاعرسانی دقیق، فضای امید و اعتماد را در جامعه حفظ کنند. برنامهای چون «بهوقت ایران» در این زمان روی آنتن شبکه خبر رفت و برنامهای چون «نوسان» که پیش از این روی آنتن بود، رویکرد مطابق با شرایط جنگی به خود گرفت.
از سوی دیگر تلویزیون به بستری برای تقویت گفتمان مقاومت و همبستگی ملی تبدیل شد. در بسیاری از برنامهها، کارشناسان، فعالان اجتماعی و چهرههای فرهنگی درباره اهمیت وحدت ملی، دفاع از وطن و نقش مردم در پشتیبانی از کشور سخن گفتند. این گفتوگوها کمک کرد تا حضور خیابانی مردم صرفا یک واکنش احساسی تلقی نشود بلکه بهعنوان یک کنش اجتماعی آگاهانه و بخشی از مسئولیت جمعی جامعه در شرایط بحران فهم شود.
تلویزیون همچنین با پوشش مستمر فعالیتهای مردمی، مانند برپایی موکبها، کمکرسانی به آسیبدیدگان جنگ یا تشکیل گروههای جهادی، نشان داد که مشارکت اجتماعی در شرایط جنگی ابعاد مختلفی دارد. این بازنمایی رسانهای نه فقط قدردانی از مردم را به همراه داشت بلکه دیگران را نیز به مشارکت در این فعالیتها تشویق میکرد.
هر چند این رویه را در بسیاری از برنامههای خبری و تحلیلی میتوان دید ولی در برنامهای چون ایران ما نمود بیشتری مییابد. در این برنامه با دعوت از مهمانها و پخش تصاویر حضور مردم فرصت بیشتری برای پرداختن اختصاصی اجتماعات مردمی مییابد.
با مرور فعالیتهای خبری تلویزیون در جنگ اخیر میتوان گفت تلویزیون در این روزها تنها یک ابزار اطلاعرسانی نبود بلکه به رسانهای برای تقویت سرمایه اجتماعی، ایجاد همبستگی ملی و بازتاب اراده جمعی جامعه تبدیل شد. بازنمایی حضور مردم در خیابانها، روایت مقاومت و امید و ایجاد پیوند میان مردم و میدان دفاعی نشان داد رسانهملی میتواند در شرایط بحران نقشی فراتر از انتقال خبر ایفا کند و به یکی از عناصر مؤثر در شکلگیری و استمرار مشارکت اجتماعی تبدیل شود.
یکی از مهمترین کارکردهای تلویزیون در این دوره، روایتسازی از حضور مردم بود. پخش تصاویر زنده از تجمعات، راهپیماییها و حضور شبانه مردم در میادین شهرها باعث شد این حرکت اجتماعی به یک تجربه جمعی تبدیل شود. زمانی که مردم در شهرهای مختلف تصاویر حضور هموطنان خود را در شهرهای دیگر مشاهده میکردند، احساس همبستگی ملی تقویت میشد و این پیام منتقل شد که دفاع از کشور یک اقدام فراگیر و سراسری است. درواقع تلویزیون با بازنمایی این صحنهها، خیابان را از یک فضای محلی به یک میدان ملی تبدیل کرد.
نمایش در لحظه حضور مردم با بسیاری از برنامههایی که در جدول پخش هر شبکه قرار دارد همپوشانی داشت. از اینرو هنگام تماشای برخی از سریالها، یکباره با قاببندی حضور مردم در شهرهای مختلف روبهرو میشویم.
کارکرد این قاببندیها به اینجا محدود نمیشود. چون دیدن تصویر حضور میلیونی مردم در شهرها یا محلههای مختلف، مخاطب سریال را که به هر دلیلی نتوانسته به مردم در خیابان بپیوندد با خیل عظیم مردم همدل میکند. گاه این همدلی با همصدایی همراه میشود و با طنین اللهاکبر از پنجرهها نمود مییابد.
تلویزیون همچنین نقش مهمی در تقویت روحیه عمومی جامعه داشت. در روزهایی که کشور با فشارهای نظامی و روانی مواجه بود، برنامههای خبری، گفتوگوهای تحلیلی و گزارشهای میدانی تلاش کردند ضمن اطلاعرسانی دقیق، فضای امید و اعتماد را در جامعه حفظ کنند. برنامهای چون «بهوقت ایران» در این زمان روی آنتن شبکه خبر رفت و برنامهای چون «نوسان» که پیش از این روی آنتن بود، رویکرد مطابق با شرایط جنگی به خود گرفت.
از سوی دیگر تلویزیون به بستری برای تقویت گفتمان مقاومت و همبستگی ملی تبدیل شد. در بسیاری از برنامهها، کارشناسان، فعالان اجتماعی و چهرههای فرهنگی درباره اهمیت وحدت ملی، دفاع از وطن و نقش مردم در پشتیبانی از کشور سخن گفتند. این گفتوگوها کمک کرد تا حضور خیابانی مردم صرفا یک واکنش احساسی تلقی نشود بلکه بهعنوان یک کنش اجتماعی آگاهانه و بخشی از مسئولیت جمعی جامعه در شرایط بحران فهم شود.
تلویزیون همچنین با پوشش مستمر فعالیتهای مردمی، مانند برپایی موکبها، کمکرسانی به آسیبدیدگان جنگ یا تشکیل گروههای جهادی، نشان داد که مشارکت اجتماعی در شرایط جنگی ابعاد مختلفی دارد. این بازنمایی رسانهای نه فقط قدردانی از مردم را به همراه داشت بلکه دیگران را نیز به مشارکت در این فعالیتها تشویق میکرد.
هر چند این رویه را در بسیاری از برنامههای خبری و تحلیلی میتوان دید ولی در برنامهای چون ایران ما نمود بیشتری مییابد. در این برنامه با دعوت از مهمانها و پخش تصاویر حضور مردم فرصت بیشتری برای پرداختن اختصاصی اجتماعات مردمی مییابد.
با مرور فعالیتهای خبری تلویزیون در جنگ اخیر میتوان گفت تلویزیون در این روزها تنها یک ابزار اطلاعرسانی نبود بلکه به رسانهای برای تقویت سرمایه اجتماعی، ایجاد همبستگی ملی و بازتاب اراده جمعی جامعه تبدیل شد. بازنمایی حضور مردم در خیابانها، روایت مقاومت و امید و ایجاد پیوند میان مردم و میدان دفاعی نشان داد رسانهملی میتواند در شرایط بحران نقشی فراتر از انتقال خبر ایفا کند و به یکی از عناصر مؤثر در شکلگیری و استمرار مشارکت اجتماعی تبدیل شود.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
وقتی «جوکر» هم دیگر جواب نمیدهد
چرا تاکشوها و رئالیتیشوهای نمایش خانگی ماندگار نمیشوند؟
مستندسازان با ثبت جزئیات آیین حماسی بدرقه با رهبری شهید، درصدد تبدیل این سوگ ملی به سندی ماندگار از آغاز یک دوران جدید هستند
سینماگران در تکاپوی ثبت باشکوهترین تشییع ایران
گفت و گو
