به مناسبت روز آتش‌نشان.
به گزارش جام‌جم آنلاین، گسترش شهرها و افزایش جمعیت شهری نیز نیاز‌های جدیدی را پیش روی آتش‌نشانی قرار داده است. توسعه ایستگاه‌ها، افزایش ناوگان و تأمین تجهیزات تخصصی از جمله اقداماتی است که می‌تواند زمان رسیدن نیرو‌ها به محل حادثه را کاهش داده و ظرفیت عملیاتی شهرها را افزایش دهد.
از سوی دیگر، در حوادث بزرگ نمی‌توان تمام مسئولیت ایمنی را بر عهده نیرو‌های امدادی گذاشت. ساختمان‌های بلندمرتبه، مجتمع‌های تجاری و مراکز پرتردد باید از تجهیزات و سازوکار‌های ایمنی لازم برخوردار باشند تا در دقایق ابتدایی حادثه، امکان کنترل شرایط و جلوگیری از گسترش حریق فراهم شود.
در حوادث طبیعی و بحران‌های گسترده نیز هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. آتش‌نشانی در کنار مدیریت بحران، هلال‌احمر و سایر دستگاه‌های امدادی می‌تواند بخشی از ظرفیت عملیاتی مورد نیاز برای مدیریت حادثه را تأمین کند؛ موضوعی که ضرورت تقویت آمادگی و تجهیزات این مجموعه را بیش از گذشته نشان می‌دهد.
پوشش ۹۴ درصدی آتش‌نشانی
توسعه شبکه ایستگاه‌ها و افزایش ناوگان عملیاتی، از مهم‌ترین محور‌های برنامه‌ریزی برای ارتقای خدمات آتش‌نشانی در کشور است. بابک نورالهی، معاون دبیر ستاد هماهنگی امور ایمنی و آتش‌نشانی کشور، در گفتوگو با «جام‌جم» درباره وضعیت فعلی این مجموعه و نیاز‌های پیش‌رو توضیح می‌دهد: «دو وضعیت را باید در حوزه آتش‌نشانی در نظر گرفت؛ یکی تطبیق با استاندارد‌های جهانی و دیگری شرایط ایده‌آلی که باید در کشور وجود داشته باشد. در حال حاضر حدود ۲۱ هزار و ۵۰۰ نیروی آتش‌نشان و ۲۱۰۰ ایستگاه عملیاتی در سطح شهرداری‌های کشور داریم.»
او می‌افزاید: «همچنین حدود ۴۲۰۰ خودروی عملیاتی به‌صورت فعال در شهرها مشغول ارائه خدمت هستند و سالانه حدود ۳۶۰ هزار عملیات مختلف شهری و روستایی انجام می‌شود. این ظرفیت در اختیار شهروندان قرار دارد تا خدمات مورد نیاز در حوزه اطفای حریق و امداد و نجات ارائه شود.»
نورالهی ادامه می‌دهد: «در حال حاضر حدود ۹۴ درصد شهرهای کشور تحت پوشش خدمات آتش‌نشانی قرار دارند. برای رسیدن به شرایط مطلوب، باید این پوشش ارتقا پیدا کند. البته در حوزه ایمنی هیچ‌گاه نمی‌توان به پوشش صددرصدی رسید، اما برنامه‌ریزی مجموعه سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور و شهرداری‌ها بر این است که سطح تجهیزات و امکانات ایستگاه‌ها متناسب با نیاز‌ها افزایش پیدا کند.»
آنطور که او می‌گوید پیش‌بینی شده حدود ۳۰۰ ایستگاه دیگر در سطح شهرها ایجاد شود؛ چراکه جمعیت شهری به‌تدریج افزایش پیدا می‌کند و متناسب با توسعه جمعیت و شهرها، شبکه ایستگاه‌های آتش‌نشانی نیز باید گسترش یابد. از سوی دیگر، افزایش جمعیت شهری به نیروی انسانی و خودروهای بیشتری نیاز دارد.
معاون دبیر ستاد هماهنگی امور ایمنی و آتش‌نشانی کشور اظهار می‌کند: «برآورد ما این است که طی چند سال آینده حدود یک‌هزار دستگاه خودروی آتش‌نشانی به مجموعه شهرها و روستا‌های کشور اضافه شود تا شاخص‌های مورد نظر محقق شود.»
البته ممکن است در برخی مناطق در حال حاضر کمبود ایستگاه وجود داشته باشد، اما با ایجاد ایستگاه‌های موقت یا استقرار تیم‌های عملیاتی در مراکز مختلف شهری، خدمات مورد نیاز ارائه می‌شود. با این حال، برای توسعه پایدار شبکه آتش‌نشانی، ایجاد ایستگاه‌های جدید متناسب با نرخ رشد جمعیت و توسعه شهری پیش‌بینی شده است.
تجهیزات آتش‌نشانی
در کنار توسعه ایستگاه‌ها و خودروهای عملیاتی، نوع تجهیزات مورد استفاده نیز باید متناسب با ماهیت حوادث باشد. در همین زمینه نورالهی درباره نقش بالگرد در عملیات آتش‌نشانی توضیح می‌دهد: «بالگرد در حوزه آتش‌نشانی شهری کارایی چندانی ندارد و بیشتر در حوزه امداد و نجات مورد استفاده قرار می‌گیرد. استفاده از بالگرد برای اطفای حریق در داخل شهر بسیار دشوار است، چراکه عملیات اطفای حریق استاندارد‌های خاص خود را دارد. بالگرد بیشتر در حریق‌های جنگلی و مراتع یا در مواردی که امکان پرتاب آب از فاصله دور وجود دارد، می‌تواند کاربرد داشته باشد.»
در حوادث شهری، خودروهای اطفایی، بالابر‌ها و نردبان‌های آتش‌نشانی از تجهیزات اصلی محسوب می‌شوند و نقش مؤثرتری در عملیات دارند. نورالهی در این باره می‌گوید: «در حال حاضر حدود ۴۲۰۰ خودروی آتش‌نشانی در کشور در حال خدمت‌رسانی هستند و امسال نیز ۳۰۰ دستگاه خودروی جدید از سوی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور خریداری شده است. حدود ۳۰ درصد این خودروها توزیع شده و ۷۰ درصد باقی‌مانده نیز طی دو ماه آینده توزیع خواهد شد.»
به گفته او، با ادامه ساخت و تحویل خودروها، پیش‌بینی می‌کنیم تا پایان امسال حدود ۴۵۰۰ خودروی عملیاتی در سطح شهرها در اختیار آتش‌نشانی قرار داشته باشد. این ناوگان شامل خودروهای اطفایی، امدادی و سایر خودروهای تخصصی است. حدود ۱۵۰ تا ۱۶۰ دستگاه نیز مربوط به نردبان‌ها و بالابر‌های آتش‌نشانی و سایر ماشین‌آلات تخصصی است.
حریق جنگل‌ها
حریق‌های جنگلی به دلیل تفاوت شرایط محیطی و نوع عملیات، تجهیزات و شیوه‌های متفاوتی نسبت به آتش‌سوزی‌های شهری نیاز دارند. در این حوادث، علاوه بر تجهیزات زمینی، نیروی انسانی و عملیات هوایی نیز اهمیت پیدا می‌کند و مسئولیت دستگاه‌ها در این زمینه نیز در قوانین مشخص شده است.
معاون دبیر ستاد هماهنگی امور ایمنی و آتش‌نشانی کشور درباره نقش آتش‌نشانی در مهار آتش‌سوزی جنگل‌ها می‌گوید: «متولی اصلی اطفای حریق در جنگل‌ها طبق قانون مدیریت بحران کشور، سازمان جنگل‌هاست و مسئولیت اطفای هوایی نیز بر عهده وزارت دفاع قرار دارد. آتش‌نشانی‌ها در این زمینه نقش پشتیبان و کمک‌رسان دارند؛ چه از طریق دهیاری‌ها و چه از طریق شهرداری‌ها.»
به گفته او، تجهیزات آتش‌نشانی شهری با تجهیزاتی که برای حریق جنگل‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، تفاوت دارد. در حریق جنگل‌ها عمدتاً به نیروی انسانی نیاز است تا بتواند عملیات مهار و اطفای حریق را انجام دهد. از سوی دیگر، موضوع پیشگیری و اطفای هوایی نیز اهمیت زیادی دارد.
نورالهی می‌گوید: «با این حال، آتش‌نشانی‌های شهری و روستایی در صورت وقوع حریق در مناطق جنگلی، در حد توان خود کمک و امدادرسانی خواهند کرد. هماهنگی مناسبی نیز میان آتش‌نشانی، مدیریت بحران و هلال‌احمر وجود دارد.»
مسئولیت ایمنی ساختمان‌ها
تجربه حوادث بزرگ شهری نشان داده است که در ساختمان‌های بلندمرتبه و مجتمع‌های بزرگ، آمادگی پیش از وقوع حادثه اهمیت زیادی دارد. وجود تجهیزات اطفای حریق و نیرو‌های آموزش‌دیده در محل می‌تواند در دقایق نخست حادثه از گسترش آتش جلوگیری کند و فرصت لازم را برای رسیدن نیرو‌های آتش‌نشانی فراهم آورد.
معاون دبیر ستاد هماهنگی امور ایمنی و آتش‌نشانی کشور با اشاره به الزامات ایمنی ساختمان‌ها اظهار می‌کند: «در مورد ساختمان‌های خاص و مجتمع‌های تجاری یا مسکونی بزرگ، در مرحله اول، خودایمنی ساختمان ملاک عمل است و تکلیف آن نیز مشخص شده است. مقررات ملی ساختمان ۲۲ مبحث دارد که در این مباحث، از جمله مبحث سوم و مبحث بیست‌ودوم، الزامات مختلفی در حوزه ایمنی پیش‌بینی شده است.»
او تأکید می‌کند: «در ساختمان‌های مرتفع و بلندمرتبه، موضوع خوداطفایی و تجهیزاتی که باید در داخل ساختمان پیش‌بینی شود، اهمیت زیادی دارد. ساختمانی مانند پلاسکو یا هر ساختمان مشابهی باید از نظر تجهیزات آتش‌نشانی کامل باشد.»
بنابراین برای ساختمان‌های بلندمرتبه و ساختمان‌های خاص، باید پوشش آتش‌نشانی در خود مجموعه ساختمان پیش‌بینی شود؛ از سیستم آب آتش‌نشانی و تجهیزات اطفا گرفته تا نیرو‌های آتش‌نشانی مستقر یا نیرو‌های انتظامات و کارکنانی که آموزش‌های لازم را دیده باشند و بتوانند در لحظات اولیه حادثه اقدامات لازم را انجام دهند تا نیرو‌های آتش‌نشانی برسند و عملیات اصلی را ادامه دهند.
نورالهی در پایان خاطرنشان می‌کند: «معتقدم باید بر مسئولیت و نقش مالکان در اجرای الزامات ایمنی تأکید بیشتری شود. تصور عمومی این است که مسئولیت ایمنی صرفاً بر عهده شهرداری و آتش‌نشانی است، در حالی‌که نخستین و مهم‌ترین رکن، مسئولیتی است که مالکان در قبال اجرای الزامات ایمنی و آتش‌نشانی دارند. در مرحله بعد، نقش و مسئولیت دستگاه‌های امدادی برای امدادرسانی و کمک به حادثه‌دیدگان مشخص می‌شود.»
بازگشت باشکوه اسطوره طنز
جام‌جم آنلاین در گفتوگو با مدیرکل درمان ستاد مبارزه با موادمخدر بررسی می‌کند؛ چرا درمان اعتیاد با چالش مواجه است؟
