نگاهی به ضرورت بازنمایی رشادتهای عملیات بیتالمقدس در قالب ادبیات مدرن
«بازی آخر»، نام اثری است که در روزهای اخیر با صدای «فرامرزی» جان گرفته و در میان مخاطبان، بازتابی حماسی داشته است. اثری که از دل خاک جنوب و غیرت دینی جوشیده و تبلوری از نگاه تمدنی ایرانی-اسلامی است.
مصعب یحیایی، شاعر این ترانه، در گفتوگو با «جام جم بوشهر»، از مسیر پرفراز و نشیب خلق این اثر، نمادهای نهفته در آن و جایگاه شعر در حفظ هویت ملی سخن میگوید.
جناب یحیایی، برای شروع از «بازی آخر» بگویید. این شعر چگونه متولد شد و چه تصویر ذهنیای در لحظه سرودن آن در ذهن داشتید؟
داستان «بازی آخر» به پیش از این روزها بازمیگردد. زمانی که سفارشی از سوی دوستان در سپاه امام صادق (ع) داشتم و با اشتیاق قلبی، علاقهمند بودم سرودی اختصاصی برای این نهاد تولید کنم. ابیات ابتدایی اثر را همان زمان در ذهن داشتم، اما گویی منتظر زمان مناسب بود. با وقوع حوادث اخیر و تغییر فضا، دیدم که میتوانم از این بستر برای بیان مفاهیم دفاع مقدس و «جنگ رمضان» استفاده کنم. ابیات را با نگاهی جدید بازنویسی کردم؛ مقدمهای برای ورود به فضای حماسی و سپس رجزخوانیهایی صریح برای دشمن.
الحمدلله بازخوردها فراتر از انتظار بود؛ در نمایشها و کانال حوزه هنری بیش از یک میلیون بار دیده شد و این توفیق، لذتبخش بود. اجرای ماهرانه آقای فرامرزی نیز کار را دوچندان کرد. وقتی برای اولین بار فایل صوتی را برایم فرستاد، بیاغراق به وجد آمدم و همان لحظه پیام دادم که تصور نمیکردم این ترانه با اینهمه زیبایی جان بگیرد.
در کلام شما، «خلیج فارس» نه فقط یک نام، که یک هویت است. برای ترسیم این هویت تاریخی، چه نشانههایی را آگاهانه در شعر گنجاندید؟
اگر به متن شعر دقت کنید، عناصری چون «موج»، «طوفان»، «نخل» و «استواری» آگاهانه انتخاب شدهاند. من میخواستم مفهوم ژئوپلیتیکی خلیج فارس که امروزه بر سرنوشت ایران اثرگذار است را با عرق ملی و پشتوانه عقیدتی گره بزنم.
این اثر از دل خاک جنوب جوشیده است. ما در این کار، هم وجه میهنی (اینکه اینجا خانه ماست و ریشه در تاریخ دارد) و هم وجه دینی را در کنار هم قرار دادیم. چیزی که باعث میشود خلیج فارس را با چنگ و دندان حفظ کنیم، همان «غیرت حیدری و علوی» است که ریشه در «حبالوطن منالایمان» دارد. ما شاهد بودیم که ملیگراییِ صرف، در مواجهه با دشمنان نتوانست مقاومت لازم را ایجاد کند، اما تلاقی «ایمان» و «نگاه ملی»، سدی نفوذناپذیر ساخت. نمادهایی مانند «فرزند حیدر» و «نسل خیبر» برای این بود که نشان دهیم این استواری، برخاسته از تمدن ایرانی-اسلامی است.
به عنوان کسی که در این میدان قلم میزند، فکر میکنید جایگاه شعر در موسیقیهای هویتی کجاست؟
شعر زبان مادری سرزمین ماست و به تعبیر سعید بیابانکی، دیرپاتر و مؤثرتر از تصویر عمل میکند. ارتباط مردم ما با شعر، ارتباطی ریشهدار است.
ظرفیت شعر در این است که «مولد» است؛ یک بیت شعر میتواند موسیقی شود، نماهنگ شود، با خط و نقاشی ترکیب شود و آثار مشتقاتی خلق کند که در هیچ هنر دیگری به این کیفیت ممکن نیست. وقتی یک بیت حماسی با هنر خوشنویسی یا نقاشی درآمیخته میشود، هویت ملی ما در ذهن مخاطب تثبیت میشود. متأسفانه ما گاهی از این ظرفیت غافلیم. شعر همیشه در خط مقدم هویتبخشی بوده و امیدوارم با سرمایهگذاری مناسب، بتوانیم شاعران پیشرو و درجهیکی پرورش دهیم که صدای تمدن ما را به گوش جهان برسانند.
نگاهی به ضرورت بازنمایی رشادتهای عملیات بیتالمقدس در قالب ادبیات مدرن
گفت و گوی اختصاصی جام جم آنلاین با حسن روشن
ناصر ابراهیمی در گفت وگو با جام جم آنلاین ؛