حمله ارتش متخاصم و تروریست آمریکا به کشتی کانتینربر «توسکا»، فراتر از یک حادثه دریایی، تیرخلاصی به روح توافقات اولیه اسلامآباد و نقض سیستماتیک مفاد آتشبس دوهفتهای پس ازنبرد ۴۰ روزه اخیر است.
از نبرد ۴۰ روزه تا محاصره غیرقانونی
پس از ۴۰ روز رویارویی مستقیم و ایستادگی مقتدرانه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، ائتلاف آمریکایی-صهیونی که در دستیابی به اهداف نظامی خود ناکام مانده، دست به دامن استراتژی قدیمی «محاصره دریایی» شده است. ممانعت از ورود و خروج کشتیهای نفتی و تجاری به مقصد و از مبدا بنادر ایران از سمت دریای عرب در روزهای گذشته، پیشدرآمدی بر عملیات خصمانه وتجاوزکارانه علیه کشتی کانتینربر «توسکا» بود. این اقدام که از منظرحقوقی «تجاوز آشکار» (Act of Aggression) محسوب میشود، ثابت کرد که دولت آمریکا همچنان بر مدار «قلدری بینالمللی»حرکت میکند. طبق بیانات صریح سخنگوی وزارت امور خارجه، این راهزنی دریایی نه تنها با ادعاهای دیپلماتیک واشنگتن در روزهای گذشته سازگاری ندارد، بلکه مصداق بارز جنایت جنگی در زمان آتشبس است. ایران در این مرحله با هوشمندی کامل و بر مبنای اصل «عمل متقابل»، در حال بررسی گزینههایی است که منافع ملی را در برابر این تجاوز حفظ کند.
استراتژی «فشار در میانه مذاکره»
نکته تاملبرانگیز در این سناریو، همزمانی حمله به توسکا با اعزام نمایندگان آمریکا به اسلامآباد برای دور دوم مذاکرات است. این رفتار پارادوکسیکال، بخشی از دکترین فشار حداکثری است که سعی دارد تیم مذاکرهکننده ایرانی را تحت فشار «انسداد معیشتی» پای میز بکشاند. تجربه دور اول مذاکرات اسلامآباد و اقدام ناوگان تروریستی آمریکا در تنگه هرمز که با سیلی مقتدرانه دریادلان سپاه با شکست مواجه شد، نشان داد طرف آمریکایی زبان منطق رانمیفهمد وفقط به دنبال نقد کردن اهداف دستنیافته خود در جنگ، ازطریق ارعاب رسانهای و نظامی پای میز مذاکره است. از این منظر، حمله به کشتی تجاری ایران نشان از «عدم جدیت» و«فقدان اراده»در واشنگتن برای نیل به صلح پایدار برخلاف فضاسازی رسانهای کاخ سفید و رسانههای وابسته مبنیبر علاقه ترامپ درجهت آمادگی برای انجام مذاکرات صلح با ایران دارد. آمریکاییها با ایجاد فضای ظن و تردید، عملا مسیر دیپلماسی را به بنبست کشاندهاند. این اقدامات خصمانه، نهتنها ۱۰بند پیشنهادی ایران را بهعنوان مبنای مذاکرات نقض کرده،بلکه اعتبارهرگونه تعهداحتمالی طرف مقابل راپیش ازهرگونه توافق ازبین خواهد برد.
قرارگاه خاتم و هشدارسخت به سنتکام
ازهمین رو وزارت خارجه ایران در اولین اظهار نظر پس از این اقدام خصمانه آمریکا از زبان سخنگوی وزارتخانه از عدم هرگونه برنامه برای سفر به اسلامآباد برای انجام دور جدید مذاکرات با طرف آمریکایی خبرداد. همچنین وزارت خارجه چین این اقدام خصمانه طرف آمریکایی را به شدت محکوم کرد و از سوی دیگر ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان و یکی از افراد اثرگذار در مذاکرات طرفین ایرانی و آمریکایی در تماس با ترامپ گفت که تداوم محاصره تنگه هرمز مانعی بر سر راه مذاکرات با ایران محسوب میشود. در ادامه واکنشها به اقدام ارتش تروریستی آمریکا علیه کشتی باری ایرانی سخنگوی قرارگاه خاتمالانبیا بیان داشت: پس از تجاوز آشکار تکاوران تروریست آمریکا به کشتی تجاری ایرانی در آبهای دریای عمان، نیرویهای مسلح جمهوری اسلامی ایران آماده برخورد قاطع با نیروهای متجاوز آمریکایی بودند. لکن به دلیل حضور برخی از خانوادههای کارکنان کشتی یادشده، برای حفظ جان و امنیت آنها که هر لحظه در خطر بودند، با محدودیت روبهرو شدند.
وی گفت: با توجه به شرایط موجود پس از حصول اطمینان از حفظ جان خانوادهها و کارکنان کشتی مورد تجاوز آمریکا، نیروهای مسلح مقتدر ایران اسلامی، اقدام لازم علیه ارتش تروریست آمریکا را انجام خواهند داد.
پاسخ نظامی ایران به این گستاخی، برخلاف تصور دشمن، صرفا در مقام دفاع نخواهد بود. بیانیه قاطع سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا مبنی بر آمادگی برای برخورد با متجاوزان، حاوی پیامی روشن به اتاق جنگ پنتاگون است: «دوران بزن و دررو در دریا پایان یافته است». نیروهای مسلح ایران که در نبرد ۴۰ روزه اخیر، دست برتر خود در حوزههای مختلف به خصوص مرزهای آبی کشور به رخ کشیدند، اکنون آمادهاند تا هزینه محاصره دریایی را برای ناوگان متجاوز آمریکا به شدت افزایش دهند. تعدی به کشتی «توسکا» در آبهای بینالمللی، دست ایران را برای اقدامات تلافیجو در نقاط راهبردی دریایی باز کرده است. مقامات نظامی کشورمان به درستی اشاره کردهاند که اگر قرار باشد امنیت دریانوردی برای کشتیهای ایرانی مخدوش شود، هیچ دلیلی وجود ندارد که متجاوزان در منطقه احساس امنیت کنند.
اسلامآباد؛ میز مذاکره یا تله امنیتی؟
در محافل سیاسی و کارشناسی در تهران اکنون این انگاره وجود دارد که تلاش آمریکا برای القای فضای مثبت در رسانهها، صرفا پوششی برای عبور از بنبست نظامی فعلی و خرید زمان جهت بازسازی قوای صهیونیستهاست. ایران با درک این واقعیت که «دیپلماسی بدون پشتوانه اقتدارمیدانی» محکوم به شکست است، ادامه روند گفتوگوها را منوط به پایان قطعی راهزنی دریایی و بازگشت آمریکا به تعهدات آتشبس میداند.
صلح مسلح، تنها راه مقابله با پیمانشکنان
واقعه کشتی توسکا یک هشدار جدی بود. واشنگتن با نقض آتشبس، نشان داد به هیچ تعهد اخلاقی و بینالمللی پایبند نیست. برای ایران، میز مذاکره اسلامآباد تنها زمانی معنا خواهد داشت که دست متجاوز از بنادر و مسیرهای تجاری ما کوتاه شده باشد. اقداماتی مانند توقیف کشتی توسکا، نهتنها مسیر گفتوگو را هموار نمیکنند، بلکه آن را با دشواریهای بسیاری روبهرو میسازد. این اقدامات، بیش از آنکه طرف مقابل را به میز مذاکره نزدیک کنند، این پرسش را تقویت میکنند که آیا اصلا آن میز، برای توافق چیده شده است یا برای اعمال فشار و دستیابی به اهداف محقق نشده در میدان. ایستادگی بر ۱۰ بند پیشنهادی و عدم عقبنشینی در برابرفشارها، تنها تضمین عبور سرافرازانه از این پیچ تاریخی است.
