هوای پاک در انتظار تحقق

این موضوع، سال گذشته به‌صورت جدی در کمیسیون پیگیری شد و امسال نیز همچنان در دستور کار ما قرار دارد. با این حال، هنوز هم بخش قابل‌توجهی از تعهدات دستگاه‌های مختلف در قانون هوای پاک اجرایی نشده است. دلیل اصلی این عدم اجرا، ناهماهنگی میان دستگاه‌هاست. در حالی‌که قانون، مسئولیت این هماهنگی را برعهده سازمان حفاظت محیط‌زیست گذاشته است.

از سویی، متأسفانه مجلس شورای اسلامی ابزارهای نظارتی مؤثری مانند طرح سؤال و استیضاح درخصوص عملکرد سازمان حفاظت محیط‌زیست در اختیار ندارد و همین مسأله پیگیری‌های نظارتی مجلس را با دشواری بیشتری مواجه کرده است؛ این را باید یکی از مشکلات اصلی دانست.

در جزئیات نیز با چالش‌های متعددی روبه‌رو هستیم؛ از جمله در حوزه خودروهای فرسوده که آثار آن مستقیما در اجرای قانون هوای پاک نمایان می‌شود. یا در ستادهای ملی مرتبط با مقابله با گرد و غبار که ضعف عملکرد آنها بر اجرای این قانون تأثیر گذاشته است. همچنین در حوزه کنترل کیفیت سوخت نیز با مسائل متعددی مواجه هستیم و انتظاری که از دبیرخانه این ستادها می‌رفت، محقق نشده است.

در کمیسیون، پیشنهادهایی درباره تقویت ضمانت اجرایی قانون مطرح شده که بخشی از اجرای آن برعهده دستگاه قضایی است. مجلس، موارد متعددی از ترک فعل دستگاه‌ها را به قوه قضاییه معرفی کرده و اگر این موارد به‌طور جدی پیگیری شود، می‌تواند بخش قابل‌توجهی از مشکلات را برطرف کند.

علاوه‌بر این، در بازنگری‌های قانونی لازم است مجلس بر تقویت ضمانت‌های اجرایی تأکید بیشتری داشته باشد و دستگاه قضایی نیز اجرای این قانون را در زمره اولویت‌های خود قرار دهد. اگر ترک فعل‌های گزارش‌شده با جدیت بررسی شوند، اجرای قانون هوای پاک می‌تواند به‌شکل بهتری محقق شود.

در مجموع، درصد بسیار کمی از این قانون تاکنون اجرایی شده و تأکید اصلی ما بر ضرورت نظارت مؤثرتر، اجرای دقیق‌تر و سخت‌گیری جدی‌تر در اجرای کامل قانون هوای پاک است.

اما باید به‌خاطر داشت که امروز در هفته هوای پاک، به‌عنوان «روز هوای پاک و مشارکت‌های مردمی» نامگذاری شده است. حل این چالش‌های اجرایی و ساختاری، در نهایت باید در خدمت تحقق همان هدف اصلی و جلب مشارکت واقعی مردم باشد، چراکه بدون حمایت و همراهی جامعه، حتی بهترین قوانین نیز ناتمام خواهند ماند.