آثار حذف صفرها از پول ملی

در حالی که بانک مرکزی ایران به دستور رئیس جمهور بررسی حذف 3 صفر از واحد پول ملی ریال را در دستور کار دارد، تجربه های مشابه در کشورهای دیگر جهان نشان از موفقیت نسبی این تمهید همراه عوامل دیگر دارد.

کد خبر: ۱۴۵۴۷۲

به گزارش خبرنگار ما، یک عضو ناظر مجلس در شورای پول و اعتبار چندی پیش پیشنهادی را به رئیس جمهور برای بررسی حذف 3 صفر از واحد پول ملی مطرح کرد و احمدی نژاد نیز در همان جلسه دستور بررسی جوانب این امر را خطاب به طهماسب مظاهری ، رئیس کل جدید بانک مرکزی صادر کرد.
این برای دومین بار است که چنین تمهیدی برای کنترل تورم به بانک مرکزی پیشنهاد می شود. 1.5 سال قبل نیز وقتی اسکناس های 2 هزار تومانی در آستانه ورود به چرخه اقتصاد کشور بود جمعی از کارشناسان اقتصادی چنین پیشنهادی را به ابراهیم شیبانی ، رئیس کل قبلی بانک مرکزی مطرح کردند؛ اما این پیشنهاد در یکی از کمیسیون های شورای پول و اعتبار در حد مطالعه اولیه باقی ماند. اکنون که اسکناس های درشت تر 5 هزار تومانی به بازار آمده و صحبت از اسکناس 10 هزار تومانی نیز هست ، پیشنهاد حذف صفرها از پول ملی دوباره مطرح شده است.

تاثیرات حذف صفرها

در بررسی کارشناسانه از تاثیر حذف صفرها از واحد پول ملی این نکته بسیار قابل توجه است که این مساله به خودی خود باعث کاهش نرخ تورم یا افزایش ارزش پول ملی نخواهد شد و مثلا قدرت خرید واحد پول را افزایش نخواهد داد؛ بلکه بیشتر آثار روانی نرخ تورم را کنترل خواهد کرد و تلقی عمومی نسبت به کاهش ارزش پول ملی را بهبود می بخشد و از این طریق بر نرخ تورم تاثیر می گذارد. ضمنا این امر به صرفه جویی و کاهش انتشار اسکناس که هر برگ آن بیش از 130 ریال برای دولت هزینه دارد، منجر خواهد شد؛ اما باز رقم این صرفه جویی به میزانی نیست که در نرخ تورم یا رشد نقدینگی تاثیر بسزایی بگذارد. در نتیجه اثرات این اقدام را می توان نسبی ارزیابی کرد که جنبه کاهش بار روانی تورم آن پررنگ تر می نماید.
این قضاوت با تطبیق تجربه برخی کشورهای جهان که بعضا همسایه ایران هستند، با کشورمان ، بیشتر به واقعیت نزدیک می شود.

ترکیه

نیمه شب اول ژانویه 2005 ، لیر جدید ترکیه با حذف 6 صفر جلو این واحد پول به جریان افتاد. لیر جدید به منظور ساده کردن محاسبات ، استفاده شد و ارزش صوری آن یک میلیون برابر بیشتر از لیر قدیمی است. در واقع یک سکه یک لیری جدید جای اسکناس یک میلیون لیری سابق را گرفته است .ترکیه این اقدام را بسان شوکی که تعویض مربی در یک تیم رو به افول فوتبال برای دمیدن روح تازه به تیم ایفاء می کند، انجام داد.
در واقع این اقدام یک شوک به اقتصاد رو به ورشکستگی ترکیه بود که در سال 2001 میلادی تورم 70 درصدی را تجربه می کرد و 2میلیون نفر در آن بیکار شده بودند. با این حال ، این اقدام مکمل کوچکی از اقدامات بزرگتر برای سامان بخشی اقتصاد ترکیه بود، به طوری که این کشور 18 میلیارد دلار وام از صندوق بین المللی پول اخذ کرد و آن را به عرصه کسب و کار تزریق نمود و همزمان تمهیداتی در خصوصی سازی ، کاستن از بودجه جاری دولت ، استقلال بانک مرکزی ، رونق بخشی به صنایع نساجی و خودرو به اجرا گذاشت و در نهایت حذف صفرها را به عنوان نمادی از برآیند این اقدامات پایه به عنوان کاتالیزوری روانی به جامعه گسیل داشت که نتایج نسبی را نیز به بار آورد، طوری که نرخ تورم کنونی در ترکیه حدود 13 درصد است.

افغانستان

رئیس کل بانک مرکزی افغانستان نیز از حذف صفرها به عنوان یکی از اقدامات زنجیره ای برای اصلاح واحد پول این کشور افغانی و مبارزه با تورم خبر داده است. وی همزمان که به شرکت روسی که اسکناس های بانکی برای کشورش چاپ می کند دستور داده تنها برای بانک مرکزی افغانستان کار کند تا از چاپ اسکناس برای مقاصد جناحی جلوگیری شود، هم توزیع اسکناس و هم حذف صفرها برای احیای ارزش روانی این پول نزد ملت این کشور را در دست بررسی دارد.
واحد پول افغانستان تا 2 سال گذشته چنان کم ارزش شده بود که شهروندان این کشور از ریال ایران یا دلار امریکا برای معاملات استفاده می کردند؛ اما اکنون افغانستان احیای «افغانی» را با حذف صفرها و شوک روانی در دستور کار دارد.

عراق

جورج بوش ، رئیس جمهور امریکا هنگام رونمایی از دینار جدید عراق که نقش صدام از آن حذف شده بود از احیای ارزش دینار و رواج دینار جدید با اقداماتی شوک انگیز و متفاوت خبر داد. با این که وی به جزئیات این مساله اشاره نکرد، اما منابع خبری می گویند که بانک مرکزی امریکا حذف صفرها را برای ایجاد شوک مثبت به افکار عمومی عراق برای ایجاد ثبات و رواج این واحد پول در دستور کار دارد.

زیمبابوه

مشکل است که بپذیریم زیمبابوه تورمی 5000 درصدی را تجربه می کند و در حال انتشار اسکناس 200 هزار دلاری است .اسکناس جدید فقط 13 دلار امریکا ارزش دارد. با این حال یکی از اقدامات فوری کمیسیون ویژه رابرت موگابه ، رئیس جمهور زیمبابوه برای کاهش نرخ تورم ، حذف صفرها از پول ملی است که دست کم افکار عمومی را نسبت به ارزش پول ملی امیدوار و سرمایه گذاران را به حضور در اقتصاد ترغیب نماید. با این حال حذف صفرها بدون تمهیدات بزرگ تکمیلی ،اقدامی مشابه تبلیغاتی است که موفقیتی نسبی و کوتاه مدت به دنبال دارد....
مجموع این تجربه های بین المللی است که پیشنهاد حذف صفرها از واحد پول ایران ریال را بدون مقدمه و فراهم شدن اقدامات بزرگ تکمیلی با آسیب هایی همراه کرده و موفقیت آن را به درجه نسبی کاهش می دهد. نظر طهماسب مظاهری نیز ظاهرا همین است.
رئیس کل بانک مرکزی ، حذف سه صفر از پول ملی را در حد یک پیشنهاد دانست و گفت: اگر این کار بدون مطالعه انجام شود، می تواند هزینه ها و خساراتی را به همراه داشته باشد. به گزارش ایرنا، طهماسب مظاهری در حاشیه همایش تامین مالی صادرات خدمات فنی و مهندسی به خبرنگاران ، گفت: انجام این کار به مطالعات جامع و دقیق ، فراهم کردن مقدمات و توجیه افکار عمومی نیاز دارد.
وی اظهار کرد: حذف سه صفر از پول ملی ابزار و روشی است که می تواند مفید باشد، ولی باید مقدمات اولیه آن را فراهم کرد و برای مردم توضیح داد دلایل انجام این کار چیست.