رشد اقتصادی در سایه مدیریت زنان

تاریخ جهان شاهد نقش بسیار عظیم و غیرقابل انکار زنان در حوادث گوناگون است. امروزه که مباحث توسعه کشورهای جهان مطرح است ، نقش زنان در این فرآیند بشدت مورد توجه قرار گرفته است. برگزاری جلسات ، سمینارها و کنگره های متعدد درخصوص جایگاه زنان و نقش آنان در توسعه حکایت از این موضوع حیاتی دارد.

حضورمقتدرانه زنان در پارلمان ها به گزارش فوریه 2006 ، اتحادیه بین المجالس جهان IPU یک پنجم نمایندگان منتخب پارلمان ها و مجالس قانون گذاری کشورهای جهان در سال 2005 ، زن بوده اند. در عین حال ، میانگین تعداد نمایندگان زن در پارلمان های 187 کشور جهان از 15.7 درصد در دسامبر 2004 به 16.3 درصد در سال 2005 افزایش یافته است . براساس گزارش یاد شده ، در 28 کشور از 39 کشوری که در سال 2005 انتخابات پارلمانی برگزار کرده اند، تعداد زنان نماینده افزایش یافته است. بیشترین افزایش نمایندگان زن در امریکای لاتین دیده می شود. کشورهای نیوزیلند، نروژ، لهستان ، پرتغال ، بروندی ، لیبریا، افغانستان و تانزانیا نیز شرایط تازه ای را برای افزایش مشارکت زنان فراهم کرده اند. براساس گزارش IPU ، مشارکت زنان در پارلمان کشورهای بحرین ، قرقیزستان ، میکرونزی ، نارو، نپال ، پالااو، عربستان سعودی ، جزایر سلیمان ، تووالا، امارات متحده عربی و سنت کیتس صفر است

با کمی دقت می توان دریافت که برگزاری این گونه برنامه ها نشان از موضوع نه چندان خوشایند دیگری نیز دارد و آن این است که تاکنون یا حداقل در سده های اخیر نقش زنان به عنوان نیمی از جمعیت جهان در حال توسعه نادیده گرفته شده که این امر نشان از وجود تبعیضات و نابرابری های جنسیتی در زمینه های گوناگون سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و غیره دارد. جامعه انسانی از حضور نداشتن واقعی زنان در عرصه های مختلف لطمات جبران ناپذیری دیده و به این دلیل در 2 دهه اخیر درصدد جبران این نقیصه بر آمده است.
برای رسیدن به تعادل ، برابری و رفع تبعیضات و در نتیجه توسعه بهتر و کامل تر جامعه نیاز به آن است که زنان بتوانند در فرآیند تصمیم گیری در سطوح مختلف جامعه شرکت کنند. خوشبختانه در بسیاری از کشورها این تلاشها، موفقیت های چشمگیری را در پی داشته است. از آن جمله می توان به کشورهایی همچون نروژ، دانمارک و فنلاند اشاره کرد که بیش از 40 درصد مناصب تصمیم گیری در اختیار زنان است. متاسفانه در بسیاری از کشورهای جهان سوم این مساله چندان شایان توجه نیست و تنها تعداد محدودی از زنان در پستهای مدیریتی و مهم تصمیم گیری کشور قرار دارند. ممکن است برای خواننده این پرسش پیش آید که براستی چه ضرورتی به مدیریت زنان در بخشهای گوناگون جامعه وجود دارد؛
در پاسخ به این پرسش باید گفت امروزه توانمندسازی زنان و مشارکت کامل آنان بر پایه برابری ، در همه زمینه ها ازجمله در فرآیند تصمیم گیری و مدیریت جامعه یکی از پیش نیازهای توسعه پایدار است. در جوامعی که هنوز تعادل مطلوب و قابل قبول و مشارکت عادلانه زن و مرد در فعالیت های اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی فراهم و فرصت منصفانه بروز خلاقیت و استعداد انسان ها برقرار نشده است و فرآیند توسعه آن گونه که انتظار داشته اند، موفق نبوده است. تداوم و شتاب توسعه هنگامی رخ خواهد داد که زن و مرد دوشادوش یکدیگر مسوولیت توسعه را به عهده بگیرند.
از سوی دیگر کسب مشاغل مدیریتی از سوی زنان علاوه بر آن که زنان را در مقابله با تبعیضاتی چون معیارهای استخدامی نابرابر، دستمزدهای نابرابر، فرصتهای آموزش حرفه ای نابرابر، دسترسی نابرابر به منابع تولیدی و امکانات نابرابر در ارتقای شغلی تواناتر می کند، سبب بالا رفتن اعتماد به نفس ، کسب یک هویت مستقل و بهبود وضعیت و رشد اجتماعی آنان می شود که کل جامعه از آن منتفع خواهد شد.
علاوه بر این ، رشد دختران و زنان تحصیلکرده دانشگاهی و پیشی گرفتن آنان از مردان جامعه در چند ساله اخیر نمود یافته است که لزوم بحث مدیریت زنان را بیش از پیش مطرح می کند.

زنان قدرتمند

کشورهای نیوزلند، استرالیا و فنلاند سابقه بیشتری در مشارکت دادن زنان در امور اجتماعی و سیاسی دارند.استرالیا اولین کشوری بود که در سال 1902 ، به زنان حق رای و اجازه نامزد شدن در انتخابات پارلمانی را داد. زنان نیوزلندی از سال 1893 صاحب حق رای شده بودند؛ اما نمی توانستند در انتخابات نامزد شوند. در سال 1903 ، 3 زن استرالیایی نامزد انتخابات پارلمانی شدند که البته هیچکدام موفق نبودند.
در سال 1919 ، در فنلاند 19 زن توانستند به پارلمان ملی راه یابند.
این 3 کشور طلایه داران اعطای حق رای و مشارکت به زنان در جهان هستند. اکنون هم در فنلاند، تارجاهالونن ، متولد 1943 توانسته در انتخابات 15 ژانویه 2006 ، برای دومین بار پیاپی ، به مقام ریاست جمهوری فنلاند دست یابد. وی در سال 2000 برای اولین بار به این سمت انتخاب شد. هالونن سالها مشاور پارلمانی ، وزیر بهداشت ، وزیر دادگستری و وزیر خارجه فنلاند بوده است.
در بنگلادش هم خالده ضیا از سال 2001 نخست وزیری را به عهده دارد.
در ایرلند شمالی ، مری مک آلیس از سال 1997تاکنون رئیس جمهور است. در فیلیپین نیز گلوریا آرویو، متولد 1947 در مانیل ، از سال 2001 عهده دار مقام ریاست جمهوری است. در کشور کوچک آفریقایی سائوتومه ، ماریا دو کارمو سیلویرا، 45 ساله ، نخست وزیر است و در جمهوری لاتویا واقع در اروپای شمالی هم وایک فریبرگا، 69 ساله ، از 1999 عهده دار مقام ریاست جمهوری است. در موزامبیک ، باز هم در قاره سیاه ، لوئیس دیاس دیوگو، 48 ساله ، در سال 2004 اولین نخست وزیر زن این کشور شد و همچنان این سمت را به عهده دارد. او سالها وزیر اقتصاد موزامبیک بود و در اولین سال نخست وزیری اش ، برنامه اصلاحات اقتصادی و اجتماعی به پارلمان ارائه کرد.

رقابت زنانه در سال 2008

هیچ بعید نیست که در سال 2008 میلادی ، شاهد رقابتی کاملا زنانه در انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده باشیم و کاندولیزا رایس ، که به بانوی جنگ شهرت دارد، به رقابت با هیلاری کلینتون ، سناتور دموکرات نیویورک و همسر بیل کلینتون ، رئیس جمهور سابق بپردازد.

حضور زنان درعرصه های اقتصاد ، سیاست و اجتماع رو به رشد است

دکتر رایس 50 ساله اعلام کرده که علاقه چندانی به تصاحب کاخ سفید ندارد؛ اما فشار حزب جمهوریخواه برای نامزد شدن او رو به افزایش است. اما در اردوگاه رقیب ، هیلاری کلینتون بسیار مصمم تر به نظر می رسد و از حالا خود را برای رقابت های انتخاباتی که از سال 2007 آغاز خواهد شد، آماده کرده است.
با این حال ، در ایالات متحده ، زنان علاقه چندانی به رقابت با مردها ندارند که شاید عمده ترین دلیل آن روحیه سنتی جامعه امریکا باشد.
بسیاری معتقدند که بیش از همه و حتی شاید بیش از جورج بوش ، هیلاری دموکرات از شکست جان کری در انتخابات سال گذشته ریاست جمهوری امریکا خوشحال شد؛ چرا که اکنون می تواند بخت خود را برای انتخابات سال 2008 بیازماید. انتخاباتی که بسیاری از هم اکنون معتقدند هیلاری ، با توجه به خاطره خوبی که همسرش ، بیل کلینتون در دوران ریاست جمهوری خود و بویژه در عرصه اقتصادی بر جای گذاشت ، پیروز آن است.
اما در جناح جمهوریخواهان هنوز مشخص نیست که کاندولیزا رایس ، دکتر در علوم سیاسی و روابط بین الملل که حوزه تخصصی اش روسیه است ، پا به عرصه رقابت خواهد گذاشت یا نه . اگر رایس بیاید، با توجه به مهارت او در امور سیاسی ، رقابتش با هیلاری بسیار جذاب خواهد بود. رایس یا «کاندی» که در کابینه اول بوش مشاور امنیت ملی کاخ سفید بود و در دولت دوم او اولین وزیر خارجه زن رنگین پوست امریکاست ، 2 مشکل بزرگ برای شرکت در انتخابات دارد: اول آن که مجرد است و دوم این که سیاه پوست است. دو ویژگی که چندان مطلوب جامعه سنتی امریکا نیست. باید منتظر ماند و دید آیا «معمار جنگ عراق» و یکی از بانفوذترین نومحافظه کاران امریکا پا به عرصه رقابت های ریاست جمهوری ایالات متحده خواهد گذاشت یا نه. شاید در سال 2008 ، نتایج انتخابات امریکا به گونه ای رقم بخورد که برای اولین بار در این کشور، مردم به جای «آقای رئیس جمهور» بگویند «خانم رئیس جمهور»!

داریوش نوروزی