راهی که دیگر سبز نیست
با توجه به اقدامات انجام شده از سوی سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری تهران در سالهای اخیر برای توسعه کمربند سبز در اطراف تهران که 30 هکتار از این طرح انجام شده و 50 هکتار دیگر در کمیسیون زیربنایی صنعت
اما پیش از پرداختن به ضرورت این بسترسازی در عرصه توسعه فضاهای سبز برای برخورداری از فضای پاک و جدی گرفتن حقوق شهروندان در راستای بهره مندی از هوای پاک در همه مناطق اعم از مرکزی و حاشیه ای در استان تهران ، باید یادآور شویم هر چند زمینهای خارج از محدوده شهر تهران تحت نظارت شهرداری تهران قرار ندارند و جزو طرح توسعه کمربند سبز شهر تهران نیستند، اما بنا به اهمیت موضوع نباید تنها به گسترش فضای سبز در اطراف شهر تهران اکتفا کرد.
به طوری که تنها طرح توسعه کمربند سبز در اطراف این کلانشهر، کاهش دهنده واقعی آلودگی هوا و تامین کننده نهایی فضای سبز و هوای پاک در دامنه البرز تلقی شود و به وضعیت پوشش گیاهی مناطق دیگر توجهی نشود. چرا که تا تامین استاندارد فضای سبز برای شهروندان (9 مترمربع برای هر نفر) با توجه به افزایش جمعیت ، تراکم ساخت و سازها، گسترش استفاده از وسیله نقلیه شخصی و در نتیجه افزایش آلودگی هوا، راه درازی را در پیش داریم لذا با توجه به آنچه گفته شد نکاتی را درخصوص حاشیه های جاده آبعلی بررسی می کنیم.
هنگامی که از شرق تهران جاده شمال را طی می کنید، به ناگاه یاد مقصدتان ، شهرهای سرسبز استان مازندران می افتید و خاطرات و زیبایی های صدچندان در مسیر سفرتان به شمال روحتان را می نوازد. در مسیری که طی می کنید، حدودا تا رودهن ، در اطراف جاده بیشتر درختان برگ سوزنی کاشته شده است ، چون در مقابل سرمای نسبتا شدید منطقه مقاوم ترند. اما مناطقی در امتداد جاده و از محدوده رودخانه جاجرود به سمت شمال به مراکز صنعتی و تجاری برمی خورید که بیانگر صنعتی بودن منطقه است.
عاملی که هم در تغییر کاربری زمینهای حاشیه جاده بسیار موثر بوده است و هم به نوعی در کاهش پوشش گیاهی حاشیه این جاده در درازمدت تاثیرگذار است و علاوه بر تردد قابل توجه وسایل نقلیه سبک و سنگین که آلودگی هوا را در این منطقه افزایش می دهند، میزان استاندارد فضای سبز و پاکیزگی هوا را تحت الشعاع قرار داده است.
لذا در امتداد برنامه های توسعه و بهینه سازی محیط زیست این منطقه نیز به نوع خود، به برنامه ها و طرحهایی نیاز دارد تا ساکنان اطراف جاده و حتی مسافران و صنعتگران منطقه از فضاسازی های با برنامه لذت ببرند و خودشان داوطلبانه و مشفقانه در نقش آفرینی در این نوع طرحها مشارکت داشته باشند. لذا ارائه و به انجام رساندن بازسازی و زیباسازی حاشیه های جاده آبعلی با درختکاری تاثیر بسیار مطلوب و دراز مدتی بر خاک و هوا و شاخصهای زیست محیطی و حتی وضعیت روحی مردم خواهد داشت ، همان طور که عکسش نیز صادق است.
البته شاید پرسیده شود فضای سبز و درختکاری کجا، برای چه و به دست چه کسانی؛ به یاد داریم روزهای بارانی بهار و پاییز چه سیلاب هایی در این جاده به راه می افتد. فقر پوشش گیاهی اطراف جاده در هر بارندگی باعث شسته شدن خاک می شود و زیرساخت های کنار جاده را از مقاومت خارج می کند و به علت عدم پوشش گیاهی سیلاب باران مسیر خود را در جهت تخریب جویها و زمین های اطراف جاده ادامه می دهد که با هر بارندگی شاهد تشدید فرسایش خاک هستیم.
حال اگر متولیان امر پیگیر ساماندهی پوشش گیاهی در منطقه و اطراف جاده باشند، نه تنها جاده ساخته شده عمر بیشتری خواهد داشت ، بلکه فرسایش خاک هم به میزان قابل توجهی کاهش می یابد و در نهایت در پاکی هوا نیز موثر خواهد بود. اما آنچه بیش از همه در تغییر وضعیت پوشش گیاهی مناطق مذکور تاثیرگذار است ، این که مشخص شود کدام شخصیت حقوقی بیشترین سهم را در تملک اراضی یاد شده دارد که در این صورت می توان عملکرد آن سازمان یا اداره را بیشتر بررسی کرد و از نکات مبهم و کاستی های موجود در عملیاتی کردن طرحهای زیست محیطی نیز مطلع شد.
در هر صورت ، سازمان ها و اداراتی که بیش از همه در ایجاد فضاهای سبز و بهینه سازی منابع تجدیدناپذیر طبیعی سهم بسزایی دارند (منابع طبیعی ، سازمان جنگلها و مراتع ، سازمان محیط زیست) جزو تاثیرگذارترین متولیانی اند که می توانند وضعیت فعلی حاشیه جاده آبعلی را مورد توجه قرار دهند و در زیباسازی زمینهای اطراف جاده طرحهای سالم سازی محیط و درختکاری زمینهای فاقد پوشش گیاهی را ارائه و پیگیری کنند که بدون شک این تمهیدات سلامت و پاکیزگی هوا و عدم فرسایش خاک را به دنبال خواهد داشت.
رضا مومن پور
گفت و گو
