بازگشت بینایی به چشم جانبازان شیمیایی

این متخصص و پیشکسوت درمان ضایعات چشمی جانبازان شیمیایی می گوید: ساده ترین و موثرترین راهکار برای بازگرداندن بینایی و کاهش ناراحتی های چشم فرد سوزاندن مجاری اشک است که مانع خروج اشک از چشم افراد آسیب دیده می شود. جانبازان بهتر است بدانند که این عمل بسیار ساده و در اکثر موارد با موفقیت همراه بوده است.
هرچند در بهبود دید چندان تاثیری ندارد، اما در کاهش درد و سوزش در چشم مبتلایان بسیار موثر است و می تواند آرامش بیشتری به چشم فرد دهد. دکتر جوادی ادامه می دهد: روش دیگر جایگزینی سلول های بنیادی صدمه خورده است که جایگزین سلولهای سالم می شوند و معمولا این امر توسط افراد نزدیک و از خویشاوندان صورت می گیرد تا شانس موفقیت عمل بیشتر باشد. البته این پیوند از طریق جسد نیز قابل انجام است اما شانس موفقیت کمتری دارد. وی می افزاید: عمل پیوند قرنیه روش دیگری است که امروزه انجام می شود.
در روش اول پیوند قرنیه پیوند لایه ای صورت می گیرد که این امر آسان است و خطر دفع ندارد و با خونریزی و عفونت همراه نیست ، ولی در عین حال کیفیت دید مثل پیوند کامل نخواهد بود و در اکثر موارد کدورت در محل تماس قرنیه دهنده و گیرنده صورت می گیرد. در روش دوم پیوند کامل قرنیه انجام می شود. این روش در مواردی است که ضایعه قسمتهای عمقی قرنیه را درگیر کرده باشد و یا فرد احتیاج به دید مناسبی داشته است. با این روش فرد دید بهتری دارد اما خطر دفع بیشتر است.

مهمترین عوارض گازخردل ، بروز عوارض دیررس آن است که سالها پس از شیمیایی شدن و تماس اولیه فرد اتفاق می افتد

این متخصص تاکید می کند: از آنجا که سلول های بنیادی صدمه خورده اند عملا انجام پیوند قرنیه به هر 2 صورت کامل یا ناقص چندان موفقیت آمیز نخواهد بود، به همین منظور ترمیم سلول های بنیادی در محیط قرنیه ضروری است که این عمل به وسیله پیوند سلول های بنیادی از اقوام درجه یک به فرد مصدوم و یا پیوند از چشم جسد قابل انجام است.
این امر در کاهش علائم بیماری و افزایش طول عمر پیوند موثر است ولی اشکال عمده آن نیز دفع است.
دکتر جوادی تاکید کرد: در این عمل هرچند شانس ایجاد آن در مواردی که از اقوام درجه یک بافت گرفته شود کمتر از مواردی است که از جسد گرفته شده است ، ولی باز هم خطر دفع وجود دارد، به همین جهت باید با استفاده از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مانع دفع شد.
متاسفانه مصرف این داروها عوارض خطیری مانند افزایش فشار خون ، افزایش قند و ایجاد دیابت و صدمات کبدی و کلیه را در پی خواهد داشت.
خوشبختانه با انجام اقدامات درمانی ای که ذکر شد، هم اکنون تا حدود قابل قبولی موفق به حفظ دید جانبازان شیمیایی یا ضایعات چشمی شده ایم.
دکتر جوادی با اشاره به جدیدترین تحول در درمان جانبازان شیمیایی که کشت سلول های بنیادی یا ریشه ای از خود فرد است ، گفت: این شیوه دستاورد بزرگی در بخش درمان چشم جانبازان شیمیایی با ضایعه چشمی محسوب می شود که هنوز در مراحل اولیه خود قرار دارد. این اقدام می تواند بسیاری از مشکلات قبلی را کاهش دهد و با موفقیت بیشتری در بازگرداندن بینایی به چشم جانبازان شیمیایی همراه باشد.
همچنین گاهی مشاهده می شود که متاسفانه به دلیل استفاده از قطره کورتن برای کاهش التهاب چشم حدود 30 درصد افراد دچار آب مروارید شده اند که این عارضه در درازمدت خود را نشان می دهد؛ اما استفاده از اشک مصنوعی ضرری برای فرد به همراه ندارد.

تدوین پروتکل درمانی یکسان

براساس فراخوانی که در اواخر اردیبهشت ماه در مشهد انجام می شود، تعداد زیادی از جانبازان شیمیایی با ضایعه شدید چشمی همراه خانواده هایشان از سراسر کشور برای اولین بار گردهم خواهند آمد که پزشکان معالج آنها نیز حضور خواهند داشت و این افراد را تحت معاینه تخصصی قرار می دهند. در این گردهمایی با هم اندیشی پزشکان معالج این عزیزان پروتکل درمانی تقریبا یکسانی برای جانبازان شیمیایی با ضایعه چشمی در سراسر کشور تدوین خواهد شد که این امر نیز دستاورد بزرگی برای درمان و سامان بخشیدن به مشکلات آنهاست.
به این ترتیب تیم پزشکی متشکل از مجرب ترین استادان چشم ، پوست و ریه و روان پزشکی به معاینه جانبازان می پردازند و تعیین شدت ضایعه و تعیین برنامه درمانی آنان بازنگری خواهد شد.

ایجاد شرایط محیطی مناسب

ایجاد شرایط محیطی مناسب برای آرامش فرد بسیار اهمیت دارد به نحوی که اولین مشکل فرد کمبود اشک است که این کمبود باید به وسیله اشک مصنوعی جایگزین شود.
بنابراین هر چه شرایط محیط از نظر دمای پایین و رطوبت بالا مناسب تر باشد، فرد احساس راحتی بیشتری خواهد کرد؛ چراکه زندگی در مناطق خشک و گرم برای چشم فرد آسیب دیده سخت تر است.
همچنین بعد از عمل پیگیری بیماران باید با دقت خاصی انجام شود و یکی از عوامل خطر، شل شدن بخیه است که به عنوان یک عامل تحریکی چشم را می آزارد.

حمیده سادات هاشمی