معاهده ای برای جنگ
همایش گروه 1+5 ، آژانس بین المللی انرژی اتمی ، پیمان منع تولید و گسترش سلاحهای هسته ای (ان پی تی)، راست آزمایی ، مذاکره ، آپارتاید هسته ای ، ابهام زدایی ، اعتمادسازی ، نشست های پی درپی ، هر سال ، هر 6 ماه ، حضور 188 کشور عضو، همه به زبان انگلیسی مانوس.
میزبان وین ، مهمانان از سراسر دنیا، ان .پی .تی ! برای چه گردهم آمدند!؛ چه موضوعی؛ ایران در این میان چه می کند!؛ امریکا، انگلیس و... چه کاره اند؛ برای چه آمده اند!؛ بازنگری در ان پی تی. زمان مقرر قطعنامه سوم علیه موضوع هسته ای ایران کم کم به پایان می رسد، کمتر از 5 روز دیگر (21 اردیبهشت).
اعضای معاهده منع تولید و گسترش سلاحهای اتمی (ان پی تی) از هفته گذشته در نشستی در وین (پایتخت اتریش) راههای جلوگیری از ایجاد شکاف در این معاهده را بررسی می کنند.
هدف از برگزاری چنین نشستهایی چیست و چرا باید در ان پی تی بازنگری کرد؛
به نظر می رسد موضوع اصلی این نشستها حذف یا بازنگری در مفاد ان پی تی بویژه بند چهارم آن باشد.
با توجه به ویرانی هایی که جنگ هسته ای برای نوع بشر به بار می آورد و در نتیجه نیاز به یک تلاش همه جانبه برای جلوگیری از خطر چنین جنگی و اتخاذ اقداماتی به منظور حفظ امنیت مردم با رعایت قطعنامه های مجمع عمومی سازمان ملل متحد، ضروری است امکان دسترسی کشورها را به موارد صلح آمیز فناوری هسته ای فراهم کرد. در اجرای این اصل ، همه اعضای این پیمان حق دارند در تبادل هر چه وسیع تر اطلاعات علمی شرکت کنند و برای توسعه بیشتر کاربرد انرژی هسته ای برای اهداف صلح جویانه ، به صورت انفرادی یا با همکاری دیگر کشورها اقدام کنند و....
این مطالبی است که درمقدمه پیمان منع تولید و گسترش سلاح اتمی (ان پی تی) آورده شده است.
ان پی تی چه پیمانی است و کی و برای چه به وجود آمد؛ معاهده 11 ماده ای منع تولید و گسترش سلاحهای اتمی پاسخ اعضای باشگاه اتمی بویژه امریکا برای جلوگیری از گسترش سلاحهای هسته ای به دیگر کشورها بود. این پیمان سال 1968 میلادی (1347 ش) تصویب و لازم الاجرا شدن آن در سال (1970 م ؛ 1349 ش) بود. ان پی تی که سال 1970 به اجرا گذاشته شده برای حفاظت از دنیا در برابر سلاحهای هسته ای تشکیل شد. این پیمان ، یک هنجار برای منع گسترش سلاحهای کشتارجمعی به وجود آورد که تقریبا همه کشورهای دنیا بجز اعضای موسس آن که قدرتهای اتمی بودند آن را به طور تلویحی رعایت کرده اند. پیمان مزبور علاوه بر ممنوع سازی گسترش سلاحهای هسته ای ، 2 ستون اصلی دارد که یکی قول و تعهد 5 قدرت هسته ای جهان که نامشان در پیمان آمده است برای اجرای خلع سلاح هسته ای است و دیگری توافق برای همکاری بین المللی به منظور استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای.
هم اکنون بحث انرژی هسته ای و شیوه استفاده دول مختلف از این انرژی موضوع روز محافل خبری و رسانه ای شده است. آیزاک آسیموف ، هانری بکرل ، ماری کوری ، پیر کوری ، ارنست رادفرد و... ازجمله پیشگامان و محققان این قلمرو علمی بودند و تحقیقاتشان زمینه ساز پیشرفت های هسته ای کنونی شده است. می شود گفت خواستگاه این مقوله علمی شاید در اروپا باشد. اروپا که می گوییم خود به خود استعمار به یادمان می آید. استعمار کهن ، استعمار نو که هر دو ماهیتی یکسان دارند و فقط مولفه ای آن که شاید تغییر نکرده باشد.
براستی استعمار نوین چگونه استعماری است و آیا شباهتی به پیشینه خود دارد؛ ابزار استعمار نوین چیست؛ استعمارگران از چه حربه هایی برای استعمار کردن کشورها استفاده می کنند؛ آیا عضو آژانس بین المللی انرژی اتمی بودن و ملزم به رعایت کردن ان پی تی و در عین حال مجوز استفاده از انرژی هسته ای صلح آمیز براساس مقررات آژانس نداشتن ، ازجمله نماد وجود استعمار نوین نیست؛ سازمان تجارت جهانی و مقرراتی که برای ورود به این سازمان به منظور مهار کشورهای جهان سوم وضع کردند نمادی از استعمار نوین نیست؛ در روند بنیادی استعمار کهن و نوین می توان سیری ترسیم کرد که تصویری بس شگرف را در اذهان می پروراند. در این سیر، استعمارگران اروپایی نخست بر منابع انسانی و طبیعی کشورها تمرکز کردند و بتدریج ، نخبگان یا الیتهای سیاسی و مذهبی و نفوذ در تفکر آنها را که خود بر مردم کشورهای جهان سوم نفوذ داشتند دستمایه قرار دادند.
|
NPT ابزار دست قدرتمندان پس از تصویب معاهده منع تولید و تکثیر سلاحهای هسته ای و طی سالهای 1970 تا 2002 میلادی 6 کنفرانس بازنگری درباره برطرف کردن نقایص و ابهامات این پیمان برگزار شد که تنها نقطه مشخص طی این سالها عدم پایبندی کشورهای صاحب سلاح هسته ای به تعهدات خود در زمینه تکثیر سلاحهای هسته ای و انتقال فناوری آن به دیگر کشورها و انتقاد کشورهای فاقد فناوری صلح آمیز هسته ای از آژانس بین المللی انرژی اتمی و دیگر مراجع مربوط بوده است. شاید زمانی که کشورهای عضو سازمان ملل متحد در مجمع عمومی با یک اراده قوی و مصمم تصمیم به تصویب پیمان ان پی تی گرفتند به هیچ وجه فکر نمی کردند که این پیمان نیز همچون حقوق بشر، دموکراسی ، مبارزه با تروریسم و... به ابزاری در دست قدرتمندان برای اعمال زور و فشار بر کشورهای دیگر تبدیل شود. همان طور که گفته شد در طول سالهایی که از تصویب پیمان ان پی تی می گذرد، هیچ نشانه ای از پیشرفت در کار خلع سلاح صاحبان سلاحهای اتمی دیده نشد و چیزی که مشخص و واضح است و خود مسوولان آژانس انرژی اتمی نیز به آن اذعان دارند افزایش کلاهک های هسته ای در سراسر جهان بخصوص امریکا و رژیم صهیونیستی است ؛ این در حالی که هر روز شاهد فشارهای بیشتری بر کشورهایی هستیم که به دنبال دستیابی به فناوری صلح آمیز هسته ای هستند. ابتدای تصویب معاهده منع تکثیر و گسترش سلاحهای اتمی فقط 5 کشور امریکا، انگلیس ، شوروی ، چین و فرانسه صاحب سلاحهای هسته ای بودند، ولی امروزه با گذشت حدود 35 سال از تصویب این پیمان شاهد هستیم که این کشورها اقدام به خلع سلاح خود نکرده اند |
این روال در نهایت که امروز به آن نیز بیش از پیش بها داده می شود به نفوذ و اعمال فشار بر سازمانهای بین المللی ختم شده است و کشورها را که انقلاب های دموکراتیک در آنها روی داده است و در برابر استعمارگران تمکین نمی کند در فرآیند ایجاد فشار قرار داده اند.
در همین خصوص سال 1946 مجمع عمومی سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه ای کمیسیون انرژی اتمی سازمان ملل را بنا نهاد. هدف از تشکیل این کمیسیون ارائه راهکارهایی به منظور برچیدن کامل سلاحهای هسته ای و همچنین استفاده از انرژی هسته ای تحت نظارت و کنترل بین المللی برای تحقق اهداف صلح جویانه و غیرنظامی بود. امریکا و شوروی به واسطه فشارهایی که از سوی افکار عمومی جهان متوجه آنان بود کوشیدند در عرصه به وجود آمده نقش برجسته ای بازی کنند. این ایفای نقش تا به آنجا برای این 2 کشور اهمیت داشت که آنها را به عنوان طراحان اصلی این کمیسیون معرفی کرد. امریکا در این میان با ارائه طرحهایی ازجمله طرح اتم برای صلح که از سوی آیزنهاور مطرح شد، در ظاهر سعی کرد چهره ای خوشایند نزد افکار عمومی جهان از خود به نمایش بگذارد و از سوی دیگر به وسیله عقد پیمان های بین المللی به نوعی دست و پای رقیب دیرینه خود، شوروی را ببندد. به هر شکل بر اثر فشارهای جامعه بین الملل و سازمان ملل متحد برای تصویب یک معاهده بین المللی منع تولید و تکثیر سلاحهای هسته ای و با تشکیل کمیته 18 نفره ای در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در 19 نوامبر 1965 ، بر این مساله تاکید کرد که نتیجه کار این کمیته 18 نفره تهیه پیش نویس پیمان منع تولید و تکثیر سلاحهای هسته ای ان پی تی بود که به تصویب مجمع عمومی نیز رسید و از سال 1970 لازم الاجرا شد.
از جمله مباحثی که در خلال مذاکرات انجام شده در زمینه تدوین ان پی تی نمود بیشتری داشت ، تعیین رابطه میان تضمین های امنیتی هسته ای کشورهایی که تا اول ژانویه 1967 موفق به تولید سلاح هسته ای شده بودند و کشورهای فاقد این سلاحها بود. به زبان دیگر، عمده نگرانی کشورهای بی بهره از سلاحهای هسته ای از آنجا نشات می گرفت که با امضای این پیمان ، این کشورها از دستیابی به سلاح اتمی منع می شوند و از آن بیم داشتند که مبادا روزی از سوی کشورهای دارنده این سلاحها مورد تهدید یا حمله قرار گیرند.
|
چنین برداشت می شود که ان پی تی فقط برای جلوگیری از دستیابی کشورهای جهان سوم و در حال توسعه به این فناوری وضع شد |
چنین برداشت می شود که ان پی تی فقط برای جلوگیری از دستیابی کشورهای جهان سوم و در حال توسعه به این فناوری وضع شد در حالی که هدف ، جلوگیری از دستیابی کشورهای صنعتی عمده به سلاحهای هسته ای عنوان شده بود، ولی در عمل و پس از گذشت سالها ثابت شد که این معاهده برای کنترل تکثیر هسته ای در جهان سوم وضع شده است.
از ابهامات و نقایص ان پی تی ضمانت اجرایی این پیمان است که در صورت نقض تعهد از سوی دول هسته ای ، هیچ ضمانت اجرائی موثری در این پیمان وضع نشده است. در حال حاضر کشورهای امریکا، انگلستان ، فرانسه ، چین ، هند، رژیم صهیونیستی و 4 جمهوری شوروی سابق (قزاقستان ، اوکراین ، روسیه و بیلوروسی) به عنوان قدرتهای هسته ای جهان شناخته می شوند. همچنین کشورهایی نظیر بلژیک ، کانادا، دانمارک ، آلمان ، ایتالیا، هلند، نروژ، پرتغال ، اسپانیا و سوئد که همگی عضو پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) هستند و نیز کشورهای استرالیا (به علت داشتن مهمترین منابع اورانیوم جهان)، چک ، فنلاند، ژاپن ، لهستان ، رومانی ، سوئیس و یوگسلاوی سابق کشورهایی با قابلیت هسته ای به حساب می آیند. از کشورهای آرژانتین ، برزیل ، مصر، ایران ، مکزیک ، کره شمالی ، کره جنوبی ، تایوان و ترکیه نیز به عنوان کشورهای تازه مهمان عرصه فناوری هسته ای جهان یاد می شود. هم اکنون تعداد قابل توجهی از کشورهای جهان باوجود ناعادلانه بودن پیمان فقط به انگیزه صلح طلبی و به منظور برقراری امنیت و کاهش رقابت تسلیحاتی و ثبات در نظام بین المللی به آن پیوسته اند. با این وجود رژیم صهیونیستی ، هند و پاکستان هنوز به این پیمان ملحق نشده اند.
این معاهده در مجموع 11 بند دارد که با مرور برخی مفاد آن درمی یابیم که این معاهده در عمل قراردادی یک جانبه با هدف تامین منافع کشورهای دارنده تسلیحات هسته ای است و شرایط ناعادلانه و نامتوازن موجود حاکم میان کشورهای فاقد تسلیحات اتمی و قدرتهای دارنده تسلیحات مذکور را نهادینه و مشروع جلوه می دهد. در پایان به ماده 4 ، 5 و 6 ان پی تی که بی تناسب به موضوع هسته ای کشورمان نیست اشاره می کنیم ؛ موادی که امریکا، رژیم صهیونیستی ، آلمان ، فرانسه و انگلیس سعی دارند این مواد را از این پیمان که در کل به نفع خوشان است ، حذف کنند.
ماده 4-1 هیچیک از مواد این پیمان به شکلی تفسیر نخواهد شد که به حقوق غیرقابل انکار هر یک از اعضای این پیمان به منظور توسعه ، تحقیقات ، تولید و بهره برداری از انرژی هسته ای برای اهداف صلح جویانه بدون هر نوع تبعیض و بر اساس مواد 1 و 2 این پیمان ، خللی وارد کند.
2- همه اعضای این پیمان متعهد می شوند که تبادل هر چه وسیع تر تجهیزات ، مواد، دانش و اطلاعات فنی را برای مصارف صلح جویانه انرژی هسته ای تسهیل کنند و حق شرکت در این مبادلات را دارند. اعضای این پیمان در صورت توانایی باید انفرادی یا به اتفاق دیگر اعضا یا سازمان های بین المللی در توسعه بیشتر استفاده از انرژی هسته ای برای اهداف صلح جویانه بخصوص در قلمرو اعضایی که فاقد سلاح هسته ای هستند و با توجه به نیازهای مناطق در حال توسعه جهان مشارکت کنند.
ماده 5- هر یک از اعضای این پیمان تعهد می کند که اقدامات مقتضی را بر اساس مفاد این پیمان و تحت نظارت شایسته بین المللی و از طریق دستورالعمل های مناسب بین المللی به عمل آورد و منافع بالقوه هرگونه کاربرد صلح جویانه استفاده از انفجارات هسته ای را با رعایت اصل عدم تبعیض در اختیار کلیه اعضای این پیمان قرار دهد.
ماده 6- هر یک از اعضای این پیمان متعهد می شوند با حسن نیت ، مذاکرات را در ارتباط با اقدامات موثر برای توقف هر چه زودتر مسابقه های هسته ای و خلع سلاح هسته ای ، انعقاد پیمان خلع سلاح عمومی و کامل تحت کنترل سخت و موثر بین المللی تعقیب کند. حال براستی آیا ایران که معاهده ان پی تی را که پیش از انقلاب امضا کرده ، نقض کرده است؛
گفت و گو
