هفت ریشه اصلی بحران مسکن

ریشه های گرانی مسکن در کشور چیست؛ چرا با وجود اعلام برنامه های مکرر برای حل این مشکل ، هنوز اکثریت مردم ایران از داشتن مسکن مناسب شخصی محرومند؛

کد خبر: ۱۲۱۷۵۳

و...اگر مسکن را به عنوان یک کالا که مورد عرضه و تقاضا قرار می گیرد، تابع قوانین بنیادی اقتصاد بدانیم ، باید بحران به وجود آمده درباره گرانی مسکن در کشور را نیز نه در بستر یک عامل بلکه با زنجیره ای از عوامل تحلیل کنیم. روشن است هر کدام از این عوامل به تنهایی نمی توانند ریشه مساله باشند و تشکیل زنجیره ای متشکل از تمام عوامل ، سازنده راه حلی مناسب برای وضعیت موجود خواهد بود.
به گزارش خبرنگار ما، همین نکته - زنجیره ای نگاه نکردن به ریشه های بحران مسکن و برنامه ریزی مقطعی و ناقص درباره یک عامل - زمینه ساز ایجاد وضعیت حاضر شده است. مسوولیت این وضعیت کمتر به عهده کارشناسان و مطبوعات بوده و بیشتر وظیفه دولت و مسوولان بوده است.
«جام جم» در دومین بخش از بررسی بحران مسکن در کشور، به ریشه های این بحران می پردازد و نقش هر یک را جداگانه مورد بررسی قرار می دهد. روشن است ، مسوولان باید از این عوامل ، زنجیری بسازند و برای گشودن هر حلقه ، از حلقه های دیگر برنامه ای متناسب و موزون طراحی کنند تا بند کل زنجیر از پای بخش مسکن باز شود. امید که مورد تامل قرار گیرد.

رکود تورمی

دکتر جمشید پژویان ، استاد دانشگاه علامه طباطبایی وضعیت حال حاضر بازار مسکن را رکود تورمی توصیف می کند و می گوید: عرضه و تقاضا در بازار مسکن تعادل ندارد و در حالی که تولید مسکن صورت نمی گیرد و قیمت ها به طور کاذب بالا می رود، خریدار نیز وجود ندارد.
وی افزود: اقتصاد مسکن در کشور ما قفل شده است و چون ارزش پول ما رو به کاهش است ، مالک قیمت مسکنی را که مثلا 2سال پیش ساخته ، با تورم امسال محاسبه می کند و به فروش می گذارد، حال آن که خریدار وجود ندارد.
وی خاطرنشان کرد: در همین حال این مالک دیگر خانه جدید نمی سازد، چون سرمایه اش گردش راضی کننده ای نداشته و خواب سرمایه زیاد است. بنابراین عرضه نیز کاهش می یابد و اقتصاد بخش قفل می شود.

مشکل زمین

دکتر محمد تمدن ، عضو انجمن اقتصاددانان ایران ، زمین و گرانی و کمبود آن را مشکل این بخش مسکن می داند و می گوید: دولت به عنوان بزرگ ترین زمین دار، املاک تحت تصرف خود را به قیمت گرانی می فروشد.
وی افزود: دولت باید تکلیف زمین های موات را در قالب شهرهای جدید روشن کرده و آنها را رایگان در اختیار مردم قرار دهد. اگر مشکل زمین حل شود، شاید 60درصد گرانی زمین از بین برود.

گرانی مصالح ساختمانی

دکتر بهمن آرمان ، کارشناس اقتصادی نیز ریشه گرانی های اخیر را گرانی مصالح و بهانه قرار گرفتن آن می داند و معتقد است: باید مصالح اصلی مانند آهن و سیمان با قیمتی ارزان و حتی یارانه ای در اختیار انبوه سازان قرار گیرد. چرا که در اقتصاد بحران زده این بخش کوچک ترین گرانی یا افزایش قیمت ، بازتابی وسیع در قیمت نهایی فروش دارد و لذا باید دولت از این مساله جلوگیری کند.

نقش نقدینگی

دکتر ابراهیم رزاقی ، استاد دانشگاه نیز حرکت نقدینگی سرگردان را زمینه ساز گرانی مسکن می داند و اظهار می دارد: در کشوری که رشد نقدینگی اش 35درصد است و این نقدینگی به هر بخش که وارد شود، نتیجه ای جز ویرانی ندارد، باید انتظار افزایش قیمتهای مسکن را داشت.
وی افزود: نقدینگی آزاد شده از بانکها تحت تاثیر کاهش نرخ سود بانکی و حرکت به سوی بخش مسکن و انتظاراتی که از سود این بخش می رود، باعث رشد ناگهانی قیمت ها شده است.
وی اظهار کرد: در کنار این مساله باید به انتظارات تورمی موجود در جامعه که باز تحت تاثیر وجود نقدینگی و کاهش ارزش پول ملی و رشد تورم ایجاد می شود نیز اشاره کرد. اگر به خانه دار شدن مردم علاقه دارید، سیاست های انقباضی برای سیستم بانکی در پیش گیرید و از توزیع نقدینگی در جامعه خودداری کنید.

ضربه های دهه 70

مصطفی قلی خسروی ، رئیس اتحادیه مشاوران املاک نیز ریشه افزایش قیمت اخیر مسکن را در 2عامل گذشته می داند و می گوید: علت اول کمبود واقعی تولید مسکن است که به جز حرکتی که اوایل انقلاب انجام شد، دیگر انبوه سازی واقعی نداشتیم و در واقع از آن سال تاکنون کاری نکرده ایم که الان انتظار کنترل قیمتها را داشته باشیم.
وی افزود: مساله دوم افزایش قیمت و محدودیت در فروش تراکم در سال 77است که الان داریم چوب آن را می خوریم . این مساله باعث شد محدودیت در تولید مسکن ایجاد شود و قیمتها رشد جهشی خود را آغاز کنند.

کاهش قدرت خرید

مردم دکتر حسین باهر، استاد دانشگاه شهید بهشتی نیز می گوید: تورم بالا و نبود ابزار جدید تامین مالی ، قدرت خرید مردم برای خانه دار شدن را به طرز وحشتناکی کاهش داده است.
وی افزود: اتکای مردم برای تامین پول خرید مسکن به منابع دولتی مانند وام مسکن است ، در حالی که بخش خصوصی می تواند با انتشار اوراقی چون رهن ثانویه و از طریق بورس این تامین مالی را برعهده بگیرد؛ مانند کشورهای پیشرفته که تا 80درصد پول خرید مسکن را بانکها تامین می کنند اما دولت این عرصه را هم نمی خواهد از دست بدهد و بانکهای دولتی نیز در خلق شیوه های جدید دچار انفعال هستند و مردم این وسط مانده اند.

کمبود سرمایه گذاری و تولید مسکن

شهرام سلماسی جاوید، رئیس انجمن انبوه سازان مسکن ، ریشه گرانی مسکن را در کمبود تولید در نتیجه کاهش سرمایه گذاری بخش خصوصی می داند و می گوید: چون دولت برنامه منظمی را برای تولید مسکن و تشویق سرمایه گذاری در این بخش ندارد، سرمایه ها بتدریج از این بخش خارج می شوند.
وی افزود: مشکل مسکن با افزایش عرضه در مقابل تقاضا حل می شود و قیمتها کاهش می یابد؛ عرضه واقعی نه تک سازی پراکنده. دولت باید بداند چگونه ، کجا و با چه شرایطی می خواهد انبوه سازی کند و آن گاه تسهیلاتی برای بخش خصوصی داخلی یا خارجی فراهم کند تا سرمایه ها میل به این سو کنند.
وی اظهار کرد: به ساخت و سازهای پراکنده نگاه نکنید. تولید واقعی مسکن که مطابق با الگوی ساخت و قدرت خرید عامه مردم باشد الان در کشور نزدیک به صفر است. لذا کمبود تولید و سرمایه گذاری را اصلی ترین ریشه بحران مسکن می دانم که به بر هم خوردن ترازوی عرضه و تقاضا و پیشی گرفتن تقاضا از عرضه در کنار کاهش قدرت خرید مردم ، به جهش یافتن قیمتها منجر شده است.