گام دوم در مسیر صحیح
روز گذشته ایران گام دوم کاهش تعهدات هستهای را برداشت. از آثار زودگذر روانی آن که عبور کنیم، این اقدام پیام قدرت ایران را به طرفهای خارجی مخابره میکند و باعث جلوگیری از افزایش فشار توسط طرفهای خارجی خواهد شد، کمااینکه اروپا از زمانی به فکر راه اندازی ابزار پشتیبان مبادلات تجاری (اینستکس) افتاد که ایران با اعلام کاهش تعهدات هسته ای، اروپا را متوجه محاسبات اشتباه خود کرد.
در بدبینانهترین شرایط، میتوانیم شاهد فعال شدن ساز و کار ماشه و بازگشت قطعنامههای شورای امنیت باشیم که در چنین شرایطی نیز عملا اتفاق اقتصادی جدیدی رخ نخواهد داد، چرا که موثرترین بخش تحریمها بر اقتصاد و معیشت مردم، تحریمهای آمریکا بوده و اساسا در سالهای 90تا91 این تحریمهای آمریکا بود که بر معیشت مردم فشار وارد کرد. تحریمهای آمریکا در آن سالها باعث اختلال در فروش نفت و دسترسی به پول آن شد. تحریمهای سازمان ملل، پیش از آن نتوانسته بود فشار اقتصادی خاصی بر معیشت مردم وارد کند و صرفا در تامین برخی تجهیزات در صنایع هسته ای و دفاعی اختلال ایجاد کرده بود. بنابراین تحریمهای سازمان ملل اثر اقتصادی خاصی بر معیشت مردم کشورمان ایجاد نخواهد کرد. با وجود اعمال شدیدترین تحریمها از سوی آمریکا (و تبعیت کشورهای دیگر از جمله اروپاییها)، شاهد رسیدن این تحریمها به نقطه اوج خود هستیم و ساختار تحریمها عملا بیش از این نمی تواند تکامل پیدا کند. بنابراین آمریکا بیش از این نمیتواند فشار تحریمی بر ایران وارد کند. از سوی دیگر ایران برای تغییر بازی تحریمی آغاز شده توسط آمریکا، باید دست خود را پر کند. داشتههای یک کشور نتایج اقدامات دیپلماتیک را تعیین خواهد کرد. در وضعیت موجود، کشورمان یا باید از امنیت خود در مذاکرات خرج کند (نفوذ منطقهای و صنعت موشکی) و یا به واسطه بازپسگیری تعهدات هستهای اقدام به پر کردن مجدد دستان خود کند. با وجود اقدام دیرهنگام و کند دولت در کاهش تعهدات هستهای اما دولت در مسیر صحیحی قرار گرفته و میتوان با افزایش داشتههای هستهای، طرف مقابل را وادار به کاهش فشار کرد.
حسین حاجیلو
کارشناس مسائل تحریم
گفت و گو
