دوئل بزرگ بر سر استانبول

بعد از لغو جنجالی نتایج انتخابات فروردین گذشته برای تعیین شهردار استانبول، این شهر 15 میلیون نفری امروز شاهد برگزاری انتخاباتی جنجالی دیگری خواهد بود. روزنامه نیشن در گزارشی از این انتخابات نوشت: در انتخابات ماه مارس، اکرم امام اوغلو، نامزد حزب اپوزیسیون توانست بن‌عالی ییلدیریم، نامزد حزب حاکم عدالت و توسعه را شکست دهد؛ این پیروزی بزرگ‌ترین چالش را برای حزب رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه در طول ۱۶ سال گذشته به وجود آورد. به همین دلیل تصمیم لغو پیروزی امام‌اوغلو با واکنش‌های زیادی از سوی اپوزیسیون مواجه شد، حتی برخی از اعضای حزب عدالت و توسعه نیز از این اقدام انتقاد کردند. برای مثال عبدا... گل، رئیس‌جمهور پیشین ترکیه و احمد داووداوغلو، نخست‌وزیر پیشین این کشور، حزب عدالت و توسعه را مورد انتقاد قرار دادند و همین انتقادها شایعات مطرح شده در رسانه‌های ترکیه را مبنی بر تشکیل حزب جدید توسط این سیاستمداران و جدایی آنها از حزب حاکم قوت بخشید.
حضور تمام قد اردوغان در صحنه
حزب عدالت و توسعه برای انتخابات امروز کمپین متفاوت‌تری نسبت به گذشته درپیش گرفته است‌. در ماه مارس بیشتر کمپین انتخاباتی به‌‌عهده رئیس‌جمهور بود. اما این بار اردوغان از کمپین‌ها فاصله گرفت تا بن‌عالی ییلدیریم، بتواند حضور پر‌‌رنگ‌تری داشته باشد‌. او نیز کوشید در سخنرانی‌های خود اکثرا رأی دهندگان جوان را مورد خطاب قرار دهد. با این حال از آنجا که به نظر می‌رسید این ترفند زیاد کارگر نبوده است از هفته گذشته اردوغان به صورت تمام قد وارد صحنه شد و به حملات شخصی علیه امام اوغلو دست زد. او یک بار اوغلو را به بازی در زمین حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) متهم کرد و بار دیگر از سوابق گذشته او و ناتوانی‌‌هایش گفت. اردوغان امام‌اوغلو را شخصی بدون برنامه توصیف کرد و خواستار حمایت از بنعالی ییلدیریم شد. وی در سخنانی در مرکز همایش خلیج در استانبول با اشاره به این‌که سال ۱۹۹۴ میلادی شهرداری استانبول را به عهده گرفته بود، اکرم امام اوغلو را نمونه بی‌برنامه‌تر و غیرکاردان توصیف کرد که وی شهرداری استانبول را از آن تحویل گرفته بود. رئیس‌جمهور ترکیه گفت: کسانی که این شخص را از نزدیک می‌شناسند و عدم توازن در سخنانش را می‌دانند از این مسأله آگاهند. من به عنوان رئیس‌جمهور ترکیه با اشخاص کاری ندارم، اما مبارزه ما به خاطر شهر استانبول است. نمی‌خواهیم استانبول بار دیگر با فلاکت مشابهی مواجه شود.
کردها آری یا نه‌؟
در این میان رویترز در یک گزارش مدعی شد حزب حاکم عدالت و توسعه تلاش بی‌وقفه‌ای کرده است تا این بار بتواند آرای بیشتری را از کردها به‌دست آورد، چرا که رای کردها درنهایت تعیین خواهد کرد امام اوغلو، شهردار استانبول خواهد شد یا بن‌عالی ییلدیریم. به گزارش این منبع، به همین دلیل حزب حاکم که در چند سال گذشته رویکرد خشنی نسبت به کردها در پیش گرفته بود، این اواخر زبان نرم‌تری در مورد کردها به‌کار گرفته است‌. یکی از اقدامات قابل توجه حزب حاکم این بود که وکلای عبدا... اوجالان، رهبر زندانی پ.ک.ک اجازه داد با او دیدار کنند. این در حالی بود که فعالان کرد در چند ماه گذشته و در پی بی‌خبری از وضعیت اوجالان اعتصاب غذا کرده بودند. یک منبع نزدیک به حزب حاکم به رویترز گفت، حزب امیدوار است با به‌کارگیری زبان نرم‌تر نسبت به کردها بتواند رای آنها را در این انتخابات جذب کند. حتی چند روز گذشته در خبری اعلام شد اوجالان از کردها خواسته در انتخابات پیش رو بی‌طرف باشند‌. این خبر نشان می‌دهد حزب حاکم عدالت و توسعه تلاش وافری کرده تا اگر کردها به ییلدیریم رای نمی‌دهند، دست‌کم در این انتخابات بی‌طرف باشند و به نامزد مقابل او نیز رای ندهند.
در مرحله پیشین، حزب کردی دموکراتیک خلق‌ها برای استانبول نامزد معرفی نکرد، اما در دور کنونی گفته است از نامزد اپوزیسیون در مقابل نامزد حزب حاکم حمایت خواهد کرد. مدیر یکی از موسسات نظرسنجی ترکیه که نظرسنجی موسسه وی، نامزد اپوزیسیون را پیشتاز نشان می‌دهد به رویترز گفته است کردهایی که در 31 مارس در انتخابات شهرداری شرکت نکردند، ممکن است این بار برای حمایت از اپوزیسیون در مقابل حزب حاکم به کمک امام اوغلو بیایند و به وی رای بدهند.
اهمیت استانبول
ناظران ترکیه می‌دانند هرکس در انتخابات شهرداری استانبول پیروز شود شانس بالاتری را نیز خواهد داشت؛ از همین‌رو برخی رسانه‌های ترکیه از امام‌اوغلو به عنوان نامزد ریاست‌‌جمهوری بالقوه برای آینده سخن می‌گویند‌. برای مثال دنیز زیرک، خبرنگار روزنامه اپوزیسیون سوزجو می‌گوید: انتظار می‌رود او به چهره اپوزیسیون تبدیل شود. من معتقدم حتی اگر او در انتخابات امروز شکست بخورد، در آینده سیاست ترکیه حضور خواهد داشت.
شورای انتخابات استانبول اکرم امام‌اوغلو را در انتخابات محلی ۳۱ مارس برنده انتخابات اعلام و حکم شهرداری وی را صادر کرد، اما پس از گذشت دو هفته شورای عالی انتخابات ترکیه پس از رسیدگی به شکایت حزب حاکم عدالت و توسعه نتیجه انتخابات استانبول را باطل اعلام و تصمیم به برگزاری دوباره انتخابات شهرداری استانبول گرفت. حزب عدالت و توسعه از سال 2002 تاکنون شهرداری دو شهر مهم ترکیه یعنی آنکارا و استانبول را در اختیار داشته است. تنها در انتخابات فروردین گذشته بود که برای نخستین‌بار این حزب شکست تلخی را تجربه کرد و کرسی‌های خود را در این دو شهر مهم از دست داد.

آخرین نظرسنجی‌ها
آخرین نظر سنجی‌ها نشان می‌دهد امام‌اوغلو (‌۴۹ ساله)، نامزد گروه‌های سکولار ترکیه در این انتخابات پیشتاز است و این بار نیز خواهد توانست با رای بیشتری پیروز شود‌. امام‌اوغلو انتخابات جدید را نبردی برای آینده دموکراسی ترکیه توصیف کرده است‌. او در یک مناظره تلویزیونی به ییلدیریم گفت: این انتخابات محلی نیست، بلکه نبردی برای دموکراسی است.
در روزهای اخیر٬ سه نظرسنجی میدانی که توسط سه شرکت نظرسنجی معتبر و مشهور ترکیه در مورد نتایج انتخابات استانبول انجام شده٬ نتایج متفاوتی را نشان داد.
براساس این نظرسنجی‌ها در برخی مناطق امام‌اوغلو، نامزد ائتلاف ملت و در مناطق دیگری نیز ییلدیریم، نامزد ائتلاف جمهور از آرای بیشتری برخوردار است، اما در مجموع این دو نامزد سایه به سایه همدیگر را تعقیب می‌کنند. نظرسنجی‌ها حاکی از این است که هنوز هم دست‌کم 4 درصد شهروندان استانبول، مردد هستند و تصمیم نهایی و قطعی خود را نگرفته‌اند و از دیگر سو٬ مشخص نیست درخواست و توصیه اوجالان رهبر زندانی پ.ک.ک در مورد ضرورت بیطرفی کردها در انتخابات استانبول٬ تا چه اندازه بر رای‌دهندگان کرد تاثیر گذاشته است.

علی باقری
بین‌الملل