زنگ خطر اُوردوز

هر ماده طبیعی یا شیمیایی در صورت مصرف بیش از اندازه می‌تواند مسمومیت ایجاد کند. دکتر هاشمی علائم اصلی بروز مسمومیت‌های دارویی و بیش‌مصرفی الکل و ترکیبات مخدر را به دو دسته علائم گوارشی و اختلال در سطح هوشیاری افراد دسته‌بندی می‌کند.
وی در ارتباط با علائم گوارشی توضیح می‌دهد: «در اکثر مسمومیت‌های دارویی فرد ابتدا علائم گوارشی مانند تهوع و استفراغ از خود نشان می‌دهد. متاسفانه این علائم گوارشی در بسیاری از موارد که اطرافیان اطلاعی از مصرف ماده مخدر یا دارو توسط فرد را ندارند، با مسمومیت غذایی اشتباه می‌شود و مسمومیت وارد مراحل حادتر خواهد شد.» این متخصص طب اورژانس با اشاره به کاهش سن مصرف دارو و مواد مخدر و روان‌گردان و رواج آن میان نوجوانان به خانواده‌ها توصیه می‌کند که ضمن توجه کافی به حالات جسمی فرزندانشان، به محض دیدن رفتارهای غیرمتعارف مانند عدم تمرکز، از دست دادن انگیزه و علایق شخصی، گوشه‌گیری و انزوا، اختلال شدید در خواب یا حتی بیش از اندازه فعال شدن حتما با پزشک متخصص مسمومیت مشورت کنند.
تجویزهای خانگی ممنوع
در شرایطی که فرد دچار بیش‌مصرفی شده باشد، علائم به‌شدت حادتر خواهند بود و فرد باید به‌سرعت به مراکز درمانی انتقال داده شود. به گفته دکتر هاشمی درمان‌های خانگی و خود درمانی می‌توانند جان فرد را به خطر انداخته و شرایط فرد را به‌مراتب حادتر کنند. وی در این باره توضیح می‌دهد: «بسیاری از خانواده‌ها اگر بدانند که فرد، بیش‌مصرفی دارو یا الکل داشته تصور می‌کنند با وادار کردن به استفراغ می‌توانند خطر مسمومیت را برطرف کنند. در حالی که اگر فرد در هوشیاری کامل نباشد و او را تحریک به استفراغ کنیم ممکن است محتویات معده وارد مسیر تنفسی شده و راه تنفس مسدود شود، اما اگر فرد هوشیار باشد نوشیدن آب یا شیر برای رقیق کردن ماده مصرفی و کاهش اثرات مخرب آن به شرطی که میزان آن در حدی نباشد که موجب استفراغ شود، می‌تواند کمک‌کننده باشد. همچنین اگر فرد دچار افت فشار خون شده، کمی بالا نگه داشتن پاها می‌تواند شرایط را تا رسیدن فوریت‌های پزشکی کمی بهبود ببخشد.»
در صورتی که فرد دچار بیش‌مصرفی مواد مخدر از روش‌های دیگر مانند تزریق شود، اطرافیان به هیچ عنوان نباید اقدام درمانی کنند. دکتر هاشمی با تاکید بر عواقب خطرناک تجویزهای نادرست، به خانواده‌ها توصیه می‌کند در صورت مشاهده هر گونه علائم غیر‌عادی بلافاصله با اورژانس تماس بگیرند و تا رسیدن نیروهای پزشکی بر اساس احساسات خود اقدامی برای نجات فرد نکنند. چون هر اقدام نابجایی می‌تواند شرایط فرد را وخیم‌تر کند. وی در تکمیل توضیحاتش بیان می‌کند: در شرایطی که فرد در هوشیاری کامل نیست، فقط بیمار را به پهلو بخوابانید تا اگر محتویات معده خارج شد، راه تنفسی مسدود نشود.
فوریت‌های پزشکی، تنها راه نجات
در شرایط حاد بیش‌مصرفی حتی رساندن فرد به مراکز درمانی باید حتما از طریق نیروهای فوریت‌های پزشکی انجام شود. زیرا این افراد پادزهرهای مختلف را دارند و در صورت نیاز بلافاصله در محل پادزهر ماده مصرفی را به فرد تزریق می‌کنند. در نتیجه خطر اولیه برطرف شده و زمان بیشتری برای انتقال فرد به مراکز درمانی و درمان اصلی در اختیار خواهد بود. دکتر هاشمی ضمن اشاره به اهمیت نحوه انتقال به مراکز درمانی می‌افزاید: شرایط درمان بیش‌مصرفی‌ها در برخی از مراکز درمانی به صورت تخصصی‌تری انجام می‌شود. نیروهای فوریت‌های پزشکی بر اساس شرایط بیمار او را به مرکز درمانی مناسب منتقل و همچنین شرایط پذیرش بیمار را پیش از رسیدن به مرکز درمانی هماهنگ می‌کنند.
بهبود اولیه مساوی رفع خطر نیست!
زمانی که فرد به مراکز درمانی منتقل می‌شود و پادزهر ماده مصرفی را دریافت می‌کند، ممکن است بلافاصله علائم برطرف شود. در چنین شرایطی بسیاری از افراد حس می‌کنند خطر کاملا برطرف شده و رضایت می‌دهند که مرخص شوند. یا اگر به مراکز درمانی غیرتخصصی مراجعه کرده باشند، کادر درمانی به آنها در این مرحله توصیه می‌کند که فرد را برای معاینات بیشتر و درمان تکمیلی به مراکز تخصصی مسمومیت انتقال دهند، اما فرد احساس می‌کند که کاملا خوب است و به خانه باز‌می‌گردد. متخصص طب اورژانس در این مورد نظر متفاوتی دارد: به خانواده‌ها اکیدا توصیه می‌کنم به هیچ عنوان خودسرانه بیمار را به خانه منتقل نکنند. زیرا عمر پادزهرهای مصرفی کوتاه است و ممکن است پیش از خنثی‌سازی کامل سم، غیرفعال شود.

عسل اخویان طهرانی

دانش و سلامت