ابعاد 3 گانه تغذیه با شیر مادر

قرآن کریم در چند آیه شریفه از جمله آیه 233 سوره البقره، آیه 15 سوره احقاف، آیه 14 سوره لقمان، آیه 6 سوره طلاق و... به اهمیت موضوع تغذیه با شیر مادر پرداخته و دوره کامل شیردهی را نیز دو سال تمام دانسته است.

از سویی دیگر در آثار و منابع اصیل طب ایرانی نیز شیر‌دادن مادر به نوزاد دارای جایگاه و اهمیتی خاص دانسته شده است. براساس نظرات ابن سینا، از آنجا که شیر مادر به‌طور طبیعی بیشترین تناسب و همخوانی را با نیازهای نوزاد دارد، لذا بهترین و مناسب‌ترین غذا برای رشد اوست. این اهمیت تا بدان جاست که توصیه شده در صورتی که به هر دلیل امکان شیردهی توسط مادر میسر نگردد، استخدام دایه برای شیردهی به نوزاد ضروری است. شیخ‌الرئیس تاکید داشته است که دایه، فرزند خود را نیز شیر بدهد و حتی‌الامکان فرزند با شیرخواری که به وی سپرده می‌شود، همسن و همجنس باشد؛ چرا که از دیدگاه طب ایرانی، شیر مادر بر طبیعت نوزاد موثر است. تاکید به استفاده از شیر مادر جهت تغذیه نوزاد در منابع طب سنتی ایران به حدی است که در کتبی همچون مفرح‌القلوب و خلاصه الحکمه، مکیدن صرف پستان مادر توسط نوزاد، حتی بی‌آن‌که شیر داشته باشد، باعث تقویت اعضای بدن نوزاد و موجب فربهی و توانمندی طفل دانسته شده است. علاوه بر آن، ریختن شیر مادر در گلوی طفل جهت بهبود سرفه مفید قلمداد شده و بهترین شیوه پیشگیری از ابتلا به اسهال آبکی و درمان پیچش شکم برای کودکان شیرخوار، استفاده از شیر مادر ذکر شده است.

همچنین دانش فزاینده کنونی در رابطه با اپی ژنتیک، سلول‌های بنیادی و خاستگاه‌های ایجاد سلامت یا بیماری و نتایج حاصل از مطالعات اپیدمیولوژیک‌، همه و همه حاکی از آن است که شیر مادر بی نظیرترین و منحصربه‌فردترین نوع تغذیه برای نوزاد است. براساس مطالعات متعدد صورت گرفته، شیوع ابتلا به بیماری‌های عفونی و مرگ‌ومیر ناشی از آنها در کودکانی که به مدت طولانی‌تر از شیر مادر تغذیه می‌کنند، به مراتب کمتر است. از دیگر مزایای اثبات شده شیردهی می‌توان به پیشگیری از بروز سرطان سینه در مادران و بهبود فواصل بین تولد نوزادان اشاره کرد. همچنین شیردهی ممکن است موجب کاهش خطر ابتلای مادران به دیابت و سرطان تخمدان گردد.

بر این اساس اهمیت تغذیه نوزاد با شیر مادر و اثرات حمایتی که این نوع تغذیه در مقابل بیماری‌ها فراهم می‌آورد، کاملا منحصر به فرد بوده و با هیچ روش جایگزین دیگری قابل جبران نیست.

دکتر ابراهیم خادم

متخصص طب سنتی