دوراس و گدار به هم چه گفتند

شاید شما هم در جست‌وجوهایتان به عکس‌ها و حتی ویدئوهای کوتاهی از مارگریت دوراس و ژان لوک گدار برخورده باشید؛ آنها در این عکس‌ها و ویدئوها در حال گفت‌وگوی مفصلی با هم دیده می‌شوند. اگر سال‌ها منتظر بودید تا گفت‌وگوی این دو غول ادبیات داستانی و سینمای فرانسه را بخوانید، حالا به شما بگوییم که ترجمه فارسی کتابی از این گفت‌وگو منتشر شده است. این کتاب، «گفت‌وگوی دوراس/گدار» نام دارد؛ اثر سیریل بِگَن که با ترجمه قاسم روبین در نشر مرکز منتشر و راهی بازار نشر شده است. این کتاب سه گفت‌وگوی بین ژان لوک گدار، کارگردان سینمای فرانسه و مارگریت دوراس نویسنده و فیلمساز را در بر می‌گیرد که در سه مرحله و زمان مختلف انجام شده‌اند؛ گفت‌وگوی اول در سپتامبر ۱۹۷۹ یعنی زمانی که گدار مشغول ساخت فیلم «توان نجات (زندگی)» بود. گفت‌وگوی دوم در سپتامبر و اکتبر ۱۹۸۰ و گفت‌وگوی سوم هم دسامبر ۱۹۸۷ برای برنامه تلویزیونی اسه آنیک انجام شد که موضوعش حول نویسنده ـ فیلمساز و نویسندگی ـ فیلمسازی است.

در گفت‌وگوهای چاپ شده در این کتاب، علاوه بر تتبعات ادبی ـ سینمایی، به تاثیرپذیری‌های متقابل هم اشاره می‌شود. اوایل دهه ۸۰ بعد از یک دهه فیلمسازی سیاسی و تجربه دیدئو و دوری از چرخه رسمی تولید، گدار دوباره به ساختن فیلم‌هایی پرداخت که برای بیشتر دیده شدن تولید شدند و این دوره، موسوم به دوره تولد دوباره است.

نکته جالب درباره اولین گفت‌وگوی کتاب این است که در پاییز ۱۹۷۹ گدار در سوئیس (محل زندگی‌اش از سال ۱۹۷۷ به بعد)، مشغول ساختن فیلم «توان نجات» بوده و در ماه اکتبر از دوراس دعوت می‌کند تا در صحنه‌ای از این فیلم بازی کند. دوراس نمی‌پذیرد و گدار مکالمه تلفنی کوتاهی با او دارد و سپس عباراتی از آن را در نوار صوتی فیلم می‌گنجاند. نسخه‌ای از این مکالمه حدودا یک ساعته توسط دوراس در بایگانی‌اش حفظ می‌شود. آنچه به عنوان این گفت‌وگوی اول در کتاب چاپ شده، نسخه کامل همین نوار صوتی است که به عنوان شاهدی موثق، در جعبه اضافات فیلم نزد گدار محفوظ بوده است.

عناوین کتاب پیش رو به این ترتیب اند: پیش گفتار، گفت‌وگوی ۱۹۷۹، گفت‌وگوی ۱۹۸۰، گفت‌وگوی ۱۹۸۷، موخره: نرم/ سخت و پیوست.