گنجینه چند میلیارد دلاری در حال بازسازی

در کنار میزان اهمیت و جایگاه موزه هنرهای معاصر، که به عقیده خیلی از منتقدان و هنرمندان، مدت‌هاست از فضای موزه‌ای خود آن هم در قالب هنر معاصر فاصله گرفته، موضوع دیگری با عنوان حفاظت از یک گنجینه پر زرق و برق مطرح است؛ فضایی که اگر تا به حال از آن دیدن نکرده اید باید دست‌کم تا آبان ماه منتظرش بمانید، چرا که گذر چند دهه‌ای زمان باعث شده محل گنجینه دیگر جای امنی برای آثارش نباشد و سلامتشان را هم تهدید کند.

بخش نقاشی‌های گنجینه 41 ساله ما، شامل اتاقی با ریل‌های متعددی است که آثار روی آنها قرار گرفته‌اند. ده‌ها ریل که در فضایی نه‌چندان بزرگ به صورت فشرده کنار هم قرار گرفته‌اند و فهرست‌بندی شده‌اند. برای در امان بودن آثار در چنین فضایی باید تنظیمات ویژه‌ای به دلیل نور، دما، رطوبت و... وجود داشته باشد، اما سیستم موجود برای این امر از زمان ساخت آن تا کنون تغییر خاصی نداشته است.

نبود سیستم مناسب تهویه هوا، سقف‌ها و دیوارهایی که نم کشیده‌اند و مشکلات دیگری که در گوشه و کنار آن به چشم می‌خوردند، جزو مواردی است که دست به دست هم دادند و باعث شدند تصمیمی که باید زودتر از اینها گرفته می‌شد را عملی کنند. این ناامنی که نگرانی درباره آن عمر چندساله دارد، این روزها بعد از مدت‌ها به صورت اساسی مورد توجه قرار گرفته و موجب شده است مسئولان بالاخره آستین بالا بزنند و به داد گنجینه و گنج‌هایی که در دل خود دارد، برسند.

در این موزه پیشتر هم اقداماتی برای مرمت صورت گرفته بود، تلاش‌هایی که چندان مثمرثمر نبودند. با ادامه این جریان که به صورت جدی در حال تاخت و تاز و افزایش نگرانی‌ها بابت گنجینه و بنا بود، طرح بازسازی و مرمت موزه هنرهای معاصر که بتازگی با تعمیرات کوچک و نه‌چندان موثر شروع شده بود، این روزها به طور رسمی وارد عمل شد و موزه را برای چند ماهی تعطیل کرد؛ اتفاقی که قرار است تا شهریورماه به پایان برسد و بعد هم با برگزاری دو نمایشگاه از آبان شروع تازه‌ای را رقم بزند.

در طول روند این بازسازی که بر اساس صحبت‌های مطرح شده قرار است با همکاری تمام و کمال دولت و بدون محدودیت مالی انجام شود، دلواپسی‌هایی که همیشه برای موزه و گنجینه‌اش در موضوعات مختلف از نقل و انتقال آثار تا واگذاری و شیوه اداره‌اش وجود داشته، دوباره و در قالب دیگری مطرح شده است.

طبق تصمیمات گرفته شده در جریان مرمت و تغیرات قرار نیست حتی یک برگ هم از موزه خارج شود و تمام آثار در همان فضا باقی می‌مانند؛ موضوعی که رئیس موزه به آن تاکید کرد. اما در این میان شیوه نگهداری از این آثار که تعداد آنها بیشتر از 3000 کار است، مسأله قابل فکری است که بنا به صحبت‌های مطرح شده قرار است با آماده کردن دو گالری و قراردادن آثار گنجینه تا زمان بازسازی فضای آن، مرتفع شود؛ راهکاری که با هدف فراهم کردن امنیت بیشتر برای این آثار صورت گرفته است.

در این بین نگرانی‌هایی وجود دارد از جمله تغییراتی که قرار است بر جان این بنا بنشیند، چراکه فرم معماری و شیوه طراحی موزه که با سنگ و بتن و مقاوم در برابر حوادث طبیعی احداث شده به خودی خود اهمیتی ویژه دارد که نباید به صورت اساسی تحت‌الشعاع بازسازی قرار بگیرد. در واقع جان فضا باید در طول این جریان حفظ شود، مسأله‌ای که سرپرست طرح‌های عمرانی وزارت ارشاد هم روی آن تاکید دارد و این قضیه را به عنوان یک اصل اساسی اعلام کرده است و باید دید تا چه حد به آن عمل می‌شود.

علاوه بر اینها همان اتاق مستطیلی شکل گنجینه هم گویا قرار است با تغییر در ساختار آن گسترش پیدا کند، اتفاقی که بنا به صحبت‌های مطرح شده با تخریب دیوارها و اضافه کردن به مساحت زمین اتفاق نمی‌افتد، بلکه تنها با سر و سامان دادن به بخش‌هایی مثل پارتیشن‌ها و دفاتری که در آنجا وجود دارد، صورت می‌گیرد. همچنین تقویت سیستم امنیتی و جدا کردن سیستم تهویه هوای گنجینه از کل محیط (‌که همیشه یکی بوده) هم جزو دیگر مواردی محسوب می‌شود که قرار بر تکمیل آن است.

بر اساس صحبت‌های صورت گرفته، موزه هنرهای معاصر، موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر و شرکت پیمانکار از مراکزی به شمار می‌روند که در تمام مراحل با تهیه عکس و مستند، این جریان را همراهی می‌کنند. علاوه بر این به گفته مسئولان موزه، خبرنگاران و اهالی رسانه می‌توانند در هر زمانی که بخواهند از میزان پیشروی کار مطلع شوند.

با تمام این اوصاف، برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته باعث شده است موزه در نهایت وارد جریانی شود که سال‌هاست از آن سرباز زده؛ مسیر حساسی که باید تا شش ماه دیگر منتظر نتیجه آن ماند و دید که گنجینه پنج تا ده میلیارد دلاری آن بالاخره در چه فضایی آرام می‌گیرد.