jamejamnashriyat
نشریات روزنامه جام جم کد خبر: ۱۱۰۳۶۷۲ ۲۷ آذر ۱۳۹۶  |  ۰۰:۰۱

مدتی است جدال برسرممنوعیت مصرف قلیان دراماکن عمومی ذهن حوزه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و درمانی را به خود مشغول کرده که در دهه‌های قبل واکنش خاصی در قبال آن نمی‌دیدیم. درحال حاضر برنامه‌های مداخله‌ای صحیح و جامعی برای برون رفت از این بحران تبیین و تدوین نشده، بجز این که بتازگی با دستور قانونی چند دادستان، مصرف قلیان در اماکن عمومی شهرهایی مثل قم و کرج ممنوع اعلام شده است. البته این اقدام جسورانه و دلسوزانه که گاهی با گلایه‌ها و بی‌مهری‌هایی همراه بود جای قدردانی و پشتیبانی همه جانبه دارد؛ درحالی که می‌توان با چهار تلقی ازمصرف قلیان، راهبرد‌های مقابله‌ای برای این بحران تعریف کرد.

تلقی مصرف قلیان به عنوان یک تفریح و سرگرمی

این تلقی ریشه‌ای کهن درتاریخ جامعه ایرانی دارد. سالیان دراز مصرف قلیان در فرهنگ پذیرایی و تفریحی جامعه رواج داشته و از این وسیله برای سرگرمی استفاده می‌شده است.البته در همان زمان‌های قدیم هم مصرف قلیان مربوط به مجالسی خاص و برخی افراد مصرف‌کننده بوده، اما درجامعه کنونی که سبک زندگی درحال دگرگونی است برخی خانواده‌ها و بخصوص قشرجوان برای پرکردن اوقات خود درمجالس، مهمانی‌ها و دورهمی‌ها اقدام به مصرف قلیان می‌کنند، آن هم با بهانه تفریح.

تلقی مصرف قلیان به عنوان یک وابستگی

این طرز تلقی را می‌توان به بیماری انگاری مصرف قلیان نسبت داد ؛ موضوعی که نیازمند مداخلات جدی است. نیکوتین ماده اعتیادآور اصلی تنباکوست که منجر به شکل‌گیری رفتار عادتی و ایجاد پیوندی بسیار محکم میان این ماده و مصرف‌کننده‌ها می‌شود. بدون شک هر ماده‌ای که باعث ایجاد احساس لذت و سرخوشی شود، می‌تواند فرد مصرف‌کننده را به سمت مصرف دوباره و اجبار به مصرف سوق دهد؛ بنابراین تجربه خوشایندی که با مصرف قلیان و تمایل به ادامه مصرف آن در فرد بروزمی کند، می‌تواند دروازه ورود به اعتیاد باشد. پس با این رویکرد و طرز تلقی، مصرف قلیان را نمی‌توان یک پدیده هنجار و قابل دفاع و پذیرش دانست، چرا که دروازه ورود به اعتیاد و مشکلات پس از آن از این باب فراهم می‌شود. از این رو لازم است اراده‌ای ملی و قاطع برای مهار و کنترل مصرف قلیان به وجود آید.

تلقی مصرف قلیان به عنوان یک معضل و انحراف اجتماعی

مصرف قلیان درگذشته نه به عنوان یک انحراف، بلکه مصرف سنتی آن گاهی احترام‌برانگیز نیز بوده است. اما حالا باید گفت با توجه به دیدگاه پذیرشی جامعه درقبال مصرف قلیان، پیامدهای ناخوشایندی در آینده گریبانگیر جامعه خواهد شد.

اگرچه مصرف قلیان به عنوان یک پدیده مقبول و بهنجار تلقی می‌شود و کیفری به دنبال ندارد، اما انحرافی است که هیچ‌گاه از سوی جامعه تقبیح نشده ومحرومیت ازتأییدهای اجتماعی به همراه نداشته است؛ درحالی که قرارگرفتن نام قلیان در کنار مهمانی‌ها و دورهمی‌ها به عنوان ابزارخوشگذرانی را می‌توان معضلی جدی
تلقی کرد.

تلقی مصرف قلیان به عنوان عاملی ضد سلامت

در وضعیت کنونی با توجه به نگاه سلامت محورجامعه، مصرف قلیان به عنوان یک عامل مضر و آسیب رساننده به سلامت افراد معرفی شده است.

مصرف تنباکوهایی که اصالت وسلامت آنها همواره مورد تردید بوده، نامرغوب بودن تنباکو، استفاده از اسانس‌ها و مواد افزودنی شیمیایی با بو و مزه میوه‌ها، درجه حرارت زیاد، تولید گاز دی‌اکسید کربن و... همه وهمه دست به دست هم می‌دهد و افرادی را که مصرف دائمی قلیان دارند مستعد بیماری‌های وخیم ریوی و سرطان می‌کند.

سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است مصرف مواد دخانی، یک نفر از هر دو نفر مصرف کننده را می‌کشد. مطالعات انجام شده نشان داده مصرف دخانیات و قلیان منجر به کاهش گردش خون واختلال در اکسیژن رسانی به مغز و عوارض ناشی از آن می‌شود. بویژه در مصرف مزمن آن، سبب بروز آسیب‌های جدی به مغز، سیستم‌های قلبی، ریوی و سیستم عروقی می‌شود. به همین علت مصرف تنباکو یکی از علل اصلی و قابل پیشگیری مرگ در جهان است. نیکوتین موجود در تنباکو مانند سایر مواد مثل شیشه،هروئین و الکل نه تنها بر عملکرد شناختی اثر می‌گذارد، بلکه در ساختمان مغز نیز تغییرات نامطلوبی ایجاد
می‌کند.

به واسطه همه این عوامل کنترل مصرف قلیان و پیشگیری از مصرف آن برای جامعه ضروری است، اما چه حیف در نحوه برخورد با این معضل، رویکردی واحد وجود ندارد و سیاست‌های مداخله‌ای معمولا به جای مهاربحران به تشدید تنش‌های اجتماعی منجر می‌شود.

درحال حاضر لازم است طرز تلقی‌های مختلف از مصرف قلیان که به هیچ عنوان با یکدیگر قابل جمع نیستند با اتخاذ یک رویکرد جامع مدیریت گردد تا همه شک و تردیدها و تناقض‌ها برطرف شود. به دیگر سخن، راهبردهای علمی تأیید شده‌ای برای کاهش تقاضای مواد دخانی وجود دارد، اما واقعیت این است برای به کارگیری این روش‌ها نگاهی همه جانبه و کلی‌نگر نیاز است از دیدگاه‌های روانشناختی گرفته تا سیستم‌های اقتصادی و بازار و حتی رویکردهای سیاسی، اعتقادی و ارزشی.

دکترمرتضی خوشگفتار

کارشناس درمان اعتیاد

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
دیدار سینه‌سوختگان با مرادشان

دیدار سینه‌سوختگان با مرادشان

دیداری كه در 30 آبان 98 برگزار شد، توفیقی بود كه رفیق راه جمعی از یاران شد؛ جمعی از سینه‌ سوخته‌ ها، راویان و آفتاب‌ خورده‌های سرزمین‌های خونین دوران هشت سال دفاع مقدس كه به نمایندگی از همرزمان‌ شان به دیدار رهبر معظم انقلاب شتافتند.

جهاد همچنان باقی است

جهاد همچنان باقی است

چهلمین سال است که مردم ایران آغاز یک دفاع را جشن می‌گیرند. هرچند جنگ، تلخی و سختی و سیاهی دارد، اما آغاز دفاع‌مقدس از 31شهریور شروع فصل جدیدی از جهاد و ایستادگی بود که ثمره آن، امروز مصونیت‌بخشی نظام در ساحات مختلف است.

وقت‌کشی به نفع کرونا

وقت‌کشی به نفع کرونا

دیروز رئیس‌جمهور از احتمال بازگشت برخی محدودیت‌های ناشی از شیوع کرونا در بعضی از استان‌ها خبر داد و به نظر می‌رسد بعد از گذشت حدود سه هفته از آغاز موج سوم همه‌گیری کرونا در ایران، دولت بالاخره به فکر اجرای تدابیری سختگیرانه برای کنترل این موج افتاده است.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

پیشخوان

بیشتر