غریقی به نام مدیریت ‌منابع آب

چنین مشکلی وقتی جدی‌تر می‌شود که منابع آب بین چند کشور مشترک باشد، چه به‌صورت آب‌های سطحی و رودخانه‌های فرامرزی و چه به شکل تالاب‌‌ و دریاچه‌های بین‌المللی.

لازم به یادآوری است که اگر این تعارضات بدرستی مدیریت نشود در نهایت ممکن است به مداخله دولت‌ها بینجامد. تعبیر جنگ را در این مسائل نمی‌شود به‌کار برد‌ به عنوان مثال، سدهای ساخته شده در کشور ترکیه باعث ایجاد تعارض بسیاری از مردم به‌عنوان مصرف‌کنندگان آب در کشورهای سوریه و عراق شده است، اما این تعارض‌ها درنهایت به مداخله دولت‌ها کشیده می‌شود نه این‌که تصور ‌شود جنگ آینده این منطقه بر سر منابع آب مشترک خواهد بود.

ایران با توجه به شرایط جغرافیایی و ژئوپولتیکی خیلی با مسائل منابع آب فرامرزی مشکل ندارد. کشور ما به‌صورت یک فلات است به این مفهوم که این مناطق در بالادست‌ترین مناطق حوضه‌های آبریز قرار دارند و در حوضه‌های پایین دست آبریزها قرار نگرفته‌اند که مشکلاتی از این قبیل داشته باشند.

شرایط توپوگرافی کشور ما به‌گونه‌ای است که فقط مناطقی‌ مثل سیستان و بلوچستان دریافت‌کننده آب است و در این رابطه باید با کشور افغانستان در رابطه با تالاب هامون تعامل ایجاد و‌ حقابه ‌کشور را مطالبه کرد.

بنابراین بحث منابع آب فرامرزی به آن مفهومی که بعضی از کشورهای دنیا بر سر آن اختلافات بسیاری دارند در ایران مطرح نیست‌. به‌عنوان مثال، می‌توان به اختلافات مطرح درباره رودخانه راین در اروپا که حدود یک قرن باعث تنش میان چند کشور بود، اشاره کرد‌.

‌در این بین باید تاکید کرد بیشترین مشکل‌ کشورمان ‌در بحث آب به نحوه مدیریت منابع آب مربوط است، یکی از بزرگ‌ترین مشکلات کشور این است که مدیریت منابع آب یکپارچه نیست. مشکل دیگر این که متاسفانه هنوز هم بسیاری از کارشناسان بر این تصورند که باید توسعه کشاورزی در اولویت باشد، در حالی که با توجه به منابع آبی محدود کشور، باید به‌دنبال توسعه پایدار بود‌.

تورج فتحی

کارشناس منابع آب