یاسوکنی محور منازعات آتی پکن و توکیو

دولت چین در اعتراض به دیدار جونیچیرو کوایزومی نخست وزیر ژاپن از معبد یاسوکنی (که در ژاپن از آن به عنوان ایزدکده نام می برند) میاموتویوجی ، سفیر این کشور را در پکن به وزارت خارجه احضار کرد.

کد خبر: ۱۰۸۸۹۸

لی جائوشینگ ، وزیر امور خارجه چین پس از فراخوانی سفیر ژاپن ، مراتب اعتراض دولتمردان پکن را به وی اعلام کرد.
وزیر امور خارجه چین از سفیر ژاپن خواست توکیو به جای این گونه اقدامات تنش زا و جنجال آفرین باید برای از میان بردن موانع سیاسی در روابط پکن و توکیو تلاش کند تا از این طریق مناسبات دو کشور هرچه سریع تر به حالت عادی بازگردد. از نظر دولت چین ، اقدام رهبران ژاپن مبنی بر دیدار از معبد یاسوکنی ، یک دهن کجی سیاسی به پکن و چالشی در مقابل عدالت بین المللی است. از این رو، کوایزومی بدون در نظر گرفتن اعتراض های بین المللی ، حساسیت کشورهای همسایه نظیر کره جنوبی و شمالی و تایوان و (حتی) خود مردم ژاپن از معبد یاد شده دیدار کرد. معبد یاسوکنی در ژوئن 1896 میلادی ، به وسیله امپراتور میجی برای گرامیداشت یاد و خاطره کشته شدگان نظامی در جنگهای ژاپن ساخته شد. نامهای هزاران نفر که در جنگهای ژاپن کشته شدند در این معبد نگهداری می شود.
دولت چین مدعی است نام 14 جنایتکار جنگی که مرتکب جنایات بی شماری علیه مردم چین شده اند، در میان دیگر نامها وجود دارد. چین می گوید این جنایتکاران جنگی و سربازان تحت فرمان آنها به بیش از 300 هزار زن چینی تجاوز کرده اند که بازماندگان آنها، سند گویای جنایت های ارتش فاشیستی ژاپن است. ژاپن ، معبد یاسوکنی را نماد قهرمانان ملی کشور می داند و کشته شدگان را شایسته ستایش ، در حالی که چین ، کره جنوبی ، کره شمالی ، سنگاپور، فیلیپین و دیگر کشورهای آسیایی ، بازدید مقامهای ژاپنی از معبد یاد شده را به منزله ستایش از عملکرد نظامیان متجاوز و جنایتکار می دانند و به همین دلیل آن را محکوم می کنند؛ اما آیا اختلاف چین و ژاپن فقط بر سر همین معبد است؛ آیا دیدار مقامهای ژاپنی از این معبد برای چینی ها آنقدر آزاردهنده است که با دیدار هر مقام ژاپنی از این معبد، چین از کوره در برود و از خود واکنش نشان بدهد؛ چین و ژاپن درباره مسائل مختلف و باقیمانده از تاریخ باهم اختلاف دارند:
1- دعوای دو کشور به دلیل استفاده از منابع انرژی در جوشیا در محدوده آبهای سرزمینی مشترک
2- تدریس کتابهای درسی در مدارس ژاپن که به ادعای چین حقایق تاریخی در این کتابها، به سود ژاپن و به ضرر چین تحریف شده است. (موضوعی که کره جنوبی و شمالی نیز در این خصوص با چین هم رای هستند)
3- تدوین راهبرد دفاع مشترک ژاپن با امریکا با محوریت تایوان.
4- استقرار سیستم دفاع ملی موشکی N.M.D امریکا و حمایت های ژاپن از استقرار این سیستم در حوزه آسیا پاسیفیک.
5- اختلاف چین و ژاپن بر سر مالکیت جزیره سنکاکو که در چین از آن به نام دیائوید نام می برند.
6- همسویی ژاپن با امریکا در اعمال فشار به کره شمالی البته با تحت فشار گذاشتن چین
7- همگرایی سیاسی ژاپن با امریکا که با اعزام نیروهای نظامی ژاپن به عراق آشکار شد. درواقع اینها از جمله موارد اختلاف میان 2 همسایه زرد قدرتمند و آسیایی به شمار می روند. دلایل دشمنی و تیرگی روابط چین و ژاپن در دوران پس از جنگ جهانی دوم بجز ریشه های تاریخی که براثر حملات نظامی ژاپن به چین و بروز جنگ میان 2 کشور در ذهن چینی ها باقی مانده است ، شامل موارد دیگری نیز می شود.
1- نقش ژاپن به عنوان پایگاه امریکا در جنگ کره علیه چین و کره شمالی
2- انعقاد عهدنامه صلح با تایوان
3- امضای پیمان ترتیبات امنیتی و دفاعی میان ژاپن و امریکا، البته در کنار این مسائل ، تقویت تعصبات ملی گرایی با استفاده از آموزه های راستگراهای ژاپن در پارلمان این کشور را می توان به عنوان چاشنی اختلاف های 2کشور اضافه کرد.
همان طور که اشاره شد اختلافات و منازعات سیاسی چین و ژاپن ، تاریخی و سیاسی است و مسائل ارضی را نیز در بر می گیرد که بخشی از آنها به جا مانده از تاریخ و مربوط به دوران جنگ دوم جهانی و برخی نیز در ارتباط با پدیدار شدن شرایط دوران پس از جنگ سرد است که در سالهای اخیر به عامل اصلی تشنج در روابط پکن و توکیو تبدیل شده اند. درباره این که چرا چینی ها به دیدار مقامهای ژاپنی از معبد یاسوکنی حساسیت نشان می دهند و موضع می گیرند، به نگرانی چین از احیای سیاست میلیتاریستی ژاپن مربوط می شود.

گره کور

شاید از نظر ژاپنی ها، دیدار از این معبد یک نوع وظیفه دینی است ؛ اما چین می گوید وقتی ژاپنی ها این معبد را سمبل و نماد قهرمانان ملی می دانند، پس بسیار طبیعی است که توکیو به دنبال تقویت تعصبات ملی گرایی باشد. کوشش ژاپن برای عضویت در شورای امنیت سازمان ملل ، از دید دولت چین ، یعنی هموار شدن راه برای ژاپن به منظور ورود به عرصه نظامی است. نگرانی چین بیشتر از این بابت است که ژاپن برای رسیدن به این اهداف ، تا حد قابل توجهی ، محیط امنیتی شرق آسیا را تحت تاثیر قرار دهد، در حالی که چین به دنبال محیط امنیتی پایدار در حوزه آسیا پاسیفیک است تا بتواند در شرایط امنیتی دلخواه ، منافع خود را در شمال و شرق آسیا حفظ کند. از جمله منافعی که چین تحت هیچ شرایطی حاضر به از دست دادن آن نیست و به نوعی با حاکمیت ملی چین گره خورده است ، حفظ قلمرو سرزمینی است. تایوان از جمله قلمرو سرزمینی چین به شمار می رود که در صورت جامه عمل پوشیدن رویکردهای امنیتی ژاپن و امریکا در حوزه آسیا پاسیفیک ، حفظ قلمرو سرزمینی برای دولت چین بسیار دشوار خواهد بود. دقیقا به همین دلیل ، چین با هر بار دیدار مقامهای ژاپنی از معبد یاسوکنی ، بشدت از خود واکنش نشان می دهد.