بیماری‌های متابولیک و نقش انکارناپذیر ورزش

زیادی غذا در قسمت‌هایی از بدن که به عنوان بافت چربی شناخته می‌شود ذخیره خواهد شد. بافت چربی به صورت استاندارد در نقاط مختلفی ایجاد می‌شود؛ جلوی شکم، اطراف باسن، اطراف ران‌. اینها نقاط معمول برای ذخیره کالری اضافی هستند. وقتی مقدار چربی از این هم زیادتر می‌شود، چربی به نقاط دیگری مهاجرت یا به عبارت بهتر حمله می‌کند. بافت عضلانی، سلول‌های کبدی، سلول‌های لوزالمعده بافت بینابینی روده‌ها و دورقلب، زیر جدار رگ‌های قلبی و مغز جاهایی هستند که مورد هجوم چربی‌ها قرار می‌گیرند. در سال‌های نوجوانی و جوانی بدن به‌دلیل نیروی جوانی از اثرات سوء این حملات فرار می‌کند و چاقی ظاهری در بیشتر مواقع تنها عارضه مشخص در این سنین است. با زیاد شدن سن و رسیدن فرد به مرز سی چهل سالگی عوارض حمله چربی‌ها به نقاط کلیدی ظاهر می‌شوند. بالا رفتن چربی خون، ایجاد کبد چرب، فشار خون و دیابت هر کدام به نوبه خود و براساس استعداد ژنتیک فرد دیر یا زود ظاهر می‌شوند.

راه‌حل چیست‌؟

اول کمتر خوردن و دوم ورزش. ورزش فعالیتی است که شما را خسته کند، به نفس نفس زدن بیفتید و باعث تپش قلب شود. اگر روزانه 40 دقیقه بدویم یا در باشگاه فعالیت شدید کنیم یا شنا یا کوهپیمایی برویم، می‌توانیم این بالانس منفی را معکوس کنیم.

ورزش منظم یعنی چه؟

ورزش اگر هر روز به مدت 30 دقیقه به صورتی باشد که اندکی ضربان قلب و تنفس را شدید کند، منظم محسوب می‌شود. اگر امکان ورزش هر روزه نیست یک روز در میان می‌توان همین سطح ورزش را 45 دقیقه انجام داد. در مجموع در هفته باید 150 دقیقه ورزش انجام شود.

چرا ورزش باید 30 دقیقه یا بیشتر انجام شود و آیا حتما باید پرفشار باشد؟

ماهیچه‌ها دارای ذخیره غذایی هستند که بعد از 20 تا 25 دقیقه تمام می‌شود و پس از آن موتور متابولیسم روشن می‌شود و ضمن سوزاندن چربی‌ها، انواعی از هورمون‌ها و مواد فعال‌ساز را ترشح می‌کند. فایده ورزش از این به بعد است. همین جا جواب سؤال دوم مشخص می‌شود. اگر فعالیت بدنی آرام و کم فشار باشد، اصولا موتور متابولیسم روشن نمی‌شود‌. به عنوان مثال یک پیاده‌روی آرام و با سرعت چهار کیلومتر در ساعت هرگز نمی‌تواند نقش ورزش را در یک فرد میانسال یا جوان ایفا کند. نکته بعد این است برای ایجاد اثرات خوب ورزش تداوم آن یعنی همه روزه بودن و نیز میزان آن یعنی بیش از 150 دقیقه در هفته ضروری است.

ما با بیمارانی سروکار داریم که در هفته یک یا دو روز ورزش می‌کنند، ولی در همان روزها به خاطر سرحال بودن و خوش اشتها شدن خوب می‌خورند. فراموش نکنیم 40 دقیقه ورزش سنگین حتی نیمی از یک بشقاب پلو خورش را نمی‌تواند پوشش دهد.

بعضی‌ها فقط آخر هفته پنج ساعت کوهپیمایی یا والیبال و فوتبال بازی می‌کنند و این را به عنوان ورزش منظم در نظر می‌گیرند. همان‌گونه که پیشتر نوشتم ورزش باید همه روزه باشد و بیش از 48 ساعت بین دو جلسه ورزش فاصله نباشد.

دکتر رضا کریمی

فوق‌تخصص غدد و متابولیسم