تحلیلگران معاصر، ضمن انتقاد از برداشت (در واقع) فاشیستی جمعی از مشروطه چیان از عنوان «آزادی»، به درستی این مسئله را نقصی بزرگ و فاحش برای جنبش مشروطیت قلمداد می کنند.
کد خبر: ۱۰۶۷۸۹
دکتر ماشائالله آجودانی ، با اشاره به تعبیرها و تلقی های مختلف (و گاه متضاد)ی که در صدر مشروطه از مقوله «آزادی» می شد، می نویسد: بر اساس همین نوع تعبیرات و تلقی ها از آزادی بود که در عصر مشروطه ، مطبوعات گاه تا آن اندازه «آزاد» شدند که در انتقاد از دولت و شاه ، کار را به فحاشی و تهدید و ارعاب علنی هم کشاندند و از هیچ تهمت و افترایی هم دریغ نکردند. نمونه بارز این نوع «آزادی» یا بی بند و باری را در صفحات روزنامه روح القدس به وضوح می توان دید. مدیر آن یعنی شیخ احمد روح القدس تربتی معروف به سلطان العلمای خراسانی ، خود قربانی همان نوع «آزادی» شد و پس از به توپ بستن مجلس ، با عده دیگری از مشروطه خواهان به دستور محمدعلی شاه زجرکش و کشته شد. از او به عنوان «شهید راه آزادی» و «یکی از قهرمانان ارزنده انقلاب مشروطه» بسیار یاد کرده اند، و فراموش کرده اند که بنویسند او یکی از قهرمانان فحاشی و هتاکی هم بود که درک بسیار محدودی هم از آزادی داشت.