آزمایش چربی خون چه چیزی را نشان می‌دهد؟

1 ـ زیادی چربی خون یکی از شایع‌ترین بیماری‌های بشر است.

2 ـ برای بررسی احتمال وجود آنها باید از سنین ابتدای جوانی افراد مورد بررسی قرار گیرند.

3 ـ با چاقی ارتباط دارند ولی این طور نیست که هر کس دور شکم یا اندامش چربی زیادی دارد، لزوما چربی خون هم داشته باشد.

برخی تصور می‌کنند وقتی صحبت از آزمایش چربی می‌کنیم و می‌خواهیم آن را اندازه بگیریم، چربی‌های بدن اندازه‌گیری می‌شود. این درست نیست. ممکن است شما خیلی لاغر باشید ولی مقدار نوعی از چربی‌ها که به آن کلسترول می‌گوییم در خونتان خیلی زیاد باشد وحتی نیاز به درمان داشته باشید.

در یک آزمایش معمولی برای کنترل وضعیت چربی‌های خون، دو ماده اندازه‌گیری می‌شوند؛ کلسترول که به این شکل نوشته می‌شود cholesterol و به اختصار CHOL و تری‌گلیسرید که به این شکل نوشته می‌شود triglyceride و به اختصار TG نامیده می‌شود. اگر بخواهیم چربی‌ها را با دقت بیشتری بررسی کنیم چند نوع خاص را هم اندازه می‌گیریم که شامل (HDL–LDL–VLDL-LPa) می‌شود.

موضوع مهم این است که در افراد عادی و بدون سابقه اندازه‌گیری همان دو ماده اول یعنی تری‌گلیسرید و کلسترول کافی است و اندازه‌گیری موارد خاص که برشمردم فقط در مورد بیمارانی است که مشکل بالا بودن چربی خون در آنان ثابت شده باشد.

بسیار دیده می‌شود که پزشکان در همان نوبت اول که چربی خون را بررسی می‌کنند، تمام این موارد را درخواست می‌دهند و این باعث هزینه زیاد آزمایش برای بیمار و تحمیل هزینه زیاد به سیستم سلامت برای واردات کیت‌های گرانقیمت می‌شود. براساس علم موجود ما فقط برای کسانی که می‌دانیم مشکلات خاصی در وضعیت چربی‌های خون دارند، باید آزمایش سری دوم را درخواست کنیم.

موضوع مهم دیگر، ناشتایی برای آزمایش چربی خون است. برای اندازه‌گیری تری‌گلیسرید بهتر است به مدت 14 ساعت غذای چرب نخورده باشیم. دقت کنید فقط غذای چرب را باید قطع کنیم و مثلا فرد می‌تواند در ساعت 5 عصر غذای معمول خود را بخورد و اگر گرسنه است تا حداکثر ساعت 10 یا 11 شب کمی نان با چای یا میوه بخورد. چون نان و چای و میوه میزان چربی بسیار ناچیزی دارند. این فرد می‌تواند ساعت 7 صبح فردا یعنی 8 ساعت پس از آخرین غذا و 14 ساعت بعد از آخرین غذای حاوی چربی، آزمایش تری‌گلیسرید بدهد. جالب این است که برای آزمایش کلسترول لازم نیست ناشتا باشید،‌یعنی می‌توان هر ساعتی از روز حتی کمی بعد از غذا میزان کلسترول و مواردی مثل LDL-HDL را اندازه‌گیری کرد. به خاطر داشته باشید برای هر آزمایشی، ناشتایی خاصی لازم است و در کل خوردن آب یا چای بدون قند تا هر ساعتی از شب قبل از همه آزمایش‌ها مجاز است.

دکتر رضا کریمی

متخصص داخلی و فوق‌تخصص غدد و متابولیسم