حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
شلیک رسانههای بیگانه به اخلاق انتخاباتی
رسانههای جمعی، نقش مهمی در گسترش اخلاق انتخاباتی در جامعه دارند. رسانههای همگانی در ایجاد نشاط، شور، شوق و مشارکت همگانی و بسیاری از رفتارهای جمعی و حتی رفتارهای فردی تأثیرگذارند.
این تأثیر وقتی دوچندان میشود که رسانهها هم پایبند به اخلاق پسندیده بخصوص در زمانهای خاص مانند ایام نزدیک به انتخابات باشند تا زمانی که جامعه نیازمند آرامش، همدلی، همزبانی و وحدت است، انگیزه حضور حداکثری در انتخابات فراهم شود. بیژن نوباوه، کارشناس ارشد امور رسانه و مسائل فرهنگی عقیده دارد رسانهها برای اثبات شخص نباید به نفی دیگران بپردازند و بهتر است طرح برنامهها و قابلیتها، موقعیت فردی و اجتماعی کاندیداها را مطرح کنند. وی درگفتوگو با جام سیاست درخصوص مباحث مربوط به رعایت اخلاق انتخاباتی به سوالاتمان پاسخ داده که میخوانید.
رعایت آموزههای دینی چه تاثیری در رعایت اخلاق انتخاباتی از سوی نامزدها و هواداران آنان دارد؟
انتخابات در همه جای دنیا قانون و مراعاتهایی دارد که صرفا به کشور ما مربوط نمیشود. اما در کشور ما معمولا نگاه به مسائل سیاسی نگاه توام با اخلاق است و برای آگاهی مردم باید آن را بدون کم و کاست مطرح کرد. البته در همه فرهنگها بخصوص غرب نیز چنین نگاهی وجود دارد، ولی نگاه آنها بیشتر قانونی است، یعنی اگر یک نفر خلاف واقعیت در اهداف یا برنامه یا سوابق کاری خود بخواهد اظهارنظر کند بیشتر رفتارها و برخوردها با او قانونی است و معمولا این افراد به شکل خیلی بدی در این جوامع رسوا میشوند و این امر تازهای نیست. در هر کشوری اخلاق انتخاباتی معنا و مفهوم واقعی دارد و این اخلاق و رفتار انتخاباتی باید منبعث از واقعیات باشد و هرجا واقعیات مخدوش شود یا دروغی گفته شده و شعارهای عاری از حقیقت و بدون تحقق آن ذکر شود، قطعا مخاطبان به افراد نگاه حقیقی و منطقی چه در کوتاهمدت و چه در بلندمدت نخواهند داشت. انتخابات در کشور ما بعد از انقلاب ـ که نزدیک به 35 انتخابات گوناگون را برگزار کرده ـ برای مردم ما یک عادت حسنه به حساب میآید چون کسانی که خود را در معرض انتخاب قرار دادند، تلاش کردند واقعیات را بگویند و چیزی که در توانشان است ذکر کنند. وقتی شما با مردم مصاحبه میکنید و میگویید توقعات از نامزد انتخاباتی در هر شرایطی چیست، پاسخ میشنوید که شعار ندهند و هر آنچه را در توان دارند انجام دهند که این خود بخشی از اخلاق انتخاباتی است که در انجام وظیفه اصلی نامزدها نهفته است و اگر جز این باشد یقینا مردم نسبت به عملکرد آن حتی در شرایط مثبت هم بدبین خواهند بود و او را فرد صادقی نمیدانند، اما بخش مهمی از اخلاق که در زمان رقابت بین کاندیداها صورت میگیرد، نفی افراد به شکل تائید فردی است. یعنی با نفی دیگری میخواهند خود را تائید کنند و این در حالی است که اگر انسانها قابلیتهای خود را بیان کنند و دیگران هم همین کار را انجام دهند تفاوت بین قابلیتهای کاندیداها معلوم میشود و نیازی نیست انسان برای تائید خود نفی دیگران را داشته باشد. ما در انتخابات شاهد هستیم نامزدها قبل از اینکه برنامهها و قابلیتهای خود را مطرح کنند، سعی دارند به نامزد رقیب حمله و او را از میدان خارج کنند؛ بدون اینکه بخواهند به مردم اطلاعات صحیح بدهند و فضا را برای انتخاب سالم بین مردم فراهم کنند که این مهمترین وجه رعایت اخلاق است.
چقدر اخلاق انتخاباتی حکم میکند که مبارزات انتخاباتی در چارچوب قانون صورت گیرد و نامزدها در تبلیغات انصاف را رعایت کنند؟
چیزی که میگویم تجربه نزدیک به 38 ـ37 سال کار فرهنگی و خبرنگاری من است. معمولا مواردی که کاندیداها در تبلیغات خود مطرح میکنند بیشتر ایدهآل فکری آنان است و قابلیتها و توانایی اجرا ندارد و مردم این را میدانند. اگر شما قابلیت فعلی افرادی را که چه در انتخابات مجلس یا شوراها یا ریاست جمهوری شرکت کردند با زمانی که شعار انتخاباتی میدادند قیاس کنید، تفاوت زیادی میبینید. شعار دادن بیش از حد برای مردم حالت اغواگری دارد و ملت هیچ وقت این امر را دوست ندارند و فکر میکنم وقتی کاندیدایی واقعیات و برنامههای خود را با توجه به نقاط ضعف و ایدهآلهای دستیافتنی به سادگی بیان کند، مردم نیز براحتی میتوانند در امر انتخابات شرکت کنند و نیازی به آمدن به کف خیابان و جدلهای غیرضرور از طرف هواداران یا نامزدها نیست. فکر میکنم چون ما سیستم حزبی نداریم افراد قابلیتهای خود را بر ملا نمیکنند و این در حالی است که افراد لایقی در کشور هستند که هنوز امکان بروز و ظهور و طرح قابلیتهایشان وجود ندارد. در این شرایط افراد مجبورند برای اثبات خود بیش از اندازه برای معرفی خود زحمت بکشند و تلاش کنند که ممکن است در این مسیر خدای نکرده اغواگری و غلو نیز صورت بگیرد و همین امر میتواند بحثها را از سطح عینی خود خارج کرده و آن را بین مردم به کف خیابان بیاورد و آنان را بر سر مسائلی که شاید واقعیت عملی هم نداشته باشد با هم درگیر کند.
کاندیداها در تبلیغات خود چگونه باید مرز بین نقد و تخریب را رعایت کنند؟
مردم خیلی خوب همه چیز را میفهمند. نمایش بازی کردن و به کارگیری افعال و جملات هیجانانگیز، سالهاست که بین مردم و ملت جایی ندارد و این شعارها را توخالی میدانند. اگر نامزدها برنامه اجرایی خود را در قالب مسائل علمی، ظرفیتها و قابلیتهای کشور مطرح کنند مردم با نگاه مثبت به آن افراد نگاه میکنند. ولی وقتی فردی بیش از حد توانایی که دارد با توجه به شرایط جامعه سعی میکند ایجاد هیجانات کاذب کند و حرفهایی بزند که مردم آن را اصلا قبول نمیکنند و توده مردم آن را نمیپسندند آن وقت فضای انتخاباتی فضای آلوده به هیجان و توهینآمیز میشود. از سوی دیگر نفی دیگری به قیمت اثبات شخصی کار غلطی است که متاسفانه در چند انتخابات گذشته شاهد آن بودیم و دیدیم مسائل خصوصی افراد مطرح شد. اگر فردی در رقابت شرکت میکند یعنی شورای نگهبان او را قانونا تائید کرده و دیگر نباید کسی بیاید راجع به شرایط فردی و زندگی خصوصی این افراد صحبت کند. لذا نامزدها باید به سمت برنامه محور بودن بروند و در این شرایط مردم بسیار راحتتر دست به انتخاب میزنند.
`رعایت اخلاق انتخاباتی چقدر میتواند افزایش امنیت ملی کشور را بالا ببرد؟
فرد زمانی میتواند صلاحیت خود را اثبات کند که در انتخابات حفظ منافع ملی را ارجح بر همه چیز بداند. وقتی فردی به هر دلیل موجه و غیرموجه امنیت ملی را مخدوش کند و منافع ملی را درنظر نگیرد، این شخص صلاحیت ریاستجمهوری را ندارد؛ چون ریاستجمهوری بالاترین مقام اجرایی برای حفظ و صیانت از قانون اساسی است و اگر خدای نکرده یکی از مفاد قانون اساسی مخدوش شود و حفظ منافع ملی صورت نگیرد، آن فرد لایق ریاستجمهوری نیست. لذا هرکس در مناظرات بیشترین رعایت قانون را میکند بیشترین صلاحیت را برای تصدی امر ریاستجمهوری دارد.
نقش رسانهها در بهتر برگزار شدن انتخابات بخصوص در ابعاد امنیتی یا اخلاق انتخاباتی چیست؟
نقش رسانهها بیبدیل و اجتنابناپذیر بهعنوان مراکز اطلاعرسانی است. رسانهها دو گونه هستند؛ رسانه ملی که مربوط به همه است و باید فرصت مساوی برای همه برقرار کند که نامزدها بتوانند سخنانشان را بیان کنند. بحث دیگر رسانههای مربوط به احزاب، گروهها و جریانهای سیاسی است که به نظر میرسد ضمن اطلاعرسانی در وجه اول، چنانچه قصد دارند حمایتی از کاندیدایی داشته باشند برای اثبات شخص، نفی دیگران را نکنند و بیشتر به طرح برنامهها و قابلیتها، موقعیت فردی و اجتماعی کاندیداهایشان بپردازند. اینکه رسانهها با طرح مباحثی بخواهند از نامزد رقیب آتو بگیرند تا مسائل را بزرگ کنند، نشان میدهد چنتهشان خالی است و با ایجاد فضای هیجانی و تنشها، قصد ایجاد جو روانی دارند تا حواس مردم را
پرت کنند.
برای اینکه رسانههای بیگانه از فضای مهیا شده در انتخابات نتوانند استفاده کنند و بر انتخابات تاثیر بگذارند، وظیفه شهروندان، کاندیداها و رسانههای داخلی چیست؟
رسانههای بیگانه صددرصد با رسانههای داخلی تفاوت دارند و حتی جانبدارانهترین رسانههای داخلی کشور بر حفظ منافع ملی تاکید دارند. رسانههای خارجی دشمن هستند و قطعا بر طبق منافع ملی حرکت نخواهند کرد. آنها با توجه به دکترین خود له یا علیه یک کاندیدایی شروع به جوسازی میکنند که خوشبختانه مردم نسبت به این مساله تا حد زیادی آگاهی دارند، ولی باید توجه داشته باشید هرآنچه آنها مطرح میکنند در جهت منافع خود، نه منافع ملی کشور است. حتی در این میان بسیاری از کشورها نیز درتلاشند کشور را در انتخابات، مانند انتخابات88 متشنج کنند تا خودشان بتوانند در حاشیه امن قرار بگیرند. لذا همه گروهها و جناحهای سیاسی که حتی با همدیگر اختلاف عقیده دارند وظیفه دارند به نفی اهداف رسانههای بیگانه بپردازند و به همهشان تودهنی بزنند. همه باید بدانند که ما اگر اختلاف و رقابتی داریم در داخل خانواده خودمان است، همانطور که در یک خانواده اگر پنج خواهر و برادر با همدیگر اختلاف فکری و سلیقهای دارند، این به معنای نفی ارزشهای خانوادگی و نفی پدر و مادرشان نیست. لذا مام میهن برای همه در داخل ایران باید محترم باشد و اگر میخواهیم با هم رقابت کنیم باید در قالب حس میهنپرستی و ناسیونالیستی رقابتها شکل بگیرد. اگر در این قالب با همدیگر رقابت کنیم قطعا دشمن ناامید میشود، اما اگر بخواهیم به هر شکلی صدای خود را از طریق رسانههای بیگانه به گوش مردم برسانیم و حرکتی کنیم که خوشرقصی برای بیگانگان باشد تا آنها از ما راضی باشند، مردم مطمئنا این روش را نمیپسندند و قطعا دودش به چشم این افراد خواهد رفت.
گفت و گو
