بهبود تبخال، با دارو یا بدون دارو؟

ویروس هرپس سیمپلکس، عامل بیماری تبخال در صورت، عضو جنسی، مغز و گاهی حتی چشم است. برای تبخال درمان قطعی وجود ندارد و اگر ویروس وارد بدن شود، تا پایان عمر همراه شخص خواهد ماند و هنگام ضعف دفاعی بدن بروز می‌یابد‌. اگرچه در برخی بیماران و پس از چند سال عود بیماری، تظاهر مجدد تبخال ناگهان از بین می‌رود، اما همچنان ناقل ویروس به دیگران خواهند بود.

علائم بیماری شامل درد و سوزن سوزن شدن پوست است که یک دوره مقدماتی محسوب می‌شود و یکی دو روز بعد با تاول در این مناطق بروز می‌یابد. شکل ظاهری ضایعات تبخال به صورت تاولی کوچک و دردناک است که روی منطقه ملتهب و قرمز رنگ پوست قرار گرفته است. دوره این بیماری به‌طور معمول حدود 11 روز است، اما باید توجه داشت گرچه تبخال لب را گرفتار می‌کند، ولی می‌تواند گونه، سوراخ بینی و انگشتان را هم درگیر کند. همچنین به‌طور نادر می‌تواند درون دهان را نیز درگیر کند. علائم ممکن است تا حدود 21 روز پس از ورود ویروس به بدن مشاهده نشود. پس از شروع علائم، بیماری حدود هفت تا 11 روز طول می‌کشد. در سیر بیماری ابتدا تاول پدید می‌آید و سپس پاره شده، از آنها مواد ترشحی خارج می‌شود و در آخر روی سطح آنها یک بافت سفت زرد رنگ تشکیل می‌گردد. پس از مدتی، این بافت سفت کنده و پوست زیر آن که صورتی است، مشخص می‌شود و در آخر بدون هیچ گونه نشانه‌ای از ضایعات، بهبود حاصل خواهد شد.

تبخال در افراد دچار ضعف سیستم ایمنی عوارض خطرناکی دارد و باعث عفونت بسیار شدید می‌شود. افرادی که دچار تبخال می‌شوند، باید از نزدیک شدن به افرادی که مبتلا به سرطان یا ایدز هستند و نیز افراد دریافت‌کننده داروهای تضعف‌کننده سیستم ایمنی و افراد دریافت‌کننده پیوند عضو خودداری کنند. همچنین افراد دچار تبخال باید از نوزادان و افراد دچار اگزما و حساسیت پوستی دوری کنند، زیرا در آنها نیز بیماری تبخال عوارض شدیدی به همراه دارد.

معمولا درمان برای افرادی که دچار نوع شدید تبخال شده یا مکرراً به تبخال دچار شده‌اند یا دچار ضعف ایمنی هستند، صورت می‌گیرد، اما در حالت عادی این بیماری نیاز به درمان ندارد. البته درمان فقط می‌تواند دوره بیماری را کوتاه‌تر کند و کمی از درد مریض بکاهد، ولی نمی‌تواند سریعا بیماری را بهبود ببخشد.

کسانی که سالانه بیش از شش تا 11 بار دچار تبخال می‌شوند، لازم است با استفاده از داروهای ضدویروس، به‌طور مرتب از تعداد حملات تبخال بکاهند و به این طریق، حداقل از بعضی حمله‌های بیماری جلوگیری کنند. امروزه داروهای متعددی برای درمان تبخال وجود دارد و تمام این داروها تنها با تشخیص و تجویز پزشک قابل تهیه است .

اما بعضی ترکیبات بدون نسخه نیز برای تسکین یا بهبود ضایعات تبخالی موجود است که معروف‌ترین آنها کرم آسیکلویر نام دارد. همچنین ترکیبات متعددی با منشا گیاهی وجود دارند‌. از میان گیاهانی که مشتقات آنها برای تسکین تبخال مورد استفاده قرار می‌گیرد، می‌توان به مریم گلی، گل همیشه بهار، بادرنجبویه و سرخارگل و از همه مهم‌تر گیاه مورد(Myrtus) اشاره کرد.

استفاده از مسکن‌های ساده مانند آسپرین، استامینوفن یا ایبوپروفن می‌تواند برای تسکین درد ضایعات تبخالی موثر باشد‌. همچنین استفاده از کمپرس سرد در کاهش درد اثرات خوبی دارد. از فشار دادن و دستکاری تاول پرهیز کنید و اجازه دهید خودش بهبود یابد.

دکتر کاوه سالارمند

داروساز