حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
نظریه های نوین کشاورزی
تحولات اخیر رخ داده در نظریه ها و فناوری های کشاورزی کم کم جای خود را در نظام تحقیقات و تدریس در دانشگاه ها باز می کند و مسوولان اجرایی نیز اندک اندک می پذیرند که باید خود و تصمیم های مدیریتی اخذ شده را با این پیشرفت ها تطبیق دهند.
با این حال چالشهایی در راه توسعه این نظریه ها وجود دارد که باید عمیق تر به آن اندیشید و با توجه به شرایط اقتصادی و فرهنگی کشورمان آنها را حل کرد.
یکی از مشکلات ، وجود تعدد مفاهیمی است که از نظر مفهوم و هدف با هم متفاوتند، ولی یکی انگاشته می شود و اگر کسی با یکی از آنها مخالف باشد همه را به یک چشم نگاه کرده و با تمامی مفاهیم مقابله می کند.
کشاورزی پایدار، اکولوژیک ، ارگانیک ، بیودینامیک ، جایگزین و... هر کدام تعریف خود را دارند و در بعضی موارد با یکدیگر تضاد یا دست کم تفاوت دارند.
کشاورزی ارگانیک که طرفداران خاص خود را دارد، مطلقا مصرف هرگونه کود و سم را در زمین نفی می کند و این مهمترین مبنای این نظریه است که در اروپا بخصوص کشور آلمان طرفداران زیادی دارد.
به طوری که سالانه در این کشور تنها 2میلیارد دلار چیزی نزدیک به کل گندم مصرفی کشور ما در تجارت محصولات ارگانیک مبادله می شود.
استرالیا، اروپا و امریکای شمالی تولیدکنندگان عمده این محصولات به شمار می روند و یکی از دلایل رویکرد آنان به این محصولات داشتن زمینهای زراعی وسیع و مناسب و نبود کمبود مواد غذایی و نگرانی از مسائل اقتصادی است.
از طرف دیگر توان بالای خرید در مصرف کنندگان براحتی آنان را قادر می سازد که با پرداخت قیمت بالاتر محصول مطمئن که عاری از سم و کود است خرید کنند؛ اما پرسش مهم این است که آیا این شرایط در ایران فعلا وجود دارد یا نه ؛ آیا زمان آینده به وجود خواهد آمد یا نه؛
از نظر فنی و زراعی استفاده از کشاورزی ارگانیک و بیودینامیک در زمینهای زراعی کشور ما با حدود نیم درصد ماده آلی تقریبا غیر ممکن است ، چرا که خاکهای فقیر کشور ما نیازمند حداقل میزانی کود هست ، اما از طرف دیگر مفهوم کشاورزی پایدار به عنوان مفهومی که تمامی زمینهای زراعی و باغی و دامداری ها قابل و لازم الاجراست ، چرا که با هر شرایطی می توان و باید آن را پیاده کرد.
هدف این نظریه حفظ زمین ، خاک و اقلیم و آب برای سالها و نسلهای بعدی به شرط تولید کافی و سالم برای نسل فعلی و حفظ عملکرد و حتی المقدور افزایش آن است.
این تئوری بدون وجود افراط و تفریطهای مخرب و مشکل زا به هدفی کاملا مشخص و تعریف شده توجه دارد که فکر نمی کنم در دنیا هیچ مخالفی داشته باشد.
یکی از پیش شرطهای رسیدن به کشاورزی پایدار، رعایت مناسبات و روابط اکولوژیک در تولید است که هدف و پایه مفهوم کشاورزی بوم شناختی است و در راستای کشاورزی پایدار باید به آن توجه خاصی مبذول شود.
کشاورزی بوم شناختی و از سوی دیگر یکی از پیش شرطهای پذیرفته شده در کشاورزی ارگانیک است که حتی مخالفان کشاورزی ارگانیک با آن هیچ مشکلی ندارند بلکه شمشیر نقد آنها بر مسائل اقتصادی ، فرهنگی و کاهش تولید غذا در این سیستم است.
به هر صورت برای درک و آموزش این مفاهیم لازم است هدف هر یک بخوبی شناخته و تناسب آن با شرایط اکولوژیک و اقتصادی کشورمان بررسی شود. لحاظ شرایط فرهنگی و بومی نیز از حلقه های گمشده در تصمیم گیری است.
اگر در کشور آلمان کسی حاضر است سیب کرم خورده را به بهانه این که سم زده نشده است با بهای بالاتر خرید کند، نمی توان به مردم ایرانی که ذائقه خاص خود را دارند به زور سیب کرم خورده خوراند.
در دنیا همانقدر که درباره تکنیک های تولید توجه می شود در مورد خواست و نیاز مشتری هم تحقیق می شود. در هر حال کشاورزی پایدار و به تبع آن رعایت مسائل اکولوژیک باید از دغدغه های نظام تحقیق و تولید کشور ما باشد، مفهومی که مخالفت با آن به منزله مخالفت با استمرار نسلهای بعدی خودمان است.
حمیدرضا درودیان
مربی دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان 
مربی دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان
گفت و گو
