توپ تروریسم در زمین دیپلماسی غربی

تخصص رابرت بیانچی چین و جهان اسلام است. وی کتابی در زمینه ارتباط چین با جهان اسلام به نگارش درآورده است. او دانش‌آموخته دانشگاه شیکاگوی آمریکاست و سابقه تدریس در دانشگاه‌های شیکاگو، قطر، دانشگاه آمریکایی قاهره و دانشگاه پنسیلوانیای آمریکا را دارد. او عضو سازمان‌های مختلف بین‌المللی بوده و هست و در برنامه نفت در برابر غذای سازمان ملل متحد مشارکت داشته است. کتاب اخیر او «جهانی شدن اسلامی» نام دارد که به بررسی افزایش نقش کشورهای اسلامی در نظام بین‌الملل مبتنی بر چندفرهنگ‌گرایی می‌پردازد.

تروریسم یک معضل جهانی است و مختص کشور یا قاره‌ای خاص نیست. در حال حاضر کشورهای اروپایی، ایالات متحده آمریکا و روسیه و برخی کشورهای جهان اسلام با معضل تروریسم دست به گریبان هستند. تروریسم افراد بی‌گناه را در کشورهای مختلف قربانی می‌کند و این پدیده‌ای است که باید همه جهانیان با مشارکت و همکاری همدیگر با آن مقابله کنند و ریشه‌های آن را بخشکانند. در این میان مطمئنا سیاست داخلی و خارجی برخی کشورها در ظهور و بروز این پدیده نقش ایفا کرده است. برخی کشورها باید درخصوص تعهداتی که نسبت به تساهل، آزادی و برابری و عدالت دارند و در سیاست‌های خود درخصوص این موضوعات تجدیدنظر کنند. بی‌عدالتی و فقدان عدالت می‌تواند یکی از دلایل ظهور و بروز تروریسم باشد. داشتن پیش‌فرض‌های باطل درخصوص افراد از دلایل دیگر تروریسم به شمار می‌رود که باید در اصلاح آن کوشید. سیاست خارجی برخی کشورها و دخالت‌های آنها در امور کشورهای دیگر یکی ‌ از عوامل ظهور و بروز گسترش تروریسم است. این کشورها باید در سیاست‌های خود تجدید نظر کنند تا بتوانند زمینه از بین رفتن تروریسم را مهیا سازند.

در حال حاضر شاهد تروریسم سازمان یافته و اقدامات تروریستی سریالی هستیم که سازمان یافته هستند و به صورت شبکه‌ای اعمال می‌شوند. این موضوع خطر بسیار جدی است که باید برای رفع آنها اقدامات فوری و جمعی صورت گیرد. در مورد تروریسم تفسیرهای گوناگونی ارائه می‌شود و دلایل گوناگونی نیز برای علل و عوامل آن برشمرده می‌شود. در واقع باید توجه داشت که تروریسم یک پدیده تک علتی نیست و علل و عوامل گوناگون در به وجود آمدن و گسترش آن دخیل هستند. برای نمونه وجود یک ذهن بیمار و ایدئولوژی مسموم و نادرست از علل به وجود آمدن و گسترش تروریسم به شمار می‌رود. یکی دیگر از دلایل ظهور و گسترش تروریسم تبعیض نژادی سیستماتیک و نظام‌مند است. بسیاری از کسانی که دست به اقدامات تروریستی می‌زنند در جوامع خود دچار تحقیر شده‌اند. در واقع احساس حقارت از عواملی است که افراد را به سوی گروه‌های خشن و افراطی سوق می‌دهد. یکی از انگیزه افراد برای پیوستن به گروه‌های افراطی و تروریستی حس انتقامجویی است. در واقع انتقامجویی می‌تواند انتقام ناشی از کشتار خویشاوندان باشد که توسط گروهی یا کشوری صورت گرفته است. گروه‌های اقلیت نیز یکی از اهداف گروه‌های تروریستی هستند. گاهی سیاست‌هایی برای محو و از بین بردن گروه‌های نژادی، قومی و مذهبی که در اقلیت هستند صورت می‌گیرد. یکی از دلایلی که باعث اقدامات تروریستی در آلمان و فرانسه می‌شود در نتیجه همین جنگ عراق و سوریه است. این جنگ‌ها باعث وخیم شدن اوضاع در آلمان و فرانسه و برخی کشورهای دیگر شده است. اما به هر حال سیاست خارجی این کشورها با وجود این‌که از عوامل موثر در تحریک اقدامات تروریستی است، اما تنها یک بخشی از یک معادله است. در واقع بخش دیگر معادله مربوط به سیاست‌های داخلی می‌شود که در ظهور و گسترش گروه‌های تروریستی موثر عمل می‌کند.

تهدیدی که متوجه کشورهای اروپایی است نه از بیرون بلکه از داخل این کشورهاست. نارضایتی و عدم توافق درباره ارزش‌های سیاسی و وضعیت اقتصادی از جمله عواملی است که کشورهای اروپایی را تهدید می‌کند. در این بین موضوع پناهجویان به عنوان دستاویزی برای گروهای راستگرا قرار گرفته است و ناکامی‌ها را مرتبط با موضوع پناهجویان می‌کنند. در حال حاضر راست‌گرایان با سوار شدن بر موج مهاجرت و موضوع پناهجویان بهره‌برداری سیاسی خاص خود را می‌کنند. موجی از احساسات نژادی و اقتدارگرایانه در حال حاضر توسط برخی سیاستمداران به وجود آمده است که البته طرفداران خاص خود را دارد. اما عموم شهروندان این کشورها می‌دانند دامن زدن به موج نژادی و سیاست‌های اقتدارگرایانه باعث ایجاد آرامش و ثبات برای آنها نمی‌شود و به چند پاره شدن جامعه می‌انجامد که عواقب بسیار وخیمی نیز دارد. اقدامات تروریستی در کشورهایی چون فرانسه و آلمان می‌تواند برای گروه‌های تروریستی چون داعش برد تبلیغاتی مناسبی داشته باشد. این اقدامات در این کشورها که دارای برد رسانه‌ای زیادی است باعث ایجاد ترس و خوف می‌شود که مورد نظر گروه‌های تروریستی است. بویژه این‌که گروه‌های تروریستی چون داعش زمانی که عرصه میدانی در سوریه و عراق برآنها تنگ است و با شکست‌هایی مواجه می‌شوند با چنین اقدامات تروریستی در کشورهایی نظیر آلمان و فرانسه یا کشورهای دیگر درصدد جبران شکست‌های خود هستند.

مردم کشورهای غربی و کشورهای اسلامی باید درک درستی از همدیگر داشته باشند. از رهگذر تعامل میان مردم کشورهای غربی و کشورهای اسلامی آنها می‌توانند‌‌ به یکدیگر وابستگی متقابل نیز پیدا کنند. آنها می‌توانند در بسیاری از موارد از همدیگر بیاموزند و به یکدیگر در رفع مسائل کمک کنند به جای این‌که یکدیگر را دشمن‌های غیرواقعی یکدیگر بدانند.