دایره‌المعارف‌ها از حرف «ی» منتشر شود!

بعد از انتشار کتاب «فارسی ناشنیده» چه کاری را در دست دارید؟

آن دسته از مجلدات تاریخ ایران کمبریج را که ترجمه نکردم، ترجمه می‌کنم.

قبل از این چند جلد را ترجمه کرده بودید؟

چهار جلد را ترجمه کرده بودم و حالا پنجمی را ترجمه می‌کنم.

چند سال بین این ترجمه‌ها وقفه افتاد؟

خیلی زیاد. حدود 20 سال.

چرا؟ حیف نبود؟

من ولش نکردم، ناشر اذیت کرد مجبور شدم ولش کنم.

چرا این‌قدر ناشران شما را اذیت می‌کنند؟

نه هر ناشری.

حالا با همان ناشر جلد پنجم را هم در می‌آورید؟

آن ناشر زیرمجموعه موسسه انتشارات امیرکبیر بود که جمع کرده است، سهمش را گرفته و رفته. هر کدام سهمی دارند، چند وقت می‌آیند و می‌روند.

چرا برخی که دنبال مسائل اقتصادی هستند، وارد فرهنگ می‌شوند؟

چه جوابی به شما بدهم؟ خیلی از اینها ناشر نیستند و به قصد نشر نمی‌آیند. دوستدار کتاب نیستند. خیلی‌ها کتاب را اصلا نمی‌شناسند. یکی از این مدیران افتخار می‌کرد به عمرش هرگز کتاب نخوانده است. بعد مدیر یکی از بزرگ‌ترین موسسات انتشاراتی کشور بود؛ یعنی هر وقت می‌خواست پز بدهد، می‌گفت من همانی هستم که کتاب نمی‌خوانم.

پس برای چه می‌آیند؟

می آیند غلط کنند.

از کسی گله دارید؟

از کسی گله ندارم. آن‌قدر گله در این مملکت انباشته شده که برای گله من جایی نیست.

«فارسی نانوشته» چه سرانجامی پیدا کرد؟

می‌خواستیم فرهنگی درآوریم به نام «فارسی ناشنیده» که ویژه فارسی افغانستان بود. دوست داشتیم نهادی حمایت کند ما فرهنگ مشترک ایران، تاجیکستان و افغانستان را بنویسیم که طی این سال‌ها هیچ نهاد یا شخصی پیدا نشد. مقداری کار کردیم و رها شد. درواقع 30ـ 40 درصد کار انجام گرفته است، اما حمایتی برای ادامه کار انجام نگرفت.

اگر فردی بخواهد شخصا دانشنامه یا فرهنگ منتشر کند، بنیه اقتصادی زیادی می‌خواهد؟

باید گنج قارون داشته باشد. ما نداریم، خوش به حال آنها که دارند.

نهادهای فرهنگی هم معمولا سال‌های زیادی طول می‌کشد، فقط یک حرف از آن دایرة‌المعارف را درمی‌آورند. خیلی از فرهنگ‌ها هنوز در حرف «الف» گیر کرده‌اند.

گاهی با آقای کامران فانی شوخی می‌کنیم که بهتر است هر دایرةالمعارفی که می‌خواهد منتشر شود از حرف «ی» منتشر شود. «فارسی نانوشته» کارش تمام شد و از «الف» تا «ی» سال 91 منتشر شد، اما دوست داشتیم کار ادامه پیدا کند و در یک دوره سه جلدی درهم شده (نه جدا جدا) فرهنگی منتشر شود که اسمش را «فرهنگ زبان فارسی» بگذاریم.

در عرصه دیگری نمی‌خواهید ترجمه کنید؟

همین که یکی دو تا ترجمه کنم بس است دیگر، 50 سال است کار می‌کنم.

مثلا نمی‌خواهید وارد ترجمه داستان و رمان شوید؟

نه. من از حوزه ترجمه تاریخ ایران بیرون نمی‌روم.

سجاد روشنی

جام‌جم