در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
خط و نشان غرب و خط قرمز روسیه
در حالی که 5 عضو دایم شورای امنیت پس ازچند دور مذاکرات نتوانستند اختلافات خود درباره چگونگی برخورد با برنامه هسته ای ایران را رفع کنند، جان بولتون نماینده امریکا در سازمان ملل از هماهنگی 3عضو این شورا یعنی امریکا ، انگلیس و فرانسه خبر داد.
در عین حال اظهارات بولتون نشانه شکست تلاش امریکا درمتقاعد کردن چین و روسیه برای فشار علیه ایران ارزیابی می شود.
تلاش 4هفته تلاش جبهه مخالف استیلای ایران به دانش برتر صدور بیانیه غیر الزام آور بود. در این میان نگاهها در حالی به مذاکرات ایران و روسیه و طرح پیشنهادی این کشور معطوف است که چندان خوشبینی نسبت به این طرح وجود ندارد.
ولادیمیر یوسییف هماهنگ کننده برنامه مسائل عدم گسترش سلاح های کشتار جمعی در مرکز کارنگی و کارشناس ارشد مرکز امنیت بین المللی موسسه اقتصادجهانی و روابط بین الملل در آکادمی علوم روسیه ، الکساندر پیکایف ، نایب رئیس کمیته دانشمندان طرفدار امنیت جهانی در روسیه اندری والودین محقق و کارشناس ارشد موسسه اقتصاد جهانی و روابط بین الملل اکادمی علوم روسیه و استاد دانشگاه روابط بین الملل وزارت امور خارجه روسیه در این زمینه نکات قابل تاملی را مطرح می کنند.
این سه کارشناس بر این باورند که محدوده خط قرمز روسیه در تعریف غرب جایگاهی ندارد.
خط قرمز مشترک روسیه و ایران
ازدیدگاه غرب تعلیق غنی سازی درخاک ایران ، یک خط قرمز است ولی برای روسیه چنین نیست. ولادیمیر یوسییف کارشناس ارشد روابط بین الملل در آکادمی روسیه بر این باور است که مذاکرات روسیه وایران پیرامون برنامه هسته ای ایران روندی مستمر داشته و ادامه یافتن آن می تواند علامتی مثبت برای طرفین به شمار رود.
وی با اشاره به اینکه روسیه پیشنهاد ساخت دو رآکتور دیگر را نیز در بوشهربه ایران داده است و طرف ایرانی نیز نظرات مثبتی نسبت به طرح روسیه ابراز داشته است در این باره می گوید : تمام این مسائل گویای حل وفصل نهایی است. البته همچنان دو مساله مهم وکلیدی حل نشده باقی می ماند.
مساله اول آن است که آیا طرف ایرانی امکان دسترسی به فناوریهای مربوط به غنی سازی درمرکز مشترک را خواهد داشت یاخیر؛ به عقیده یوسییف طرف روسی این امررا امکان پذیر نمی داند چرا که عدم دسترسی به این فن آوری هدف اصلی درپیشنهاد روسیه است و اگر کارشناسان ایرانی به این فن آوریها دسترسی داشته باشند وجود چنین مرکزی در خاک روسیه بی معناست واین به منزله تاسیس آن در خاک ایران است که از نقطه نظر سیاسی این دو با یکدیگر تفاوتی نخواهد داشت.
وی مساله کلیدی دیگر را وجود خط قرمز متفاوت میان غرب و روسیه در خصوص از سرگیری تحقیقات هسته ای ایران و مساله غنی سازی عنوان می کند و در این باره می گوید : مساله دوم این است که متاسفانه خط قرمز برای غرب ازسرگیری تحقیقات هسته ای ایران برای غنی سازی اورانیوم است در حالی که برای روسیه چنین نیست.
اهمیت این مساله در آنجاست که در حال حاضر طرفداران این نوع خط قرمز در شورای حکام آژانس بیشتر هستند. یوسییف با اشاره به اینکه درک روسیه و کشورهای اروپایی و در مجموع غرب از خط قرمز متفاوت است می افزاید: اگر انجام غنی سازی و تحقیقات در این زمینه در ایران برای غرب خط قرمز در نظر گرفته شده است این مساله برای روسیه خط قرمز نیست ، اما ادامه این تحقیقات از سوی ایران عاملی برای تیرگی بیشتر روابط با غرب است.
ادامه مذاکرات
از نظر بسیاری از کارشناسان روسی در مجموع مذاکرات دو طرف گامی مثبت بوده و در عین حال پیشنهاد روسیه مساله ای بسیار پیچیده بشمار می رود.
همه می دانند که مشکل صرفا در مسایل فنی نیست بلکه ایجاد مرکز مشترک غنی سازی اورانیوم بین ایران و روسیه در واقع جنبه سیاسی و حتی ژئواستراتژیکی دارد.
اندری والودین استاد دانشگاه روابط بین الملل وزارت امور خارجه روسیه در این باره می گوید : به لحاظ اهمیت این پیشنهاد برای ایران ، مسلما تهران نمی تواند بلافاصله با ان موافقت کند و لازم است تا این پیشنهاد به طور دقیق در جزییات و اصول اساسی ان و در ابعادی گسترده مورد بررسی دقیق قرار بگیرد.
بنابراین نیاز به یک سری مذاکرات طولانی وجود دارد. به عقیده من نکته مثبت اینجاست که طرف روسی حتی شخص رئیس جمهور و وزیر امور خارجه و رئیس اژانس فدرال انرژی اتمی بسیار محتاطانه عمل می کند و اینکه تا کنون کوچکترین اطلاعاتی در این رابطه با این مذاکرات به خارج درز نکرده است حکایت از همین عمل محتاطتانه دارد.
به عقیده والودین لازم است که دو کشور خود خود را برای مذاکراتی طولانی اماده کنند و انتظار هم نمی رود که پیشرفت سریعی در این خصوص صورت بگیرد.
با این حال این پرسش مطرح است که چنانچه ایران با تعلیق غنی سازی موافقت نکند، آیا باز هم روسیه می تواند با ایران در خصوص ایجاد مرکز مشترک غنی سازی مذاکره کند؛ یوسییف با استناد به اطلاعاتی موجود بر این باور است که روسیه با ادامه مذاکرات حتی بدون در نظر گرفتن اینکه روند اوضاع در آینده به چه صورت خواهد بود موافق است.
وی در این باره می گوید : من فکر میکنم که روسیه سعی دارد تا جای ممکن و درطولانی مدت مذاکرات خود با ایران را ادامه دهد. به نظر من تنها چیزی که ممکن است در مذاکرات بین دو کشورخللی ایجاد کند اقدام نظامی برضد ایران است که در این صورت نه تنهامذاکرات روسیه با ایران بلکه گفتگوهای ایران با هر کشور دیگری دچار اختلال خواهد شد.
کارشناس ارشد روابط بین الملل در آکادمی روسیه پیش بینی می کند که اگر ایران با پیشنهاد روسیه موافقت کند این کار در روسیه و سایر کشورهای جهان با استقبال روبرو خواهد شد با این وجود مسلم خواهد بود که غرب آن را کافی ندانسته و تنها با تعلیق تحقیقات مربوط به غنی سازی اورانیوم از سوی ایران راضی خواهد شد.
در عین حال کارشناسان روسی این احتمال که تغییراتی در طرح مسکو ایجاد و پیشنهادات مورد نظر ایران نیز درآن منظور شود اندک دانسته و با اشاره به فشارهای وارده از سوی اروپا عرصه برای مانور روسیه دراین حیطه بسیار محدودمی دانند الکساندر پیکایف ، نایب رئیس کمیته دانشمندان طرفدار امنیت جهانی در روسیه در این باره می گوید : از آنجا که روسیه تحت فشارهای زیادی از سوی کشورهای غربی قرار دارد، علاوه برآن کشورهای اروپایی هم مواضع سختی درقبال ایران دارند و لابی مشترک اروپایی و امریکایی در آژانس بین المللی انرژی اتمی ، تضمینی برای تاثیرگذاری بر هر تصمیمی است که در سطح شورای حکام آژانس گرفته می شود، بنابراین تا زمانی که اروپا و امریکا موضعی یکسان دارند، احتمال تصمیم گیری براساس دو سوم آرا در شورای حکام بسیار زیاد است.
حتی اگر روسیه موافقت کند که ایران حق غنی سازی اورانیوم درخاک خود را دارد که در واقع نیز روسیه این حق را برای ایران قائل میشود، ضمانتی برای اخذ تصمیمات درست درشورای حکام که به نفع ایران باشد وجود ندارد. در حقیقت مسکو نمی تواند به اراده خود ازتصمیمات اروپاییان عدول کند، چرا که همانطور که گفتم این قضیه تاثیری بر تصمیمات آینده شورای حکام نخواهد داشت.
امریکا و اروپا درابتدا از پیشنهاد روسیه برای حل وفصل مساله هسته ای ایران حمایت کردند، ولی آنچه که از ظهارات اخیر مقامات کاخ سفید برمی آید آن است که آنها شک دارند که این پیشنهاد بتوانند به یافتن راه حلی در این باره منجر شود.
در عین حال مقامات امریکایی ایران را متهم میکنند که ضمن طولانی کردن مذاکرات با روسیه درصدد یافتن زمان کافی برای رسیدن به اهداف خود است الکساندر پیکایف ، نایب رئیس کمیته دانشمندان طرفدار امنیت جهانی در روسیه در این باره می گوید : در روسیه نقطه نظرات متفاوتی در باره تلاشهای هسته ای ایران وجود دارد.
نباید فراموش کرد که در روسیه نیز لابیهای شدیدا غرب گرا وجود دارند که مواضعی مشابه با مواضع امریکا داشته طرفدار به انزوا در آوردن ایران و خطرناک جلوه دادن این کشورهستند.
پیکایف می افزید :اگرچه چنین افرادی در روسیه دراقلیت هستند و اکثریت محافل کارشناسی و به طور کلی افکار عمومی در روسیه خواستار ادامه همکاریهای ایران و روسیه در تمام ابعاد است با از موضعگیری امریکا که درابتدا از ابتکار عمل مسکو حمایت کرده بود متعجب نشدند چرا که از نتایج آن و عملکرد خود آگاه بودند.
امریکا حتی از گفتگوی مستقیم با ایران پرهیز می کند در حالی که اگر امریکا واقعا خواهان حل و فصل بحران ایران ازطریق مسالمت آمیز است ، چنین گفتگویی بسیار ضروری به نظر می رسد ولی امریکا حاضر به انجام مذاکرات با تهران نیست.
در عین حال رویکرد این کشور به گونه ای است که برای مثال چنین گفتگوهایی را با کره شمالی انجام می دهد اما در روند دیپلماسی حل مساله توسط سایر کشورها نیز مانع تراشی می کند.
امریکا مدتهای زیادی در خصوص پیشنهادات اروپاییان به ایران ، ارزیابی شدیدا منفی داشت و در هر صورت هم آنها نتوانستند به نقطه نظر واحدی در خصوص مذاکرات اخیر ایران و روسیه دست پیدا کنند.
وجود اتهاماتی مبنی بر وقت کشی مقامات ایرانی در گفت وگو ها به منظور غلبه بر مشکلات فنی در روند غنی سازی است این نیز از دیگر راهکارهایی است که مخالفین پرونده ایران در پیش گرفته اند.
اندری والودین محقق و استاد دانشگاه روابط بین الملل وزارت خارجه روسیه با اشاره به اتهامات کشورهای غربی مبنی به وقت کشی کردن ایران و طولانی کردن روند آن را مربوط به موضعگیری های واشنگتن و لندن می داند در این باره می گوید : کشورهای غربی عقیده دارند که عدم گسترش سلاحهای هسته ای فقط می تواند از طریق پنج قدرت هسته ای جهان حفظ شود اگرچه این تصور از هم اکنون با شکست مواجه شده است.
هند، پاکستان و اسراییل امکان تولید و استفاده از سلاح هسته ای را دارند و درعین حال گفته می شود که سیزده یا چهارده کشور در حال حاضر در استانه دست یابی به قدرت هسته ای هستند غرب در تلاش برای منزوی ساختن ایران است.
به ویژه کارشناسان غربی به طور جدی به این مساله توجه می کنند و سیاستهای عمدی خود برای به انزوا دراوردن ایران درجامعه جهانی را پی می گیردند.
تحریم های اقتصادی و ثبات در قفقاز
یوسییف در ارزیابی واکنش روسیه تصمیم شورای امنیت برای اتخاذ مجازات تحریم اقتصادی از یک سو و منافع اقتصادی روسیه از همکاریهای اقتصادی با ایران متنفع می شود از سوی دیگرمی گوید: ارسال پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت نمی توان به منزله اعمال تحریمهای اقتصادی بر ضد ایران تلقی کرد.
وی بر این عقیده است که روسیه ارزش زیادی برای روابطش با ایران قائل است ضمن اینکه از دیدگاه روسیه مساله مهم مساله اقتصادی نیست بلکه ثبات در قفقاز است.
به همین دلیل برای روسیه مساله مهم ممانعت از این است که سایر کشورها اقدام نظامی برضد ایران انجام دهند.یوسییف در این باره می گوید : پس از چنین اقدامی احتمالا وضعیت در جمهوری های قفقاز و درمنطقه قفقاز شمالی درخاک روسیه رو به بی ثباتی می رود و روسیه هیچ علاقه ای به این موضوع ندارد.
در حال حاضر آنچه برای روسیه مهم است منافع اقتصادی که در راستای همکاریهای اقتصادی خود با ایران بدست می آورد نیست بلکه مساله مهم برای روسیه ممانعت از بی ثباتی گسترده در قفقاز شمالی وجنوبی است.
به عقیده این کارشناس ارشد روابط بین الملل در آکادمی روسیه شرایط فعلی در این مناطق با ثبات و آرام نیست و عملا سه جمهوری خود مختار آبخازیا، اوستیای جنوبی و قره باغ مشکل آفرین هستند.
روسیه در جمهوریهای چچن ، داغستان و برخی جمهوری های دیگر قفقاز شمالی با مشکلاتی بسیاری مواجه است و استفاده از خاک جمهوری های قفقاز بر ضد ایران امکان بی ثباتی اوضاع در منطقه افزایش می دهد.
از نقطه نظر این کارشناس روس روسیه تمام تلاش خود را بکار می بندد تا خاک هیچکدام از جمهوریهای قفقاز بر ضد ایران مورد استفاده قرارنگیرد.
در این میان تمامی برای مسکو اهمیت دارد که نه تنها خاک آذربایجان بلکه خاک گرجستان هم مورد استفاده امریکا قرار نگیرد. همچنین وی بر این باور است که احتمال استفاده از خاک ارمنستان بدین منظور بسیار کم است.
چندی پیش نیز رهبران گرجستان در اظهاراتی تاکید کرده بود که استفاده از خاک این کشور بر ضد ایران بسیار تحریک آمیز است و ممکن است منجر به بی ثباتی در گرجستان شود.
کتایون مافی
پرویز نعمت اف 
پرویز نعمت اف
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
