چالش‌های تازه برای آینده اوپک

به گزارش پایگاه خبری اویل پرایس، تولیدکنندگان عمده نفت در دنیا به درآمدهای ناشی از فروش نفت بسیار وابسته هستند. براساس این گزارش، سازمان نفتی اوپک، دیگر به عنوان یک گروه منسجم عمل نمی‌کند و اختلاف میان کشورهای عضو به این سازمان ضربه می‌زند. علاوه بر این موضوع، ورود تولیدکنندگان نفت شیل با سیکل کوتاه تولید نفتشان،‌ باعث کاهش توان اثرگذاری اوپک بر قیمت‌های نفت شده است.

این گزارش می‌افزاید: کشورهای عضو اوپک اکنون در تلاشند تا در زمانه سقوط قیمت نفت بودجه‌های خود را تأمین اعتبار کنند و درنتیجه دیگر در شرایطی نیستند که از لحاظ مالی به یکدیگر کمک کنند. فاصله جغرافیایی میان اعضا نیز اجرای هرگونه اقدام هماهنگ را دشوارتر می‌کند.

به همه این مسائل، این واقعیت را هم بیفزایید که هرگاه اعضای گروه با یکدیگر دیدار می‌کنند، عربستان سعودی و ایران، موضعی مخالف یکدیگر دارند، معمولاً یکی از این دو پیشنهاد دیگری را رد می‌کند و به همین خاطر، اوپک در چند نشست اخیر خود، موفق به تصویب پیشنهاد قابل قبول و تاثیرگذاری نشده است.

تلاش مشترک اوپک و روسیه برای فریز کردن تولید نفت به موفقیت نرسید، چرا که عربستان موافقت نکرد در اقدامی که ایران را شامل نمی‌شد، مشارکت داشته باشد. نتیجه چنین مساله‌ای این خواهد بود که اعضا دیگر منفعتی در عضویت در چنین سازمانی نخواهند دید.

برخی کارشناسان می‌گویند سازمان اوپک دیگر از اهداف اصلی خود فاصله گرفته است. اتفاقی که باعث تقویت این سؤال می‌شود که آیا زمان منحل شدن اوپک نرسیده است؟

کشورهای عرب حاشیه خلیج‌فارس بیشتر به فکر شورای همکاری خلیج‌فارس هستند. کشورهای عضو این شورا یعنی بحرین، کویت، عمان، قطر و امارات متحده عربی تولیدکنندگان نفتی هستند که نزدیک به 40 درصد از ذخایر نفتی جهان را در اختیار دارند.

این تحلیلگر در ادامه تحلیل خود آورده است: کشورهایی که نام برده شد، به دلیل اعتقادات مشترک، وابستگی نفتی و نزدیکی جغرافیایی در موضع نزدیک‌تری برای کمک کردن به یکدیگر هستند. اعضای این شورا همچنین می‌توانند با ترک سیاست تاثیرگذاری بر قیمت نفت بیشتر مورد توجه قرار بگیرند. هدف‌گذاری آنها می‌تواند این باشد که غول‌های نفتی‌شان مانند آرامکو، قطر پترولیوم، کویت پترولیوم را با یکدیگر ترکیب کنند تا سهم بازار قابل توجهی را مال خود کنند.

به اعتقاد این تحلیلگر، اگر آنها قادر به چنین کاری باشند، نه تنها مشارکت‌های سودآور اقتصادی شکل می‌گیرد، بلکه مشارکت‌های قدرتمند سیاسی شبیه اتحادیه اروپا هم دور از دسترس نیست. اینجاست که تغییر سیاست می‌تواند ترک تلاش‌ها برای اثرگذاری بر قیمت نفت باشد تا تلاش برای کسب منافع بیشتر در کانون توجه قرار بگیرد.

این تحلیل می‌افزاید: از سوی دیگر، کشورهای ضعیف‌تر عضو اوپک نیز مدت‌هاست منفعت خاصی از این سازمان به دست نمی‌آورند، چرا که کشورهای بزرگ‌تر و قدرتمندتر گروه نتوانسته‌اند منافع اعضای کوچک را در دوره بحران‌های نفتی تأمین کنند. پس بهتر است آنها نیز بیشتر به فکر اتحادهای منطقه‌ای باشند تا منافعشان بیشتر تأمین شود.