سیب سلامت

مسئولیت‌پذیرباشیم اما به اندازه...

آگاهی از مسئولیت‌پذیری یعنی آگاهی از این که خود، سرنوشت، گرفتاری‌ها و رنج‌ها یا برعکس، شادی‌ها و موفقیت‌ها را خودمان پدید آورده‌ایم و توانایی خلق دنیای مطلوب و انتخاب مناسب‌ترین‌ها را داریم. توجه به این نکته ضروری است که ما نباید خودمان را مسئول تمام اتفاق‌هایی که افتاد بدانیم بلکه مسئول تمام تجاربی هستیم که به دست می‌آوریم. مسئولیت‌پذیری از خانواده یعنی جایی که والدین پاسخگوی اعمال و رفتار خود و فرزندشان هستند، شروع می‌شود.

کد خبر: ۹۱۷۰۸۶

گاهی افراد به جای رفتار مسئولانه، بیش از حد مسئولیت‌پذیر می‌شوند و برای همه اتفاقاتی که رخ می‌دهد، به دنبال دلیلی در رفتار و اعمال خود هستند. آیا این امر،‌ نشان‌دهنده مسئولیت‌پذیری بالای آنهاست یا می‌تواند مشکلاتی به همراه داشته باشد؟

افرادی که بیش از حد مسئولیت‌پذیر می‌شوند و برای همه اتفاقاتی که رخ می‌دهد،‌ به دنبال دلیلی در رفتار و اعمال خود هستند، مانند شخصیت‌های وسواسی رفتار می‌کنند. اینها با کنترل‌گری بیش از حد خود و وضع بایدها و نبایدها باعث منفعل شدن اطرافیان خود می‌شوند یا از سوی دیگر از پذیرش مسئولیت اجتناب می‌کنند و مسئولیت گریز می‌شوند و به جای این که مسئولیت احساس، فکر یا رفتارشان را به عهده بگیرند،‌ به دنبال دلیلی بیرونی می‌گردند و عوامل بیرونی را مسبب ناکامی خود می‌دانند.

فرد مسئولیت‌پذیر چه ویژگی‌هایی دارد؟

فرد مسئولیت‌پذیر، هرگز خود را برای شرایط، وضعیت، کارها، داشته‌ها و نداشته‌هایش سرزنش نمی‌کند و خانواده و سایر عوامل اکتسابی و ژنتیک را مسبب نمی‌داند. خود را برای آنچه گذشته، سرزنش نمی‌کند و از اتفاقات صرفا درس می‌گیرد و تجربه کسب می‌کند و در صدد جبران برمی‌آید چراکه ترس‌های برجا مانده از آسیب‌های گذشته، باعث سلب مسئولیت فرد می‌شود و او را از حرکت بازمی‌دارد.

چه ارتباطی بین مسئولیت‌پذیری و اختلال شخصیت وجود دارد؟

از نظر روان‌شناسی شخصیت، افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید که تمایل به تنهایی دارند و مرز گسترده‌ای برای دنیای خود با دیگران به وجود می‌آورند، تا حدودی مسئولیت‌گریز خواهند بود. افراد مبتلابه اختلال شخصیت پارانوئید، دیگران را مسبب همه اتفاق‌های ناخوشایند می‌دانند و مسئولیت را به دوش دیگران و عوامل بیرونی می‌اندازند. افراد مبتلابه اختلال شخصیت وابسته، قادر به تصمیم‌گیری به تنهایی نیستند و مسئولیت امور زندگی خود را به دیگران محول می‌کنند و زمانی که مجبور باشند درباره امری تصمیم‌گیری کنند، دچار اضطراب می‌شوند.

افراد ضداجتماعی که احتمالا در کودکی نیز دچار اختلال سلوک بوده‌اند، هرگز از وقایع ناخوشایند گذشته تجربه کسب نمی‌کنند و همچنان روی قوانین پا می‌گذارند و حقوق دیگران را نادیده می‌گیرند و مسئولیت آن را نمی‌پذیرند تا درصدد جبران برآیند.

همچنین افراد افسرده به دلیل خلق پایین و کم‌انرژی بودن، قادر به انجام مسئولیت امور نیستند و شانه خالی می‌کنند. افراد کمال‌گرا به دلیل داشتن حس ایده‌آل بودن و انجام امور به کامل‌ترین حالت ممکن، دیگران را وابسته به خود می‌کنند،‌ چراکه برای رسیدن به کمال مطلوبی که در ذهن دارند، مسئولیت همه امور را می‌پذیرند و اجازه نمی‌دهند،‌ اطرافیانشان درصدد یادگیری و ایفای مسئولیت باشند.