رکود قطعه‌سازی؛ اوجگیری واردات لوازم یدکی

به گزارش جام‌جم، کمبود لوازم یدکی خودرو و کیفیت نامناسب بسیاری از آنها در بازار لوازم یدکی کشورمان، تنها مربوط به خودروهای لوکس و چند صد میلیون تومانی وارداتی نیست؛ بلکه مالکان خودروهای پرتیراژ تولید داخل همچون پراید و پژو 206 نیز هرازگاهی با کمبود لوازم یدکی مواجه می‌شوند. به‌عنوان مثال در هفته‌های اخیر سنسور اکسیژن پراید و کاتالیزور، ایربگ، کمربندهای ایمنی یا برخی قطعات کولر پژو 206 بسختی در بازار حتی نمایندگی‌های رسمی خودروسازان یافت می‌شود و مردم برای پیدا کردن یک قطعه باید خیابان‌ به خیابان بگردند تا آن را پیدا کنند.

سوال اینجاست که حتی اگر از خودروهای لوکس و وارداتی بگذریم که موضوع تأمین قطعات آنها امری کاملا متفاوت است، چرا تأمین قطعات خودروهای داخلی هرازگاهی به مشکل می‌خورد؟ پیگیری‌های جام‌جم نشان می‌دهد رکود بازار قطعه‌سازان از یک‌سو موجب کاهش تولید برخی قطعات شده و از سوی دیگر برخی واردکنندگان لوازم یدکی نیز با ترفندهای سوداگرانه، اقدام به تخریب بازار می‌کنند تا سود بیشتری به جیب بزنند.

مشکلات، مقطعی است

عباس غیاثی، دبیر انجمن صنفی شرکت‌های خدمات پس از فروش خودرو در این زمینه به خبرنگار ما گفت: گرچه برخی مشکلات مقطعی برای تأمین قطعات خودرو رخ داده، اما اکنون شرایط در مجموع مناسب است، به صورتی که تقریبا 85 درصد قطعات یدکی پرتقاضا در بازار و اغلب نمایندگی‌ها وجود دارد و مشکل عمده‌ای درباره قطعات مورد نیاز خودروها نداریم.

غیاثی درباره برخی موارد کمبود قطعات در نمایندگی‌های خودروسازان داخلی نیز توضیح داد: اکنون هیچ کمبود محسوسی نداریم و اگر هم نمایندگی‌ها اعلام می‌کنند قطعه‌ای نداریم، مربوط به سفارش اشتباه خود آنهاست که قطعه با کمبود مواجه شده است و باید این روند تصحیح شود، ولی مشکل نبود قطعه نداریم. به‌عنوان مثال قبل از سال 95 برخی قطعات در خودروهایی مثل برلیانس یا پراید در بازار کم بود که با همت دست‌اندرکاران تأمین قطعات و سازندگان اکنون این مشکل برطرف شده است. این مقام صنفی به کیفیت‌ قطعات استفاده شده خودروسازان نیز اشاره کرد و افزود: هیچ خودروسازی علاقه‌مند به استفاده از قطعات بی‌کیفیت نیست، چون این قطعات برایش هزینه‌ساز خواهد بود و باعث زیان آنها می‌شود، اما در شرایطی خودروسازان مجبور به خرید از تولیدکنندگان چینی بودند و همین اجبار بعضا کیفیت قطعات را دستخوش تغییراتی کرد که با توجه به رفع تحریم‌ها رفته‌رفته برطرف خواهد شد.

کمبود قابل توجهی نداریم

از سوی دیگر سیدرضا حسینی، مدیرعامل ایساکو، درباره کمبود قطعات و لوازم یدکی برخی خودروهای تولیدی داخل کشورمان به جام‌جم گفت: این‌که بگوییم کمبود نیست، غیرکارشناسی اظهارنظر کرده‌ایم، اما با توجه به رسالتی که به‌عهده تولیدکنندگان خودرو قرار دارد و توجه به اهمیت جایگاه برند، کارشناسان و مسئولان سعی در تامین حداکثری قطعات مورد نیاز در بازار را دارند.

حسینی به خودروهای جدید تولیدی ایران‌خودرو نیز اشاره کرد و افزود: با توجه به سیاست‌های مجموعه هنگامی که خودروی جدیدی وارد بازار می‌شود، متناسب با تعداد خودروهای فروخته شده تعمیرگاه‌های مجاز پایلوت در نظر گرفته می‌شود و برای آنها قطعات یدکی خریداری خواهد شد که این خرید معمولا با دریافت نظرات سازنده یا شرکت مادر و تجربیات آنها انجام می‌شود، اما طی یک دوره کوتاه، نظر کارشناسان ایساکو نیز به آن افزوده شده و مجموعه قطعات مورد نیاز سفارش‌گذاری و تامین خواهد شد، بنابراین طبیعی است که در برخی دوره‌ها یک یا دو قطعه کمبود داشته باشیم که بسرعت تامین و ارسال خواهد شد.

مردم چند روز صبر کنند

سیدمهدی کاظمی، نایب رئیس اتحادیه صنف فروشندگان لوازم یدکی اتومبیل و ماشین‌آلات تهران نیز با اشاره به رکود گسترده موجود در بازار لوازم یدکی به خبرنگار ما گفت: اکنون به دلیل مشکلات اقتصادی، رکودی کاملا مشهود در صنف لوازم یدکی دیده می‌شود که همین موضوع در بخش تولید و واردات تأثیرگذار بوده و در شرایط خاص و دوره‌هایی قطعات مورد نیاز بازار را با کمبود مواجه کرده است، اما این کمبود کاملا مقطعی و در دوره‌های کوتاه‌مدتی بوده و اگر خریداران ضرورتی برای تأمین قطعه ندارند، کافی است چند روز صبر کرده تا قطعات را با قیمتی مناسب تهیه و استفاده کنند.

لوازم بی‌کیفیت چینی در بازار

کاظمی تفاوت کیفیت لوازم یدکی موجود در بازار را مربوط به برخی واردکنندگان گمنام دانست و افزود: متاسفانه یکی از موارد مشکل‌ساز برای خریداران، وجود قطعاتی بی‌کیفیت ـ که عمدتا از چین وارد شده‌اند ـ بوده و این قطعات از طریق افراد غیرصنفی به ایران وارد شده است که برای کاهش این روند، اتحادیه با برپایی نمایشگاه‌های سالانه و جلوگیری از ورود قطعات بی‌کیفیت، سعی در تغییر فرهنگ برخی سودجویان را داشته که موفق هم بوده است. نایب رئیس اتحادیه صنف فروشندگان لوازم یدکی اتومبیل و ماشین‌آلات تهران، سهم قطعات تولیدی داخلی ایران را در بازار این‌گونه توضیح داد که برای خودروهای قدیمی داخلی یا خارجی تقریبا 50 درصد قطعات تولید کشورمان است و برای خودروهای جدید ایرانی سهم قطعات تولیدکنندگان ایران 70 درصد است. بنابراین اگر از برخی خودروهای خاص بگذریم درباره پرتیراژهای داخلی مشکل تأمین قطعه نداریم، مگر در شرایطی خاص که آن‌هم گذراست.

احتکار در نمایندگی‌های فروش

این مقام صنفی درباره امتناع برخی از نمایندگی‌ها از فروش قطعات مورد نیاز مالکان خودرو به خبرنگار ما گفت: فروشندگان یا نمایندگی‌ها اگر قطعه را نفروشند، زیان می‌کنند، اما ممکن است برخی نمایندگی‌ها با توجه به بازارهایی که در اختیار دارند، تعدادی از قطعات پرمخاطب و به‌اصطلاح گل بازار را برای فروش دیگر قطعات خود در انبار نگهداری کنند و به متقاضیان بگویند قطعه نیست. این درحالی است که هر یک از شهروندان اگر برای تأمین قطعه مورد نیاز خود دچار مشکل شدند، می‌توانند با مشاوران اتحادیه ارتباط برقرارکنند تا برای تأمین قطعه مورد نیاز راهنمایی شوند.

رانت پنهان برای واردات بی‌کیفیت‌ها

از سوی دیگر، حسین انصاری، مدیر بازرگانی داخلی شرکت ایران دلکو، درباره کمبود قطعات یدکی در بازار به خبرنگار ما عنوان کرد: مشکل رکود اقتصادی باعث کاهش تولید و بی‌نظمی برخی تولیدکنندگان قطعات یدکی خودرو در بازار کشورمان شده و این مساله بعضا به نایاب شدن قطعات خاص یا رونق گرفتن بازار واردات لوازم یدکی منجرشده است. انصاری تاکید کرد: اگر تقاضای خرید خودروسازان منظم و البته در حجم قابل توجهی باشد، قطعه‌سازان دوباره می‌توانند نسبت به تولید انبوه اقدام و روند تأمین نیازهای بازار را تکمیل کنند، اما اکنون رکود باعث شده بی‌نظمی‌هایی در زمینه تولید ایجاد شود و بعضا می‌بینیم مثلا یک هفته یا یک ماه فلان قطعه از خودرویی خاص در بازار نایاب شده و خریداران را با مشکلاتی مواجه کرده است. این فعال صنفی، موضوع کیفیت قطعات را این‌گونه توضیح داد که برخی افراد و واردکنندگان خصوصی با استفاده از رانت‌های پنهان که در بخش تولید خودروها دارند، به واردات قطعات بی‌کیفیت اقدام کرده و با توزیع آن در خط تولید، زمینه بروز مشکلاتی را برای مصرف‌کنندگان و حتی خود خودروسازان ایجاد می‌کنند. این درحالی است که تولیدکنندگان داخلی که قطعاتی به مراتب باکیفیت‌تر از لوازم وارداتی تولید می‌کنند، باید مدت زمان طولانی برای تسویه‌حساب خود منتظر پرداخت خودروسازان باشند و بی‌نظمی در سفارش‌ها عاملی در کاهش قدرت رقابتی محصولات داخلی است.

ترفند واردکنندگان برای تخریب بازار

فریبرز کشانی، یکی از واردکنندگان و فروشندگان قطعه خودرو در خیابان ملت درباره کمبود قطعات به خبرنگار ما گفت: با توجه به حجم قابل توجه فعالان صنفی، مشکلی درباره تأمین قطعات مورد نیاز نیست، اما بعضا جریان سازی‌هایی می‌شود که قیمت بالاتری برای قطعات به دست آید.

کشانی توضیح داد: مثلا یکی از قطعات پرتقاضای پژو یا مگان از طریق فردی وارد ایران می‌شود، آن‌هم در حجم انبوه و این واردکننده از مدتی قبل از رسیدن بارش به تهران، آن را در بازار اعلام می‌کند تا دیگر رقبا به واردات کالای مشابه با این خیال که جنس در بازار زیاد است، اقدام نکنند.

این فعال صنفی افزود: این درحالی است که این واردکننده به جای فروش محصولات در ماه اول ورود، اجازه می‌دهد تا بازار کمی تشنه جنس شود و کم‌کم قیمت روبه افزایش بگذارد که همین روند می‌تواند منافع اقتصادی بیشتری برای او ایجاد کند و پس از استفاده مناسب از این شرایط، وی کل بار موجودش را به فردی فروخته و تا بار بعدی مشغول رصد بازار می‌شود.

عماد عزتی

اقتصاد