آموزش مهارت‌های زندگی قبل از سقوط

خودکشی در تمام موارد ناشی از نوعی درد و رنج روانی است که فرد را تحت تاثیر قرار‌می‌دهد و مانع از ارضای نیازهای روانی او می‌شود. بدیهی است هیچ‌کس از سر شادی و خوشبختی اقدام به خودکشی نمی‌کند. خودکشی نوجوانان و جوانان به سومین عامل مرگ و میر در بین آنان تبدیل شده است. آمارها نشان می‌دهد که دختران جوان بیش از پسران جوان دست به خودکشی می‌زنند. اما پسران بیشتر از دختران قصد خود را عملی می‌کنند. یعنی دختران بیشتر مرحله اول و دوم را انجام می‌دهند، اما پسران بیشتر تا مرحله سوم پیش می‌روند.

بهترین شیوه کمک به چنین افرادی که آشفتگی‌های ذهنی‌شان موجب بروز افکار خودکشی‌گرایانه در آنان شده است، فرونشاندن هیجانات و افکار مخرب آنان است. انگیزه‌های خودکشی در جوانان و بزرگسالان متفاوت است. افسردگی مهم‌ترین عامل بروز خودکشی در بزرگسالان است. برخی عوامل عاطفی مانند اختلافات زناشویی، عدم تحمل رنج و احساس اندوه در افراد و عوامل اقتصادی مانند مشکلات معیشتی و ازدست دادن پایگاه اجتماعی و اقتصادی در بروز خودکشی در سنین بالا نقش دارد.

بررسی شرایط زندگی این‌گونه افراد نشان می‌دهد، پایین آمدن آستانه تحمل و نداشتن درک متقابل از رو‌به‌رو شدن با مشکلات زندگی، نداشتن آگاهی فرد از این که زندگی سرشار از مشکلات است و باید سعی کنند یاد بگیرند که با مشکلات رو‌به‌رو و آن را حل کنند از مهم‌ترین انگیزه‌های مشترک در خودکشی جوانان و بزرگسالان است. در چند هفته اخیر بیشتر روش‌های خودکشی که در تهران رخ داده، سقوط از روی پل بوده است. افراد از روی یادگیری مشاهده‌ای، به الگوگیری نامناسب درباره خودکشی دست می‌زنند. یعنی با مشاهده عکس فردی که از روی پل سقوط کرده و بازتاب آن، این روش را برای خودکشی خود انتخاب می‌کنند. این‌گونه افراد زمانی که بالای پل می‌روند تا خودکشی کنند برای این که مردم آنها را بینند اقدام به این کار می‌کنند تا دیگران به کمکشان بیایند و توجه دیگران را به خود جلب کنند. پس باید به ابعاد شخصی، خانوادگی، شرایط اجتماعی، فرهنگی و کاری این‌گونه افراد توجه کرد. همچنین در صورتی که این افراد بالای پل یا ساختمانی رفتند، آنها را آرام کنند تا از تصمیم خود منصرف شوند. تهدید این افراد در این حالت، واکنش مناسبی نیست. ما باید برای جلوگیری از خودکشی افراد، مهارت‌های زندگی و روبه‌رو شدن با مشکلات را در هر مقطع سنی آموزش دهیم تا آنها بتوانند بر مشکلات پیروز شده و تصمیم به خودکشی نگیرند.

محمدرضا دژکام

روان‌شناس