حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
آداب ایرانی
روزه سکوت امام حسین
ماه محرم تنها ماهی است که با خود طوماری از آداب و رسوم و مناسک زیبا و بیبدیل میآورد، از سیاهی بستن بر سردر خانهها گرفته تا شربت نذری پخش کردن و سقا کردن کودکان.
آدابی که تا بنه جان مردم رخنه کرده و در هر شهری رنگ و بوی تازهای به خود میگیرد، نمونهای از این آداب را «جعفر شهری» در کتاب «طهران قدیم» نگاشته که در ادامه میخوانید:
«ایام محرم همواره به عنوان روزهای خیرات و روا شدن حاجات شهرت داشته و به همین دلیل در روزهای محرم هر کسی به وسع خود در اطعام عزاداران میکوشید و از دیگهای 20منی گرفته تا کماجدانهای کوچک، با شور و شعفی خاص بر سر اجاق میرفت و موجودی آن با خلوص نیت در بین مردم پخش میشد. حتی کسانی که توانایی اطعام نداشتند، با ریختن مشتی برنج در پلوی نذری یا تکه گوشتی در خورش، در نذر شریک میشدند. اعتقاد به اینکه این شبها، بهترین زمان طلب آمرزش برای رفتگان است، خرما، حلوا، شکرپنیر، آش و سمنو نیز بر اقلام دیگر نذورات اضافه شد و تهران در این ایام شهری بود یکپارچه نعمت و کرم و بذل و بخشش.
نذرهایی که مردم در ماههای محرم و صفر برای خود و فرزندانشان و رفع گرفتاریها انجام میدانند اینها بود: آب دادن، شربت دادن، سقایی، پختن آش امام زینالعابدین و آش ابودردا که مصالح آن را گدایی میکردند و آن را برای رفع هر بیماری مناسب میدانستند، اطعام با انواع غذاها، نذر شمع، نفت و روغن چراغ به امامزادهها، گل مالیدن بر سر و صورت، سینه زدن، زنجیر زدن، زیر علم، کتل و علامت رفتن، سنگ زدن، تیغ زدن، قمه زدن، خواندن زیارت عاشورا، ختم قرآن، روزه گرفتن و... .
علاوهبر اینها انجام خدماتی چون پذیرایی، کفشداری و اسفند دود کردن در مساجد و تکیهها نیز با نذر و قصد قربت انجام میگرفت. تهیه مواد مورد نیاز دستهها از سازهایشان گرفته تا زنجیر، علم، کتل، علامت، پرچم، دیگ، سینی، استکان و... نیز ازجمله موارد نذر بوده و هست.
انجام امور عامالمنفعه مانند رسیدگی به وضع خیابانها، تامین روشنایی معابر تاریک، پوشاندن چالهها و راهآبها، کمک به نابینایان، پرداخت بدهی زندانیان یا تهیه غذا و پوشاک برای خانواده ایشان، غذا دادن به پرندگان، میانجیگری در اختلافات خانوادگی و دوستانه و... نیز با قصد قربت انجام میگرفت و انصافا در این دو ماه، عمل خلافی از کسی سر نزده و بساط عیش و نوش و عروسی و جشن تعطیل بود.
نذر سکوت در تمامی دوازده روزه عزا یا تا آخر محرم و صفر، تقلیل غذا، تشنگی، گرسنگی، بیخوابی، کمک به همنوعان و عجزه، مانند عصاکشی نابینایان و مداحان و روضهخوانهای نابینا، پوشانیدن در سوراخهای راه آب برای حفظ سقوط مردم در آنها، نصب چند شعله چراغ نفتی در معابر و پیچ کوچهها و زیرطاقیها، دادن نان و گوشت به سگها، سرکشی به زندانیان و بیماران بیبضاعت و پرداخت بدهی و تهیه دارو و غذا برای آنها و دیگر واسطه اصلاح و وفاق و صفا شدن میان زنان و شوهران و دوستان و برادران مکدر و از این قبیل تا نفعی از آن به غیر برسد.»
گفت و گو
