ستون فقرات هم ترک برمی‌دارد!

در بسیاری موارد که ضربه شدیدی وارد نشده باشد، آسیب به عضلات محدود بوده و مهره‌ها و نخاع آسیبی نمی‌بینند و با مصرف داروهای ضد‌درد و چند روزی استراحت، بیمار بهبود می‌یابد. اما اگر در بررسی‌ها مشخص شود یک یا چند مهره دچار شکستگی شده‌اند داستان متفاوت خواهد بود. در صورتی که شکستگی باعث شده باشد قطعه استخوانی شکسته وارد کانال نخاعی شود و به نخاع ضربه وارد کند یا فشار آورده باشد ممکن است بیمار به درجات مختلف دچار عوارض این آسیب نخاعی شود. اگر محل آسیب در پشت یا کمر باشد، حس و قدرت حرکت پاها و احتمالا کنترل ادرار و مدفوع در معرض خطر قرار می‌گیرد و اگر محل آسیب در گردن باشد به موارد بالا باید از دست رفتن حس و حرکت دست‌ها را هم اضافه کرد که در هر حال فاجعه‌بار خواهد بود.

در آسیب‌های شدید نخاعی که هیچ حرکتی در دست‌ها یا پاها وجود نداشته باشد که در جامعه به‌اصطلاح به آن قطع نخاع می‌گویند، متاسفانه امکان بازگشت حرکت در اندام‌ها نزدیک به صفر خواهد بود؛ اما در موارد آسیب ناقص نخاعی که هنوز حرکتی هر چند ضعیف در اندام‌ها دیده شود امکان بازگشت نسبی قدرت عضلانی و حتی بهبود کامل وجود دارد.

البته در این موارد، احتمال شکستگی‌های ستون فقرات باید جدی تلقی شود و مانند ستون یک خانه که اگر ترک بردارد و به آن توجه نشود ممکن است بتدریج خانه مقاومت خود را از دست بدهد و کج شود و فرو بریزد، نادیده گرفتن شکستگی مهره‌ها هم عواقب جدی مثل ایجاد قوز و انحرافات شدید ستون فقرات و آسیب‌های نخاعی را در طولانی مدت به همراه خواهد داشت. البته برخی شکستگی‌ها با بستن کمربند یا گردنبند‌های مخصوص برای ثابت نگه‌داشتن ستون فقرات تا زمان جوش‌خوردن شکستگی درمان می‌شوند؛ اما بعضی نیز به جراحی و پروتزهای فلزی نیاز دارند تا قسمت شکسته از داخل بدن محکم و ثابت نگه داشته شود که معمولا در چنین مواردی نیازی به خارج کردن این پروتزها بعد از بهبود شکستگی وجود ندارد. در موارد خاصی هم امکان تزریق ماده‌ای به نام سیمان استخوانی برای محکم کردن مهره شکسته وجود دارد تا از جراحی باز پرهیز شود.

اگر در حضور شما حادثه‌ای برای کسی رخ دهد و کوچک‌ترین شکی از نظر آسیب‌دیدگی ستون فقرات در وی وجود دارد، مثل درد در ستون فقرات یا حرکت نکردن دست‌ها و پاها اگر تجربه کافی ندارید به هیچ عنوان اقدامی برای جابه‌جایی بیمار نکنید تا سبب تشدید آسیب و بروز فاجعه‌ای غیرقابل جبران نشوید.

دکترعلیرضا طبیب‌خویی‌

‌ جراح مغز و اعصاب