بازیگران و قواعدبازی در بنگاه داری دولتی

الف ) در نظم حاکم بر فعالیت بنگاه ها و شرکتهای بخش خصوصی ، بازیگران (اصلی) عبارتند از: سهامداران ، مدیران ، بازرسان ، طرفهای تجاری و مشتریان و مجموعه نهادهای دولت.

کد خبر: ۸۱۲۴۴

نظام و قواعد تعامل و چالش و روابط متقابل در فعالیت بنگاه های بخش خصوصی نمی تواند مبهم و غیرشفاف باشد. وجود ابهام ، فقط در کوتاه مدت ممکن است منفعتی برای یکی از بازیگران پدیدآورد. دیری نخواهد پایید که پس از رفع ابهامات ، منافع حاصله از بین برود. اگر هر یک از طرفین بازی ، قاعده منطقی و شفاف احترام و منافع متقابل طرفین دیگر را رعایت نکند، باید از میدان خارج شود یا در میدان ، بدون هم بازی بماند. تبلور ملموس این نظم موارد زیر است :
1- اگر سهامداران از مدیران مناسب در بنگاه بهره مند نشوند ، شرکت فرو می پاشد یا در فضای رقابت مجبور به اعطای امتیاز است.
2- اگر مدیران ، صرفه و صلاح صاحبان سهام را رعایت نکنند ، یا اخراج می شوند یا باعث می شوند شرکت از هم بپاشد.
3- اگر مجموعه ارکان شرکت ، استراتژی و راهبرد صحیحی را تدوین نکنند و سلوک و رفتار مناسبی در تعامل با مشتریان و طرفهای تجاری اتخاذ نکنند ، بازار را از دست می دهند و شرکت متلاشی می شود.
4- اگر مجموعه ارکان شرکت ، قوانین و مقررات موضوعه را رعایت نکنند و به حقوق عمومی دولت احترام نگذارند ، نمی توانند از مزایای شهروندی بهره مند شوند. هزینه آنها زیاد می شود ، در رقابت ناتوان می شوند و بمرور شرکت از هم می پاشد.
5- اگر دولت بستر بازی را مناسب ، منطقی و عاقلانه طراحی و تنظیم نکند ، سهامداران شکل نمی گیرند ، شرکت ایجاد نمی شود یا اگر شرکتی (بنگاهی) به وجود آمد ، بمرور برای حفظ منافع خود تعطیل می شود. گروه های مختلف بازیگران و تنوع و تعدد تعامل بین آنها که شرایط و نتایج زیادی به بار می آورد ، ضمن آن که می تواند موجب توسعه و ارتقای روابط و فعالیت ها و تسهیل تحقق اهداف بازیگران شود ، در صورت عدم رعایت اصول بازی ، می تواند موجب شکست همه بازیگران شود.
ب ) بازیگران و قواعد بازی حاکم در بنگاه داری دولتی هم موفقیت یا شکست بنگاه ها را رقم می زنند. سهامدار (دولت) ، مدیران ، بازرس و طرفهای تجاری و مشتریان در این میدان بازیگران (اصلی) هستند. در این میان ، همان گونه که پیداست ، دولت در شخصیت ها و جایگاه های متفاوت ایفای نقش می کند. لذا نظام و قواعد تعامل و چالش و روابط متقابل بازیگران از پیچیدگی ، درهم تنیدگی و حساسیت بیشتری برخوردار می شود و به همین دلیل ، صحت و شفافیت در منطق قواعد بازی ، بویژه در این تعاملات ، بسیار ضروری و با اهمیت است . در این فضا هم اگر طرفین بازی قواعد منطقی را رعایت نکنند ، بمرور بنگاه دولتی یا شرکت متلاشی می شود. در این فضا ، ابهام براحتی پنهان می شود و نتایج خود را در ناکارایی می نمایاند ، توقعات غیرمنطقی در بازی ، سهل انگاری و نبود انگیزه برای تعقیب و تحقق صرفه و صلاح سهامدار از سوی مدیران و... ، ابهامات و عدم شفافیت هایی است که بمرور ولی وسیع ، مجموعه انضباط و ادبیات بنگاه داری دولتی را مختل می کند و در مدتی نه چندان زیاد ، سرمایه ها ، عوامل تولید و دارایی ها را از بین می برد.
ج ) بنگاه های دولتی اهدافی متنوع دارند و اهداف آنها به طور کلی ، با اهداف بنگاه داری خصوصی متفاوت است. این بنگاه ها وظایف متعدد و بااهمیتی در اقتصاد دارند ، اما در تدوین و طراحی قواعد بازی برای این بنگاه ها باید مدیریت را از مالکیت و اهداف انتفاعی را از اهداف اجتماعی (غیر اقتصادی) تفکیک کرد و ذات ، ماهیت و ساختار خاص بنگاه را مد نظر قرار داد. اخلال و نابسامانی در مجموعه قواعد و نظم بازیگران در اداره ، نظارت و برنامه ریزی بنگاه های خصوصی با سرعت و شفافیت خود را نشان می دهد ، لکن در بنگاه داری دولتی اختلالات و نابسامانی ها عمدتا پنهان می مانند و بمرور و بدون جنجال ، پایه های بنگاه های دولتی را که سرمایه های اساسی و مولد هر جامعه اقتصادی هستند از درون تهی و متلاشی می سازد. لذا احترام به قواعد بازی در بنگاه داری دولتی و تاکید بر منطقی برنامه ریزی کردن ، اجرا و نظارت از سوی بازیگران ذی ربط ، رمز موفقیت بنگاه داری از سوی دولتهاست.