مذاکرات آشتی بین تل‌آویو و آنکارا

در همین رابطه روزنامه عبری‌زبان معاریو از از دیدار محرمانه نمایندگان دوطرف برای از سرگیری مذاکرات آشتی خبر داد. این روزنامه در خبری اعلام کرد: دوری گلد، مدیرکل وزارت امور خارجه رژیم صهیونیستی و از چهره‌های نزدیک‌ به بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این رژیم طی چند روز اخیر دیدارهای محرمانه‌ای با فریدون سینیر اوغلو، همتای ترک خود در شهر رم داشته است. از زمان توقف مذاکرات سازش میان آنکارا و تل‌آویو در سال گذشته میلادی که در پی تیرگی روابط دو طرف به دلیل حمله نیروهای اسرائیلی به ناوگان دریایی ترکیه در مسیر غزه و کشته شدن 9 فعال این کشور صورت گرفت، این دیدار محرمانه در نوع خود اولین گام برای آشتی میان دوطرف به حساب می‌آید.

روزنامه صهیونیستی یدیعوت آحارونوت نیز با انتشار این خبر پرسید: آیا دوباره روابط اسرائیل و ترکیه گرم می‌شود؟ این روزنامه نیز تائید کرد که دیدارهایی بین دوری گلد، مدیر‌کل وزارت خارجه اسرائیل با همتای ترک خود فریدون سینیرلی در رم پایتخت ایتالیا صورت گرفته است.

به نوشته این روزنامه بعد از پنج سال که از موضوع کشتی مرمره می‌گذرد، تل‌آویو و آنکارا گفت‌وگوهایی مخفی را در سطوح بالا شروع کرده‌اند و هدفشان این است که بحران موجود در روابط فی‌مابین را از بین ببرند.

گفته می‌شود دیدار اخیر گلد و سینیرلی بدون اطلاع یوسی کوهن مشاور امنیت ملی اسرائیل بوده است. فردی که به حکم مقامی که دارد پرونده گفت‌وگوهای آشتی باید زیرنظر او باشد. کما این‌که گفته می‌شود این کانال در کنار سایر کانال‌ها فعالیت کرده و در واقع مکمل آنها به حساب می‌آید.

پایگاه خبری العهد لبنان نیز با توجه به این موضوع نوشت: سینیرلی در آنکارا موقعیت مهم و معتبری دارد و از سوی دیگر گلد نیز نقش مهمی در سیاست خارجی اسرائیل داشته و می‌تواند راه را برای این آشتی هموار کند‌.

به گفته این منبع این مذاکرات مخفی را باید در کنار تلاش‌های دیگری گذاشت که پس از دیدار باراک اوباما رئیس‌جمهور آمریکا از اسرائیل در دو سال پیش شروع شد.

‌آن زمان باراک اوباما بعد از دیدار با اردوغان با بنیامین نتانیاهو در تل‌آویو گفت‌وگو کرد و به گفته او در این مذاکرات هر دوطرف تعهد کرده بودند برای رفع اختلافاتشان گام‌هایی بردارند، اما در عمل هیچ‌گونه اقدامی مشاهده نشد‌.

در حمله کماندوهای رژیم صهیونیستی به کشتی مرمره که برای کمک‌رسانی به مردم مظلوم غزه اعزام شده بود 9 شهروند ترکیه کشته و حدود 20 میلیون دلار خسارت وارد شد. افراد حاضر در این کاروان دریایی از جمله این 9 شهروند مقتول ترکیه فعالان صلح‌طلب و حامی فلسطین بودند. ترکیه بابت این امر به دادگاه‌های بین‌ا‌لمللی شکایت برد و در نهایت اسرائیل مجبور شد با پذیرش خطای خود 20 میلیون دلار جریمه به خانواده‌ قربانیان پرداخت کند. اما مقامات ترک خواستار عذرخواهی علنی مقامات اسرئیلی بودند که این مساله نیز بعد از سفر باراک اوباما به اسرائیل به صورت ضمنی حل شد؛ به این معنا که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در یک تماس تلفنی به صورت رسمی از دولت و مردم ترکیه بابت این جنایت عذرخواهی کرد. با این حال روابط ترکیه و اسرائیل چنان‌که اشاره شد طی سال‌های گذشته شاهد بهبودی نبود و همواره دوران رکود را تجربه می‌کرد.

اکنون دور تازه گفت‌وگوهای محرمانه و عزم طرفین برای بهبود روابط می‌تواند پرسش‌های زیادی را برانگیزد‌؟

از جمله این‌که چه عاملی ترکیه و اسرائیل را به سمت بهبود روابط کشانده است‌؟ و چرا این بهبود روابط طی سال‌های گذشته صورت نگرفته است‌؟ آیا دشمنی طرفین با نظام بشار اسد در سوریه عامل این تجدید روابط بوده است؟ یا این‌که مقامات ترک بخصوص رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه بعد از شکست خود در انتخابات اخیر احساس می‌کند در درون خانه پایگاهش متزلزل شده و بنابراین باید در خارج پایگاه مستحکم‌تری داشته باشد؟ آیا چنان‌که دشمنی با ایران، سعودی‌ها را به نزدیکی با اسرائیل سوق داد دشمنی با نظام حاکم بر سوریه نیز ترکیه را سرانجام به این نتیجه رسانده است که باید برای نقش‌آفرینی در سوریه با اسرائیل همکاری نزدیکی داشته باشد؟

رحیم محمدی/ جام‌جم