قدم به قدم تا نابودی دارالفنون

در ابتدا قرار بود که سازمان نوسازی مدارس کشور با همکاری اداره میراث فرهنگی تهران کار بازسازی و مرمت این بنا را انجام دهد و جلوی شدت تخریب ساختمان را ـ که تقریبا 70 درصد آن آسیب جدی دیده بود ـ بگیرد. در نتیجه نمایندگان میراث فرهنگی به همراه مهندسان مقاوم‌سازی سازمان نوسازی همزمان با هم کار را شروع کردند. در سال اول تمام درها و پنجره‌های بی‌شمار مدرسه از چارچوب جدا شد تا مرمت بنا راحت‌تر صورت بگیرد. سالن آمفی‌تئاتر هم اولین نقطه‌ای بود که مقاوم‌سازی در آن آغاز شد.

پیش‌بینی‌ها حاکی از این بود که کار مرمت سرعت خوبی بگیرد و بنای مخروبه دارالفنون بهسازی شود، اما طبق گفته مرتضی رئیسی، رئیس سازمان نوسازی مدارس، با گذشت یک سال اختلاف‌ها بین مهندسان این سازمان با میراث فرهنگی موجب توقف مرمت‌ها شد.

پیگیری‌های بعدی درباره روند مرمت این مدرسه نشان می‌داد که دارالفنون در ذهن مسئولان هر دو سازمان عملا به حاشیه رفته و مسئولان سازمان نوسازی در پاسخ به سوالات گاه به گاه خبرنگاران همواره می‌گفتند که کار مرمت مدرسه به نتیجه جلسات هر دو سازمان بستگی دارد و جالب این‌که همیشه این جلسات دو هفته بعد تشکیل می‌شد و نتیجه کارشناسی آن هم دو هفته بعدتر مشخص می‌گردید. تا این‌که به یکباره و ناگهانی وزیر سابق آموزش و پرورش تولیت دارالفنون را از سازمان نوسازی گرفت و به سازمان پژوهش، تالیف و برنامه‌ریزی آموزشی واگذار کرد.

حجت‌الاسلام بهرام محمدیان، معاون وزیر و رئیس سازمان پژوهش سال گذشته و همزمان با بزرگداشت روز شهادت امیرکبیر، خبرنگاران را به این مدرسه دعوت کرد و از بازسازی هرچه سریع‌تر این مدرسه و تبدیل آن به موزه تعلیم و تربیت خبر داد. آن روز اهالی رسانه با مدرسه‌ای مواجه شدند که هیچ‌یک از بخش‌های آن مرمت و بازسازی نشده بود و همچنان دیوارهای نم‌زده و کلاس‌های مخروبه آن مانند پنج سال گذشته‌اش فرسوده و بی‌تاب مانده بود.

امسال نیز حجت‌الاسلام محمدیان در سالروز شهادت امیرکبیر خبرنگاران را به بهانه « افتتاح خانه امیرکبیر، خانه معلمان و دانش‌آموزان شهید» در دارالفنون گرد هم آورد، همه خوشحال با تصور این‌که الان با دارالفنون مرمت شده روبه‌رو می‌شویم، وارد مدرسه شدیم اما متاسفانه در بدو ورود همه لبخندها بر لب‌ها ماسید و خبرنگاران با چهره‌های متعجب به در و دیوار مدرسه نگاه می‌کردند و از هم می‌پرسیدند که این افتتاح برای چیست وقتی هنوز هم همه چیز مخروبه است؟

اما این پاسخ محمدیان بود به خبرنگار چمدان که از او پرسید چرا حال دارالفنون هر روز بدتر و بدتر می‌شود؟

«ما نیازمند این هستیم که یک طرح جامع برای دارالفنون داشته باشیم که متاسفانه در سال‌های گذشته به دلیل اختلاف در نوع برداشت از مفهوم مرمت بین سازمان نوسازی و میراث فرهنگی این مهم میسر نشد. مهندسان سازمان نوسازی معتقدند که مرمت بدون مقاوم‌سازی امکان‌پذیر نیست و دوستان میراث بر حفظ کالبد بنا حساسیت دارند. هر دو حرف حق است، ولی باید به نقطه اشتراک برسیم. امروز ما یک جلسه‌ای با کارگروه میراث داشتیم که نتیجه خوبی داشت و احساس می‌کنم که بالاخره وارد میدان اجرا شدیم. قرار است تا دو هفته آینده نیز جلسه‌ای برگزار شود که شورای فنی میراث نظر نهایی‌اش را اعلام کند.

این‌که شما می‌گویید پارسال هم من همین حرف‌ها را زده‌ام ولی امروز اتفاق خوبی در دارالفنون رخ نداده، باید پاسخ دهم که یکی از اشکالات ما این است که در جلسات از هبوط آدم تا ظهور خاتم بحث می‌کنیم و فلسفه مقاوم‌سازی و مرمت و این طور چیزها را برای هم می‌گوییم که زمان می‌برد. این‌که می‌گویید از سال 87 تا الان تغییری حاصل نشده و امروز به جای مرمت بنر آجرنما روی دیوارها زده‌ایم هم قبول ندارم و مثل شما منفی نگاه نمی‌کنم. کارهای بسیار مثبتی در این بنا انجام شده، قبلا اینجا حیوانات موذی رفت و آمد می‌کردند اما امروز درهای دارالفنون به روی دانش‌آموزان و معلمان باز شده و از این بنا دیدار می‌کنند. به نوعی ما قدم به قدم در احیای دارالفنون گام برداشته‌ایم.»

آقای محمدیان اما توضیح نداد که باز شدن درهای دارالفنون به روی دانش‌آموزان و معلمان چه ربطی و چه تاثیری در بازسازی و مرمت این مدرسه بجز یادگار نویسی بازدیدکنندگان داشته است. این دو هفته‌ها بالاخره کی به سرانجام می‌رسد و اگر بازهم کارگروه فنی میراث نظری متفاوت با آموزش و پرورش داشته باشد، چطور خواهد شد؟ و احیای قدم به قدم دارالفنون یعنی چه؟