لیبی در آتش اختلافات می‌سوزد

همان‌طور که از ابتدا انتظار می‌رفت، این جنگ باعث شد خدمات اساسی و زیرساخت‌های مهم، تحت تاثیر قرار بگیرد. قطعی کامل برق و کمبود نفت و گازوئیل، مشکلاتی است که طی چند ماه گذشته بخشی از زندگی عادی مردم لیبی شده است. نبود گاز به منظور پخت و پز، مردم را مجبور کرده برای این کار متوسل به آتش هیزم شوند و همین موضوع زندگی را برای آنها سخت‌تر کرده است. نبود برق، ارتباطات را نیز تحت تاثیر قرار داده است. طی چند ماه گذشته، فقط یک یا دو اپراتور تلفن همراه به فعالیت خود ادامه داده‌اند. این مشکلات سیستم بانکی را نیز مختل کرده و با از کار افتادن بیشتر دستگاه‌های خودپرداز، نیاز مردم به پول نقد زیاد شده است. در این میان، مشکلات پیدا کردن آب سالم و آشامیدنی نیز بر دیگر مشکلات افزوده است.

بسیاری از خانواده‌ها، شهرهای محل سکونت خود را ترک کرده‌اند. برخی در خانه اقوام خود ساکن شده و برخی در مدارس و خوابگاه‌های دانشجویی اسکان یافته‌اند. در این میان، بانک مرکزی پرداخت بودجه را متوقف کرده و حال دو دولت رقیب برای پاسخ دادن به نیازهای فزاینده پناهندگان با مشکل روبه‌رو شده‌اند.

مقامات دولتی سعی می‌کنند کمک‌هایی را در اختیار خانواده‌های آواره قرار دهند، اما این کمک‌ها به‌دلیل مشکلات موجود دیر به دست این خانواده‌ها می‌رسد. سازمان‌های کمک‌رسان بین‌المللی اکنون در لیبی حضور فعالی ندارند و گروه‌های محلی برخی نیازهای ساده همچون پتو و وسایل گرمایشی را در اختیار آواره‌ها قرار می‌دهند.

چند روز پیش دو نفر در یکی از پمپ‌های گاز در طبرق با یکدیگر دعوا می‌کردند. بعد از چند دقیقه مشخص شد علت دعوای آنها بر سر مسائل سیاسی است. یکی از آنها که بشدت مخالف حملات نظامی علیه شبه‌نظامیان اسلام‌گرا به رهبری ژنرال خلیفه حفتر بود، به صف طولانی در
پمپ گاز اشاره کرد و گفت: این همان کرامتی بود که دنبالش بودید؟ (این حرف او در واقع کنایه‌ای به عملیات حفتر بود که نام «عملیات کرامت» را برای آن انتخاب کرده‌اند). کاملا مشخص است که پس از آغاز عملیات حفتر، اوضاع و شرایط، وخیم‌تر شده است.

فرد مقابل که از طرفداران حفتر بود گفت ژنرال از ابتدا هشدار داده بود که برای شکست دادن گروه‌هایی همچون انصارالشریعه باید صبر و تحمل زیادی داشته باشیم.

فرد نخست این‌گونه پاسخ داد: از همان زمانی که علیه قذافی در خیابان‌ها آمدیم، کرامت‌مان از دست رفت. متاسفانه این جمله‌ای است که این روزها در میان برخی از لیبیایی‌ها شنیده می‌شود و آنها عقیده دارند دوران قذافی با وجود معایب فراوان در مقایسه با امروز، امنیت و ثبات بیشتری داشت.

از سال 2011 به بعد کشتار افسران ارتش، نیروهای امنیتی، قضات، خبرنگاران و فعالان اجتماعی به امری عادی در لیبی تبدیل شده است. یکی از کارکنان این پمپ گاز می‌گوید این‌گونه مشاجرات تقریبا هر روز اتفاق می‌افتد و گاهی به درگیری‌های شدید منجر می‌شود.

در بحبوحه این حوادث، رهبران سیاسی لیبی تلاش می‌کنند برای حل این مشکل به دنبال راهکاری بدون خشونت باشند. به نظر می‌رسد آنها برای پذیرش حکومت قانون و نتایج فرآیندهای دموکراتیک آماده نیستند؛ در نتیجه، کنترل اوضاع از دست خارج شده و گروه‌های مسلح سعی می‌کنند بر یکدیگر غلبه کنند. در این میان، هزاران خانواده لیبیایی سعی می‌کنند با سرمای سخت زمستان مقابله کنند. از بین رفتن امکانات آسایشی و رفاهی باعث وخیم‌تر شدن اوضاع شده است.

حتی در این شرایط و اوضاع سخت، برخی از افراد سعی می‌کنند نگاهی مثبت و خوب به این حوادث داشته باشند. احمد، دانشجوی بیست و چهار ساله اهل شهر بنغازی در این زمینه می‌گوید: نکته مثبت در مورد قطعی برق این است که ما ساعات بیشتری را در کنار خانواده و خویشاوندان خود می‌گذرانیم. همین کارها باعث می‌شود کمی سرمای زمستان را تحمل کنیم.

مامور ویژه سازمان ملل در امور لیبی هفته گذشته اعلام کرد، طرف‌های درگیر در این کشور توافق کرده‌اند بزودی نشستی را برای پایان دادن به این بحران در ژنو برگزار کنند. افرادی همچون احمد امیدوارند سال 2015 سالی باشد که سیاستمداران بتوانند برای بازگشت صلح و ثبات در کشور با یکدیگر توافق کنند؛ آنگاه مردم براساس همان باورهایی زندگی می‌کنند که براساس آن در سال 2011 علیه قذافی قیام کردند.

مجله فارین پالیسی ‌/‌ مترجم: حسین خلیلی