ایران اکنون سومین سال است که خشکسالی را تجربه میکند و همین موضوع باعث شده تا بحران کمآبی هر روز کشور و بخصوص پایتخت را بیشتر تهدید کند. مدتهاست مسئولان حوزه آب در خصوص صرفهجویی مصرف آب اطلاعرسانی میکنند اما آمارهای مصرف نشان میدهد که حتی با وجود اطلاعرسانیهای مختلف مردم همچنان به بحران آب، بیتوجه بوده و مصرف روند افزایشی را طی میکند. این در حالی است که در فصل تابستان تهران و برخی کلانشهرها بحران جدی را پشت سر گذاشتند اما با گذشت زمان و فرا رسیدن زمستان مردم به مصرف قبلی و حتی بیشتر از گذشته بازگشتند.
علیرضا نوذریپور در گفتوگو با جامجم اظهار کرد: اگر چنین وضعی ادامه داشته باشد وضع آب تهران در بهمن ماه با مشکل جدی روبهرو خواهد شد. اینکه میگوییم مردم دعا کنند بخشی از اعتقاد ماست که انشاءالله باران ببارد. خدا هم نظری کند که کمبود بارشها جبران شود.
وی تاکیدکرد: به دلیل بی اطلاعی از وضع بارش و همچنین متوسط مصرفی و درجه حرارت هوا که از عوامل موثر هستند، نمیتوان تخمین درستی از باقیمانده آب تهران بر حسب روز یا ماه داشت.وی ادامه داد: به دلیل تبخیر آب سدها، میزان روان آبهای بالا دست این سدها به یک سوم کاهش یافته است. در این صورت شاهد ذوب برف هستیم و همین موضوع باعث میشود آب تبخیر شده و مصرف روزانه نیز افزایش یابد.
نوذریپور با بیان این که متوسط مصرف آب در تهران 2.5 میلیون متر مکعب در روز است، گفت: مصرف آب تهران در روزهای گذشته دو میلیون و 300 هزار متر مکعب بود در صورتی که نوزدهم دیماه این مصرف به دومیلیون و 630 هزار متر مکعب رسیده بود.
وی در پاسخ به پرسش خبرنگار ما مبنی بر اینکه ممکن است برخی مردم با شنیدن خبر کاهش منابع آبی شروع به ذخیرهسازی کنند، گفت: نیازی به ذخیرهسازی نیست و بهترین گزینه کاهش مصرف است. اکنون متوسط مصرف هر نفر در شبانه روز 220 لیتر است که با کاهش 70 لیتر به ازای هر نفر و رسیدن به متوسط 150لیتر در شبانه روز میتوانیم بهترین نقش را در مصرف بهینه آب داشته باشیم.
این مقام مسئول وضع آب سدهای تهران بخصوص سدهای لار و لتیان را بحرانی اعلام کرد و افزود: به دلیل عدم بارش مناسب باران وضع آب سدهای تهران وخیم است و مردم باید صرفهجویی را جدی بگیرند.
قائممقام شرکت آب و فاضلاب استان تهران، ذخایر آب 5 سد استان تهران را 360 میلیون متر مکعب اعلام کرد و گفت: ذخایر آب سدها در مدت مشابه دو سال گذشته دو برابر این میزان بود.
وی با اشاره به این که ذخایر سدها را در سالهای گذشته از دست دادهایم، گفت: به دلیل عدم بارندگی مطلوب از ذخایر سدها استفاده میکنیم به طوری که برای تامین آب شرب تهران در بهمن ماه با نگرانیهایی مواجه هستیم.
نوذریپور با بیان آمار و ارقام حجم مفید و حجم کل سدها اظهار کرد: اکنون مجموع پنج سد تهران دارای 360 میلیون متر مکعب هستند در حالیکه حجم مفید این سدها 208.5 میلیون متر مکعب است. براین اساس سد طالقان دارای 2/146 متر مکعب آب در حجم کل است که تنها 46.2 میلیون متر مکعب آن بیشتر قابل برداشت و قابل استفاده نیست.
وی تصریح کرد:سد امیر کبیر نیز با حجم کل 69.8 و حجم مفید 64.1 میلیون متر مکعب در مرحله ورود به بحران قرار دارد. در همین حال سد لار با حجم کل 13.3 میلیون متر مکعب فاقد حجم مفید است. همچنین سد لتیان نیز با حجم کل 26.7 میلیون متر مکعب در بحران شدید بی آبی قرار دارد و 22.2 میلیون متر مکعب آب این سد قابل استفاده خواهد بود.
سد ماملو که اخیرا تصفیهخانه ششم تهران در پشت این سد راهاندازی شده و برای کمک به شبکه آبرسانی کشور وارد مدار شده است دارای 103.9 میلیون متر مکعب آب است که فقط 75.9 میلیون متر مکعب آن قابل استفاده است.
قائممقام شرکت آب و فاضلاب استان تهران به بارندگی درحوزه آبریز کشور اشاره کرد و گفت: ما درسال آبی (94 ـ 93) تاکنون 96.6 میلیمتر بارش داشتیم. این در حالی است که در سال آبی (93 ـ 92) 111.5 میلیمتر بارش را شاهد بودیم.
کاهش قابلتوجه روانآبها در کشور
از سوی دیگر ، مدیرکل دفتر مدیریت بههم پیوسته حوضههای آبریز خلیج فارس و دریای عمان شرکت مدیریت منابع آب ایران گفت: توزیع بارشهای امسال از نظر زمانی و مکانی مناسب نبوده و همین موضوع موجب کاهش قابلتوجه روانآبها شده است.
ارسلان هاشمی در گفتوگو با پایگاه اطلاعرسانی وزارت نیرو اظهار کرد: با در نظر گرفتن افزونبر 70 میلیمتر ارتفاع ریزشهای جوی در سال آبی جاری و حجم بارش به میزان 114 میلیارد مترمکعب، بیشترین بارش در حوضه خلیج فارس اتفاق افتاده است.
وی افزود: از اول مهر امسال تاکنون در این حوضه 87میلیمتر بارش داشتهایم که این رقم در مقایسه با سال آبی گذشته 40درصد و در قیاس با درازمدت 35 درصد کاهش داشته است.
هاشمی ادامه داد: بیشترین بارش این حوضه در برغان استان فارس با 529 میلیمتر بارش ثبت شده و کمترین بارش در سیستان و بلوچستان و ایستگاه چابهار بدون ثبت بارش بوده است؛ با توجه به آمار ثبتشده در این حوضه، هماکنون بارشها در مقایسه با سال گذشته یک سوم کمتر شده است و این تاثیر عمدهای در روانآبها و تامین منابع آبی و ذخیره پشت سدها خواهد گذاشت.وی با بیان این که از نظر میزان آورد رودخانهها یکسوم کل آورد رودخانههای کشور در حوضه خلیج فارس و دریای عمان اتفاق میافتد، گفت: رودخانههای اصلی این حوضه بیشتر در غرب حوضه قرار دارد و ما در تمامی این رودخانهها به غیر از مناطق مرزی غرب با کاهش روانآب مواجه بودهایم؛ برای نمونه کرخه 11 درصد و کارون بزرگ 17 درصد در مقایسه با سال گذشته کاهش روانآب داشته است.
هاشمی با تاکید بر کاهش قابلتوجه روانآبها در کشور، افزود: در طبقهبندی بارشها، کل بارشهای جوی در آمار بارندگی حوضه حساب میشود، درحالی که حدود 35 درصد بارشها زیر پنج میلیمتر است و بارشهای زیر پنج میلیمتر اثربخشی خاصی ندارد، زیرا به روانآب تبدیل نمیشود.
وی تصریح کرد: در وضع منابع آب، زمان و مکان مناسب بارش از اهمیت خاصی برخوردار است و متاسفانه توزیع بارشهای امسال از نظر زمانی و مکانی مناسب نبوده و بارشهای خوب نیز به سیلاب تبدیل شده و خسارت بر جا گذاشته است؛ این روند در درازمدت موجب کاهش پوشش گیاهی نیز شده است و همین امر سیلاب را تشدید میکند.
وی ایران را دهمین کشور سیلخیز جهان عنوان کرد و ادامه داد: روند کنونی بارشها و بروز سیلابهای شدید در کشور بویژه در نیمه نخست سال 93 نشان از آسیبپذیری بسیاری از نقاط کشور در مقابل سیل دارد.