حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
در حقیقت، برنامههای زنده تلویزیونی، از بدو فعالیت این رسانه، یکی از محورهای اصلی برنامهسازی بوده و در طول دهههای مختلف با افت و خیزهای متنوعی روبهرو و در شکلها و فرمتهای گوناگونی عرضه شده است. بهطور خلاصه، برنامههای زنده تلویزیونی (که معمولا به صورت مختصر با نام «تلویزیونی زنده» عنوان میشود) به آن دسته از برنامهها گفته میشود که در زمان واقعی رخداد آن روی آنتن میرود و ضبط آن در زمان وقوع و اجرای آن صورت میگیرد. به این ترتیب، این برنامه میتواند حال و هوای متفاوتی داشته باشد و مراسم و رویدادهای مختلفی را در بر میگیرد، اما آنچه در تمام این مراسمها و رویدادهای مختلف یکسان است، ضبط آنها در همان لحظهای است که اتفاق میافتند و به صورت زنده مورد بازدید تماشاگران تلویزیونی قرار میگیرند. در این حالت، این تصور وجود دارد که بیننده معمولی در منزل خود، اینگونه خیال میکند که خودش در محل وقوع آن رویداد حضور دارد و از نزدیک شاهد برپایی آن است.
از روزهای نخستین فعالیت تلویزیون تا حوالی سال 1958، برنامههای زنده تلویزیونی دست بالا را بین برنامههای این رسانه داشت و حرف اصلی را در این بین میزد. به استثنای برنامههایی مثل «من لوسی را دوست دارم» (کمدی موفق خانوادگی لوسیلبال) و «گان اسموک» که اول ضبط میشد و بعدا به روی آنتن میرفت، اکثر برنامههای تلویزیونی در آمریکا به صورت زنده ضبط و پخش میشد.
برخی از برنامههای زنده تلویزیونی با حضور تماشاچی پخش میشود. این برنامهها معمولا در ساعات خاصی از روز روی آنتن میروند و بینندگان خاص خود را دارند. این برنامهها مجریهای مخصوصی هم دارند که معمولا از شهرت زیادی بین بینندگان برخوردارند. یکی از این برنامهها «دیدگاه» محصول شبکه ای.بی.سی است. «صحبت» از شبکه سی.بی.اس هم رقیب این برنامه است، نکته جالب این است که هریک از این برنامهها برای نقاط خاصی از خاک آمریکا (شرق و غرب) پخش میشود و اینطور نیست که کل بینندگان تلویزیونی در تمام خاک کشور را در بر گیرد. در عین حال، بخشی از برنامههای زنده تلویزیونی اختصاص به نمایشها و برنامههای استعدادیابی دارد. این نوع برنامهها که محبوبیت زیادی بین قشر جوان و نوجوان دارند، از سیستم رایگیری از تماشاگران داخل خانهها استفاده میکنند و به همین دلیل، شور و هیجان بیشتری به بخش زنده بودن برنامه میدهند.
خبرهای فوری جایگاه ویژهای در برنامههای زنده تلویزیونی دارند و تماشاگران آن را بدقت پیگیری میکنند. در حقیقت، زنده و تازه بودن برنامههای تلویزیون با این خبرها محک زده میشود. به محض آن که یک خبر فوری گزارش میشود، دوربینهای تلویزیونی خود را به محل حادثه رسانده و گزارشهای زنده و دست اولی را از آن حادثه روی آنتن میفرستند. در این حالت، حتی گاهی اوقات شبکههای تلویزیونی پخش برنامههای روتین خود را قطع کرده و تمام وقت خود را به آن خبر فوری اختصاص میدهند. یکی از این خبرهای فوری در دهه 80 میلادی و در زمانی اتفاق افتاد که اوجی سیمپسون، بازیگر سیاهپوست سینما متهم به قتل همسرش شد و از دست ماموران پلیس فرار کرد. دوربینهای تلویزیونی از درون هلیکوپتر و از بالا فرار این بازیگر در بزرگراه را در معرض تماشای بینندگان تلویزیونی گذاشتند. این در حالی بود که ماشینهای پلیس با فاصله کمی از ماشین سیمپسون در حال تعقیب او بودند. این پخش زنده تلویزیونی، کاملا حال و هوای یک فیلم اکشن و پرتنش هالیوودی را داشت و میلیونها تماشاچی آن را به صورت زنده میدیدند. به شکل طبیعی، این برنامه زنده تلویزیونی تبدیل به یکی از پربینندهترین برنامههای تاریخ رسانه تلویزیون شد. این برنامههای زنده تلویزیونی با عنوان «گزارشویژه» شناخته میشوند.
شبکههای تلویزیونی کابلی (همچون سیانان و کانال خبری فوکس) هم برنامههای زنده تلویزیونی خاص خود را دارند و در طول روز، به پخش آنها میپردازند. در تمام شبکههای تلویزیونی رسمی و کابلی، پخش برنامههای زنده ورزشی اهمیت و جایگاه خاص دارد. در بین ورزشهای مختلف، فوتبال و بسکتبال بیشترین تماشاچی را دارد و هزینه پخش آگهی در فاصله نیمههای اول و دوم این بازیها، بسیار بالاست. در کنار این ورزشها، مراسم اهدای جوایز هنری سالانه (همچون اسکار، گلدنگلوب و امی) هم جایگاه ویژهای در بین برنامههای زنده دارند. تفاوت این نوع برنامهها با برنامههای ورزشی در اندک بودنشان است. در حالی که مسابقات ورزشی جزو برنامههای روتین و روزانه شبکههاست، این نوع مراسمهای هنری فقط یک بار در طول سال اتفاق میافتند، اما همین موضوع، یکی از عوامل اصلی بسیار پربیننده بودن آنهاست. انتخابات ریاست جمهوری و مجلس هم ازجمله رویدادهای مهمی است که به اندازه مسابقات ورزشی و مراسمهایی مثل اسکار تماشاچی دارد. اهمیت پخش زنده رویدادها و اتفاقات مهم در سالهای اخیر به قدری زیاد شده که شبکههای مختلف تلویزیونی کلمه Live را به صورت بزرگ در گوشهای از صفحه تلویزیون میآورند و این کلمه تبدیل به یک لوگوی معروف و موفق برای رسانه کوچک شده است.
حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....