حقوق اقتصادی زنان

یکی از حقوق مالی زن در نکاح دائم مهر‌المسمی است. مهر‌المسمی همان مالی است که در عرف به آن مهریه می‌گویند و هنگام عقد نکاح براساس توافق طرفین مشخص می‌شود. درصورتی که مهر المسمی هنگام عقد تعیین نشده باشد، زن مستحق مهرالمثل خواهد بود. برای تعیین میزان مهرالمثل باید حال زن از حیث شرافت خانوادگی و سایر صفات و وضعیت او نسبت به زنان مشابه و نزدیکان او و همچنین عرف محل مدنظر قرار گیرد.

نفقه یکی دیگر از حقوق مالی زن است. نفقه مطابق قانون عبارت است از مسکن، البسه، غذا و اثاث‌البیت که به طور متعارف باید با وضعیت زن متناسب باشد و خادم در صورت عادت زن به داشتن یا احتیاج او به واسطه مرض یا نقصان اعضا. درصورتی زن مستحق نفقه است که پس از انعقاد عقد نکاح از شوهر تمکین کند.

درصورت استنکاف مرد از پرداخت نفقه، زن می‌تواند از دادگاه الزام شوهر را به پرداخت نفقه درخواست کند. در این حالت دادگاه میزان نفقه را معین و شوهر را به پرداخت آن محکوم می‌کند. اگر اجرای حکم دادگاه مبنی بر محکومیت شوهر به پرداخت نفقه ممکن نباشد زن می‌تواند از دادگاه درخواست طلاق کند.

اجرت المثل یکی دیگر از مفاهیمی است که با حقوق مالی زن در ارتباط است. در این راستا چنانچه زن کارهایی که شرعاً به‌عهده او نبوده است به قصد عدم تبرع (انجام کار غیرواجب بدون چشمداشت) انجام داده باشد مستحق اجرت‌المثل است.

در این صورت هنگامی که مرد درخواست طلاق کند، زن می‌تواند قبل از صدور گواهی عدم سازش یا بعد از آن درخواست اجرت‌المثل کند. در این صورت دادگاه میزان آن را توسط کارشناس معین و حکم به پرداخت آن می‌کند. اما قانون و رویه قضایی برای تعلق اجرت المثل به زن شرایطی تعیین کرده که عبارت است از:

الف: مرد درخواست طلاق کرده باشد. مگر این‌که تقاضای طلاق زوج، مبنی بر تخلف زن از انجام وظایف زوجیت، سوء رفتار یا اخلاق زوجه باشد که در این صورت مانع از استحقاق اجرت المثل خواهد بود.

ب: زوجه نباید به قصد تبرع اقدام به انجام کارهای منزل کرده باشد.

ج: ضمن عقد نکاح یا قرارداد دیگری برای انجام کارهای منزل برای زن اجرت‌المسمی (تعیین اجرت برای کاری در عقد یا اجاره) تعیین نشده باشد.