خداحافظی با صدای «طهرون قدیم»

فراتر از مرزهای هنری

به گزارش جام‌جم، پاییز امسال هر چند مانند همیشه زیبا بود و مثل هر سال با خش خش برگ ها زیر پای هر عابری دلبری می‌کرد، اما با هر سال تفاوت داشت. خبرهای سیاهپوش یکی یکی منتشر شدند و غم های بزرگی بر دل جامعه هنری و مردم گذاشتند. غمی‌که با رفتن مرتضی احمدی هنرمند بازیگر و صداپیشه سنگین‌تر هم شد. در روزهای پایانی پاییز امسال باز هم یک خداحافظی دیگر رخ داد. خداحافظی با مردی که چهره‌اش، نگاهش و صدایش خاطره مشترک چند نسل است. مرتضی احمدی هنرمند محبوب همه مردم ایران به کاروان هنرمندان درگذشته امسال پیوست و انتشار خبر خداحافظی همیشگی با او همه را ناراحت کرد.

این هنرمند صبح روز گذشته به دلیل مشکلات ریوی در منزلش درگذشت و این در حالی بود که او اصلا به رفتن نمی‌اندیشید، چنان سرشار از زندگی و نشاط بود که منتظر بود تا دوباره بهبود پیدا کند و بتواند به فعالیت‌های هنری‌اش ادامه دهد.

مرتضی احمدی که حدود سه هفته پیش، بسختی می‌توانست صحبت کند، درد پاهایش او را بیشتر اذیت می‌کرد و می‌خواست برای درمان فیزیوتراپی ‌شود. این هنرمند همین چند روز پیش گفته بود: راستش حالم چندان فرقی نکرده است و همچنان تحت نظر پزشک هستم، امیدوارم بهتر شوم یعنی باید بهتر شوم.

هر چند او از سال 1321 در عرصه تئاتر و بویژه هنر پرده خوانی و نقالی فعال بود اما طی سال های گذشته فعالیت‌هایی فراتر از مرزبندی های مرسوم هنری داشت، از جمله گردآوری و نگارش فرهنگ عامیانه (فولکلور) تهران را هم انجام داد. او در این زمینه کتاب «کهنه‌های همیشه نو» (ترانه‌های تخت حوضی)، فرهنگ بر و بچه‌های ترون: کلمه‌های ویژه، واژه‌ها، اصطلاحات و ضرب‌المثل‌های تهرانی و پرسه در احوالات ترون و ترونیا را تألیف کرده است. علاوه بر تألیفاتش در حوزه فرهنگ نویسی، او برخی از قدیمی‌ترین ترانه‌های کوچه‌بازاری تهران را به صورت (ضربی‌خوانی) بازخوانی کرده است. از دیگر فعالیت های او می‌توان به آلبوم های به یادماندنی صدای طهران قدیم 1 و 2 اشاره کرد. این آلبوم‌ها طی چند سال گذشته از سوی مرکز موسیقی بتهوون منتشر و با اقبال عمومی‌ بسیار خوبی مواجه شد.

این هنرمند برجسته در عرصه دوبله هم فعالیت های ماندگاری داشته است که از جمله آنها می‌توان به حضور او در مجموعه پینوکیو اشاره کرد. زنده یاد احمدی در این مجموعه در نقش «روباه مکار» به خواندن متن می‌پرداخت. او علاوه بر حضور پررنگ در عرصه دوبله، موسیقی و بازیگری تئاتر، سینما و تلویزیون فعالیت ماندگار دیگری داشت که طی سال‌های گذشته انجام شده است.

صدای ماندگار او به‌عنوان راوی در مجموعه انیمیشن شکرستان که از تلویزیون پخش می‌شد نیز از دیگر فعالیت‌های او محسوب می‌شود.

این هنرمند که روز گذشته در نود سالگی درگذشت، متولد تهران بود و به فرهنگ گذشته این شهر بسیار حساس بود. او در اغلب مصاحبه‌هایش به این موضوع اشاره کرده و حتی نسبت به موضوعاتی چون کوچ پرنده‌ها از تهران حساسیت نشان می‌داد. او در یکی از گفت‌وگوهایش درباره حال و هوای تهران قدیم می‌گوید: دلم برای آن روزها تنگ است. همیشه به این فکر می‌کنم چه کسی می‌خواهد این هنر را زنده نگه دارد؟ من موسیقی ضربی را به اوج رساندم و این حق من بود چون در خاک و خُل جنوب تهران بزرگ شدم. فرهنگ طهرون قدیم در خونم جاری است، اما امروز کودکان آن روزها کجا هستند، ما چه زندگی تلخی در تهران امروز داریم و چه تهران خوبی داشتیم آن روز، شاید هم لیاقتش را نداشتیم و شاید نفرین شهر ما را گرفت. زمانی در همین طهرون صدها لک لک روی تمام گلدسته مسجد ها بود. کسی نبود سنگ به بال شان بزند، ولی حالا یک لک لک هم پیدا نمی‌شود. حالا لک لک‌ها کجا هستند؟ مطمئن باشید تا چند سال دیگر یک کفتر چاهی هم در تهران پیدا نمی‌شود... حالا او رفت، آن هم در روزهایی که مرغ های دریایی مهاجر اطراف تهران خانه کرده‌اند. هر چند آنها بزودی از تهران کوچ می‌کنند، اما مرتضی احمدی در همین روزهایی رفت که مرغان مهاجر به تهران آمده بودند و روزهای پایانی عمرش را همسایه‌اش بودند.

روزنامه جام‌جم ضایعه درگذشت این هنرمند بزرگ و توانمند را به مردم ایران، جامعه هنری و خانواده این هنرمند تسلیت می‌گوید؛ هنرمندی که صدا، چهره و تالیفاتش برای همیشه در ذهن مردم و تاریخ هنری ایران ماندگار خواهد بود.