لالایی مادر رویای شیرین کودکانه

شب بود و از وقت خواب می گذشت ، ولی این بار نیز همانند دیگر شبها کارش این بود که به آسمان خیره شود و ستاره ها را بشمرد؛ چرا که از برق چشمان کودکش مشخص بود به این زودی قصد خواب ندارد.

کد خبر: ۷۴۸۱۸

معمولا والدین اوایل سالهای زندگی فرزندانشان از چگونگی خواب آنها شکایت دارند و دیده شده است که خواب در سالهای اولیه زندگی فرزندان به شکل بی میلی به خواب ، دیر به خواب رفتن و کابوس های شبانه خود را نشان می دهد. براساس تحقیقات به عمل آمده ، میزان خواب کودکان با سنشان ارتباط مستقیم دارد و به هر میزان که سن کودک کمتر باشد مدت زمان خوابش بیشتر می شود، به نحوی که نوزادان بیشتر وقت خود را در خواب به سر می برند و با بالا رفتن سنشان نیاز به خواب کاهش می یابد، کما این که میزان خواب سالمندان کمتر از دیگران است.
دکتر فرخنده مفیدی ، استاد دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به این که خواب می تواند در رشد فیزیکی ، جسمی و ذهنی کودک تاثیر بسزایی داشته باشد، روزانه 18ساعت خواب را برای نوزادان طبیعی می داند و می گوید: به مرور زمان هر چه نوزاد رشد می کند از میزان خواب وی کاسته و به فعالیت های بازی گونه ، حسی و حرکتی وی افزوده می شود، به طوری که یک کودک 3ساله در شبانه روز 10الی 12ساعت را در خواب سپری می کند، بزرگسالان 8ساعت.

رویای آرامش
خواب نوعی برگشت به حالت رضایت و آرامش کامل است که کودک در دوران جنینی نیز این آرامش را در مادر احساس می کند.
طبق تحقیقات جدید، خواب شب را می توان به 2قسمت خواب با حرکات سریع چشم و خواب عمیق تقسیم کرد که هر یک از این مراحل در طول شب تکرار می شود.
خواب در طول شب با حرکات سریع چشم حدود 5مرتبه به مدت نیم ساعت تکرار می شود و شخص رویا می بیند.ولی بیشتر اختلالات خواب کودکان به مرحله خواب عمیق مربوط است که طی آن کودک دچار شب ادراری ، ساییدن دندان ها به یکدیگر و وحشت شبانه می شود.
بررسی های به عمل آمده نشان داده است خواب در سلامت روانی و جسمی کودکان بسیار موثر است به نحوی که در مراحل رویا، از اضطراب های فرد کاسته می شود.
در غیر این صورت افرادی که از خواب همراه با رویا محروم می شوند، روز بعد دچار اضطراب می شوند.
خواب مرحله عمیق نیز با ترمیم بافتهای بدن و رشد اندامها ارتباط دارد و هورمون رشد کودکان در این مرحله از خواب ترشح می شود.

عوامل موثر در خواب کودکان
دکتر مفیدی ، تغذیه ، تنش و اضطراب ، سروصدا و دشواری های محیطی را از عوامل موثر در خواب کودک می داند که می تواند موجبات یک خواب خوب یا نامناسب را ایجاد کند.
وی می افزاید: اگر خواب کودک از نظم خوبی برخوردار باشد، نسبت به دیگر هم سن و سالهای خود از خلق و خوی و حتی رشد مناسبی برخوردار خواهد بود، چرا که اختلال در خواب ، افراد را بدخلق ، پرخاشگر و... می کند.
بنابراین از دیرباز یکی از مهمترین ابزار تشویق به خواب ، استفاده از لالایی و گفتار شنیداری برای کودکان بود که در این روش ایجاد نوعی ارتباط با کودک به وجود می آید.
در این روش هر چه ارتباط با گل ، گیاه ، مهربانی و خوش بینی بیشتر باشد بهتر است.
متخصصان تعلیم و تربیت لالایی را نوعی متغیر موثر در کودک می دانند که باعث ایجاد نظم ذهنی در آنها می شود.

علت تداوم مشکل
دکتر کتایون خوشابی ، روان شناس معتقد است والدین باید علت یا تداوم مشکل خواب را در کودکان خود بررسی کنند؛ چرا که ممکن است این مشکلات به دلیل جلب توجه ، اضطراب ، تاثیر داروها و مسائلی از این دست باشد.
دکتر خوشابی با اشاره به این که بررسی چنین عواملی در انتخاب راه حل مناسب به والدین این کودکان کمک خواهد کرد، می گوید: بازیهایی که نیاز به فعالیت زیاد دارند برای ساعات پیش از خواب ، مناسب نیست و باید بتدریج فعالیت کودک را از زمان غروب به بعد کاهش داد و به جای بازیهای پرتحرک مانند کشتی گرفتن یا توپ بازی ، فعالیت هایی مانند مطالعه کردن ، شنیدن قصه یا تماشای تلویزیون را جایگزین کرد.
خوشابی با بیان این که انجام فعالیت های آرام کننده مانند حمام آب گرم و ماساژ قبل از خواب یا تکان دادن کودک به آرامی مفید خواهد بود معتقد است.
والدین باید برای زمان خواب کودک برنامه داشته و در این زمینه انعطاف پذیر باشند و در عین حال برخورد قاطع با کودک را نیز تمرین کنند.
همچنین یک همخواب جایگزین مانند عروسک یا هم اتاقی به تنها خوابیدن کودک کمک می کند و در کسب استقلال او مفید خواهد بود.
کودکان ترسها و تشویق هایی دارند که پیش از خواب به سراغشان می آید، بنابراین بهتر است والدین کودک خود را تشویق و درباره مسائل خود با آنها صحبت کنند، زیرا این کار به والدین ، در درک بهتر مسائل کودک کمک خواهد کرد.
خوشابی معتقد است : والدین ، پدربزرگ و مادربزرگ یا پرستار کودک باید در مورد چگونگی کنار آمدن با مشکلات خواب کودک ، با یکدیگر هماهنگ باشند؛ چرا که کودکان به علت شرایط سنی خود آسیب پذیرند و نیاز به حمایت و مراقبت بزرگترها دارند؛ بنابراین آسیب پذیری کودکان ایجاب می کند با وضع قوانین مناسب و حمایت و مراقبت لازم رشد و سلامت جسم و روان آنان را تامین کنیم.

چند توصیه مفید برای خواب کودک
برای زمان خواب کودکتان برنامه تعیین کنید.
علت یا تداوم مشکل خواب را در کودکتان بررسی کنید.شاید به دلیل جلب توجه ، اضطراب ، تاثیر داروها و... هستند.
بررسی این عوامل به شما در انتخاب راه حل مناسب کمک خواهد کرد. فعالیت های بدنی کودک مانند بازی در پارک و برنامه های ورزشی را در طول روز افزایش دهید.
اگر کودکتان در طول شب بسختی به خواب می رود و از خواب می پرد به او اجازه خوابیدن در طول روز را ندهید.
این کار در ایجاد خواب منظم به کودک کمک خواهد کرد.در صورتی که کودک میل به بیخوابی داشت باید به فکر بیماری هایی همانند اضطراب ، وقفه تنفسی در حین خواب و ...بود.
گاهی کودک تمایل به خوابیدن کنار خواهر و برادرهایش را دارد.
در صورت اجازه والدین ، این کار بسرعت به عادت تبدیل می شود، زیرا کودکان باید یاد بگیرند هنگام خواب مستقل باشند.برای بعضی کودکان خوابیدن در اتاق تاریک دشوار است ، روشن کردن چراغ خواب در اتاق کودک موثر است.هنگامی که کودک در طول شب از خوابیدن بیدار می شود، به او کمتر توجه کنید، کمتر او را در آغوزش بگیرید و با او بحث نکنید.
برای وقت شناسی در خواب به کودک جایزه بدهید مانند تماشای بیشتر تلویزیون یا خوراکی ویژه قبل از خواب.پر خوابی کودکان می تواند ناشی از کم کاری تیروئید باشد که باید بسرعت درمان شود در غیر این صورت موجب عقب افتادگی ذهنی می شود.