حال اقتصاد دارو خوب نیست

کشور ما نیز از این قاعده مستثنا نیست و نظام دارویی کشور در کنار فعالیت‌های علمی، تلاش زیادی برای هموارکردن اقتصاد این صنعت انجام داده است، اما آمار و ارقام از نابسامانی این بازار حکایت دارد. آمار بالای تولید دارو از سوی شرکت‌های دولتی و متصل به دولت از ناتوانی بخش خصوصی برای فعالیت و حیات در این بازار خبر می‌دهد. سهام بالغ بر ۷۰ درصد بخش تولید کشور متعلق به چند هلدینگ دارویی دولتی است، از جمله تامین داروی شفا زیر نظر بانک ملی، هلدینگ هلال احمر تحت پوشش هلال احمر و شرکت برکت زیر نظر ستاد اجرایی فرمان امام که بیشترین نقش را در تولید داروهای ایران دارند. همین ناتوانی فعالیت بخش خصوصی در بحث تولید باعث می‌شود این بخش تمایل بیشتری به فعالیت در واردات دارو داشته باشد.

دکتر سیدابراهیم هاشمی، مدیرعامل پخش فردوس، تولید پایین بخش خصوصی را نشأت گرفته از سختگیری‌ دولت و نظام غیراقتصادی تولید دارو می‌داند: «در حوزه تولید همه چیز خیلی مشخص است و قیمت‌ها از قبل تعیین می‌شود و شرکت‌های دولتی آن را تولید می‌کنند. همین امر باعث می‌شود ریسک‌پذیری بازار در ایران برای بخش خصوصی بسیار بالا باشد.» از طرف دیگر تسهیلات بانکی با سود بسیار بالا و قوانین بسیار سخت و عجیب و غریب پای بخش خصوصی را برای تلاش در این کارزار بسیار سست کرده است. به نظر می‌رسد این توافق نانوشته بخش خصوصی و دولتی برای فعالیت در تولید و واردات دارو چندان هم به ضرر تامین دارو در ایران نبوده است. دکتر هاشمی می‌گوید: «باوجود آمارهای منتشر شده در یک سال اخیر به هیچ‌وجه مشکلی در تامین دارو نداشته و حتی در مورد بعضی محصولات بالاتر از نیازمان هم داشته‌ایم. بیشتر آمارهایی که به دست رسانه‌ها می‌رسد میزان پخش به داروخانه است که آمار درستی نیست و این معادلات باید از اسناد بیمه‌های دارویی و یک عملیات آماری مشخص انجام بگیرد که متاسفانه این‌گونه نیست.»

مشکل دیگری که گریبان اقتصاد دارویی کشور را گرفته، اختلاف فاحش قیمت بین داروهای خارجی و داخلی است که علاوه بر لطمه زدن به بیمار باعث می‌شود داروی خارجی به یک کیمیا تبدیل شود.

در چنین فضایی واردکننده و تولیدکننده، فضا را برای کسب و کار مناسب نمی‌بینند و همین مساله باعث می‌شود بحث قاچاق دارو پررنگ شود، زیرا برای همه بیشتر صرف دارد. البته در بخش تولید قرص، کپسول و آمپول‌های معمولی با این مشکل روبه‌رو نیستیم و عمده مشکل کشور در داروهای هایتک و تخصصی است.

ریشه این مشکلات و نابسامانی‌های بازار دارو از کجاست؟ هاشمی معتقد است در تمام نقاط جهان کمیته تعهدات دارویی و بیمه یک ارگان است و همین باعث می‌شود با ورود کاریکاتوری دارو به کشور مواجه نباشیم، اما در ایران یک کمیته تعهدات دارویی را انجام می‌دهد و از طرف دیگر اصلا مشخص نیست داروی واردشده به چه شکل بیمه‌گذاری می‌شود. او اضافه می‌کند: «فرض کنید یک آزمایش که قیمت مناسبی دارد و تاثیرگذاری آن برای بیمار 10 درصد است، پزشک بی‌درنگ آن را تجویز می‌کند، اما اگر بیمه این دارو پایین باشد، قیمت آن سر به فلک می‌کشد و پزشک معالج برای رعایت جیب بیمارش هم که شده از تجویز آن سر باز می‌زند. در بحث اقتصاد دارو در کشورهای توسعه یافته معادل GDP (تولید ناخالص داخلی) برای تعهدات دارویی کنار گذاشته می‌شود» .

آرش جهانگیری / جام‌جم