مروری بر برنامه رادیویی مرزهای اندیشه

برنامه تلویزیونی مرزهای اندیشه که سومین سال پخش خود را پشت سر می گذارد شنبه تا چهارشنبه هر هفته ساعت 22 از گروه علوم و فنون شبکه رادیویی تهران تقدیم علاقه مندان می شود نوشتار زیر نقد کوتاهی درباره این برنامه است

کد خبر: ۷۱۰۱

بررسی و نقد برنامه های علمی ای که از رادیو پخش می شود، باید بسیار موشکافانه صورت پذیرد؛ زیرا نوع ساخت و همچنین مخاطبان این برنامه را یک قشر مشخص اما پر جمعیت تشکیل می دهد.به عنوان نمونه ، هنگامی که برنامه مرزهای اندیشه به موضوع ریاضیات می پردازد و از مبحث دیفرانسیل و انتگرال سخن می گوید، مخاطبان آن دانش آموزان دبیرستانی و یا دانشجویان فرض می شوند؛ زیرا به هر حال این مبحث ریاضی به زندگی افراد دیگر جامعه مربوط نمی شود اما همین برنامه 20 دقیقه ای رادیویی می تواند برای این قشر خاص حاوی مطالبی بدیع ، آموزنده و جالب باشد که پیش از این ، فکر آنها را به خود مشغول نکرده بود اما در میان قطع و پخش مکرر موسیقی که قاعده ای برای ساخت برنامه های رادیو به شمار می آید، این جملات کوتاه را می شنویم : در دشواری دیفرانسیل نباید شک کرد و یا بسیاری از چیزها با دیفرانسیل به دست می آید؛ نکاتی که هر دانش آموز دبیرستانی بر آنها اشراف دارد و برای دانشجو، مضحک است برنامه با گفتن جملات عوامانه ای درباره ریاضیات بدین گونه شروع می شود:ریاضی علمی آکادمیک است اما مردم آن را علمی خشک می دانند هر چه بیشتر به این مقایسه فکر کنیم ، بیشتر گمراه می شویم زیرا هیچکدام ، دیگری را نقض نمی کند و هر دو بی معنی اند در واقع تمام علوم ، آکادمیک هستند؛ یعنی به صورت کامل در دانشگاه ها طبقه بندی و تدوین میشوند و نمی توان مقوله ریاضیات را از دیگر علمها جدا کرد شاید این گونه موشکافی کردن درباره یک برنامه رادیویی ، غیرمنطقی به نظر برسد؛ اما هنگامی که بیندیشیم حتی یک برنامه ساده رادیویی درباره ریاضیات ممکن است باعث آشنایی عمیق تر، اشتیاق و فعالیت جدی گروهی از دانش آموزان و دانشجویان در این زمینه شود، حرف خود راپس می گیریم هنگامی که هدف از ساخت یک برنامه حال از نوع رادیویی آن چیزی به غیر از سرگرمی باشد، مسوولیت سنگین تری بر دوش سازنده آن است و باید به متن برنامه اهمیتی خاص داده شود: اولا باید منابع استفاده شده ، به روز باشند تا به گونه ای اهمیت مطرح شدن پیدا کنند؛ دنیای علمی معاصر نه تنها پر از دستاوردهای جدید نظری در زمینه علوم مختلف است ؛ بلکه نگاه به موضوعات علمی گذشته و تفسیر آنها نیز حاوی نکاتی جدید است.ثانیا قسمتهای مختلف ارائه شده درباره یک موضوع خاص باید به شکلی با یکدیگر هماهنگی داشته باشند و مثلا حرفهای بسیار ساده در کنار اصطلاحات و توضیحات کاملا تخصصی قرار نگیرد و پس از پایان برنامه ، یک ایده هر چند کلی درباره موضوع مورد بحث برنامه ، در ذهن مخاطب شکل گرفته باشد یکی از مسائل رایج در بسیاری از برنامه های رادیو، پراکنده گویی است یا به اصطلاح از هر دری سخن گفتن این کیفیت ، باعث گرفتن وقت مفید برنامه و طولانی کردن بی مورد آن می شود؛ آن هم زمانی که به نظر می رسد وقت زیادی در رادیو صرف پخش اخبار مختلف و موسیقی می شود استفاده هوشمندانه و مفید از زمان برنامه های علمی و آموزشی ، امری حیاتی و لازم به نظر می آید؛ آن هم برای رسانه ای که مخاطبان کمتری نسبت به تلویزیون و مطبوعات دارد و در عین حال شاید بتوان گفت، مخاطبان خاص تر.