زبان و ادب فارسی

اگر دانشنامه‏ها را به اعتبار حجم مطالب آنها، به مختصر و مفصل و به اعتبار محتوا، به اختصاصی و عمومی و به اعتبار شیوه تنظیم و عرضه مقالات آنها به الفبایی و موضوعی و به اعتبار سندیت اقوال مذکور در مقالات، به مبتنی و غیرمبتنی بر نظام ارجاعی تقسیم کنیم، دانشنامه زبان و ادب فارسی دانشنامه‏ای مختصر، اختصاصی، الفبایی و مبتنی بر نظام ارجاعی است. مختصر است، زیرا تنها به اهم موضوعات مربوط به حوزه خود می‏پردازد. اختصاصی است زیرا مختص به موضوعات متنوع مربوط به زبان و ادب فارسی است. الفبایی است زیرا مدخل‌های آن برای سهولت مراجعه به آنها مانند مدخل‌های فرهنگ لغت به ترتیب حروف الفبا مرتب شده ‌است و مبتنی بر نظام ارجاعی است زیرا اقوال و روایات مهم مذکور در متن مقالات مستند به اسناد ماخوذ از منابع موثق و معتبر است.

موضوعات دانشنامه به این شرح است: رجال؛ شامل احوال شاعران فارسی‏زبان از پیش از رودکی تا معاصر و احوال صاحبان آثار و احوال مستشرقانی که در حوزه ادب فارسی پژوهش کرده‏اند. آثار؛ شامل معرفی آثار مهم ادبی به زبان فارسی یا معرفی آثار مرجع فارسی‏زبانان به زبان عربی و نیز آثار خارجی مهم ترجمه‌شده به زبان فارسی، ادبیات پیش از اسلام، اسطوره‏های ایرانی، اَعلام شاهنامه، جشن‌ها و آیین‌ها، دستور زبان فارسی، اصطلاحات بلاغت، اصطلاحات عروض و قافیه، اصطلاحات زبان‏شناسی، اصطلاحات عرفان و تصوف، اصطلاحات نظم و نثر، قالب‌های شعری، انواع ادبیات، انواع ادبی، انجمن‌های ادبی، سبک‌های ادبی، اماکن و ابنیه تاریخی و جغرافیایی مهم و زبان‌های ایرانی.

این دانشنامه زیر نظر فرهنگستان زبان و ادب فارسی تدوین می‌شود و سرپرستی تدوین آن را اسماعیل سعادت بر عهده دارد. این دانشنامه قرار است در شش جلد تألیف شود. جلد اول آن (آب ـ برزویه) سال ۸۴، جلد دوم (برندق خجندی ـ حیرتی تونی) سال ۸۶، جلد سوم (خارزنجی ـ سنایی غزنوی) سال ۸۸ و جلد چهارم آن سال ۹۱ منتشر شد. تدوین مقالات جلد پنجم و ششم آن به صورت همزمان در دست اقدام است.