تجربه دنیا در مقابله با کودک‌آزاری

لازم نیست کودکی خردسال با سر و صورت کبود جلوی‌ شما قرار بگیرد یا بچه‌ای را با دست و پای شکسته و آتل‌بندی شده ببینید تا به آزار و اذیت کودک از سوی دیگران شک کنید. خیلی وقت‌ها، کودک‌آزاری هیچ نشانه‌ای ندارد و حتی کوچک‌ترین خراشی روی بدن نحیف کودک دیده نمی‌شود، اما نادیده گرفتن بچه‌ها و بی‌توجه بودن نسبت به نیازهایشان می‌تواند عواقب ناگواری در پی داشته باشد. البته عوارض و مشکلات روحی ناشی از کودک‌آزاری فقط به همان دوران محدود نمی‌شود و تا بزرگسالی می‌تواند زندگی فرد را دستخوش تغییرات منفی سازد و از طرفی جامعه را با مشکلات متعدد روبه‌رو ‌کند. به همین دلیل امروزه تغییراتی اساسی در قوانینی که برای مقابله با کودک‌آزاری در جوامع مختلف وجود داشته، ایجاد شده تا نه تنها آزار و اذیت فیزیکی که حتی آزار روحی و روانی کودکان هم جرم شناخته شود و مجازاتی معین داشته باشد.

البته کشورهایی که هم‌اکنون با فرد کودک‌آزار به عنوان مجرم برخورد می‌کنند و مجازات‌ مشخصی برای چنین افرادی در نظر گرفته‌اند، طی سال‌ها و با حمایت سازمان‌های مختلف به این هدف رسیده‌اند و حالا هم آموزش و مشاوره را به عنوان مهم‌ترین نکات پیشگیری از کودک‌آزاری در نظر دارند تا به کمک شیوه‌های صحیح فرزندپروری احتمال روبه‌رو شدن با این مشـکلات به حداقل برسد.

کانادا؛ اعلام کودک‌آزاری، وظیفه همه مردم است

با وجود این‌که انواع مختلف کودک‌آزاری در بیشتر نقاط دنیا به عنوان جرمی مشخص شناخته نشده، اما در کانادا با بسیاری از این رفتارهای خشونت‌آمیز که میان اعضای خانواده‌ رخ می‌دهد، به طور جدی برخورد می‌شود و فردی که این رفتار را داشته، از نظر قانون مجرم خواهد بود. براساس این قوانین، در کانادا هرگونه کودک‌آزاری باید به پلیس اطلاع داده شود و فردی که به‌‌رغم آگاهی از این موضوع، پلیس را در جریان نمی‌گذارد شریک جرم به حساب می‌آید و باید پاسخگو باشد. البته بسیاری از کسانی که می‌خواهند در مورد این موضوع با پلیس یا سازمان‌های مرتبط صحبت کنند، نگران امنیت و حفظ جان خودشان هستند و به همین دلیل ممکن است از انجام این کار صرف‌نظر کنند. پلیس کانادا اما این موضوع را هم حل کرده و راه‌حل‌های خاصی برای این افراد در نظر گرفته است. آنها می‌توانند این نگرانی را با پلیس در میان بگذارند تا نیروهای پلیس هم وظایفشان را در این باره انجام دهند. مثلا ممکن است شخصی که کودک‌ را آزار داده، مدتی در زندان بماند و هنگام آزادی هم به این شرط از زندان خارج شود که هیچ‌گونه ارتباط و تماسی با فردی که گزارش این کار را به پلیس داده، نداشته باشد یا حتی اگر شرایط مناسب نباشد، پلیس می‌تواند برای مدتی محافظت از جان این افراد را به عهده بگیرد و نیروهایی به این کار اختصاص دهد.

فرد کودک‌آزار هم براساس نظر دادگاه و نیروهای پلیس کانادا به زندان فرستاده می‌شود که مدت زمان زندانی بودن او براساس نوع اذیت و آزاری که داشته، تعداد دفعاتی که مرتکب این کار شده و مواردی از این دست تفاوت پیدا می‌کند.

مجازات‌ متفاوت در ایالت‌های آمریکا

در آمریکا هم کودک‌آزاری، جرمی جدی به حساب می‌آید و مجازات‌های مختلفی برای این آن در نظر گرفته شده است. هرگونه سوءاستفاده از کودکان به عنوان جرم و جنایت، از سوی دولت و قانون این کشور پیگیری می‌شود. البته نوع مجازات‌ در هر یک از ایالت‌های آمریکا متفاوت است و شرایط براساس قانون آن ایالت فرق می‌کند. به عنوان نمونه در ایالتی مانند آریزونا، مجرمی که به طور عمد به کودک صدمه‌ای وارد کند یا او را آزار دهد به حبس محکوم می‌شود و دوره حبس او می‌تواند براساس شدت اذیت و آزار تا پنج سال هم ادامه یابد. در نواحی دیگری مانند کلمبیا مجرم ممکن است به ده یا پانزده سال حبس نیز محکوم شود و در فلوریدا مدت حبس چنین فردی در زندان حتی به 30 سال می‌رسد.

علاوه بر اینها، در آمریکا اقدامات حمایتی دیگری هم برای کودکانی که از طرف سرپرستشان صدمه دیده‌اند، در نظر گرفته می‌شود و در کنار موسسات و سازمان‌هایی که همیشه آماده‌اند گزارش‌هایی را که درباره کودک‌آزاری مطرح می‌شود پیگیری کنند، برای درمان مشکلات جسمی و روحی این کودکان و همین‌طور آموزش آنها برنامه‌هایی در نظر گرفته شده است. به عنوان نمونه خانه‌های گروهی کودکان که محیطی امن برای این بچه‌ها فراهم می‌کند، فضایی است که آنها می‌توانند در امنیت و آسایش زندگی‌شان را بگذرانند تا درباره سرپرستی آنها تصمیم‌گیری شود.

آلمان؛ معاینه کامل کودکان اجباری است

اگر موردی از کودک‌آزاری به پلیس آلمان گزارش داده شود، بلافاصله فردی را برای بررسی شرایط و ارزیابی موقعیت اعزام می‌کنند تا خطرات احتمالی را تشخیص و اقدامات لازم را انجام دهد. در صورتی که نشانه‌هایی از آزار و اذیت جسمی در بدن کودک مشاهده شود، معاینات کامل پزشکی باید انجام شده و مشکلات جسمی کودک درمان شود. از طرفی، معاینات و بررسی پزشکان و متخصصان می‌تواند نظر دادگاه و رای آنها را نیز تغییر دهد و به همین دلیل اهمیت زیادی دارد. چنانچه دادگاه بخواهد برای تعیین سرپرست کودک تصمیم بگیرد، خانواده او نیز باید در جلسات حضور داشته باشد تا در این زمینه نظراتشان را مطرح کند. البته در مواردی که خطری کودک را تهدید می‌کند، مسئولان منتظر نمی‌مانند و بدون طی‌کردن این مراحل، سرپرستی کودک را به موسسات ویژه‌ای می‌سپارند تا پس از آن به کارهای اداری و قانونی رسیدگی شود. همچنین در مواردی که کودک از نظر امنیت مشکل داشته باشد، اتاقی جداگانه همراه با سرپرستی مطمئن برای کودک تهیه می‌شود تا در طول محاکمه مشکلی برای او پیش نیاید. نباید این نکته را هم نادیده گرفت که برای حفظ امنیت کودکان و حمایت از آنها، ارگان‌ها و سازمان‌های مختلفی در این کشور دست به کار می‌شوند تا کودکانی که آزار دیده‌اند، هرچه زودتر و بهتر به شرایط ایده‌آل زندگی برسند.

هلند؛ پیشگیری از کودک‌آزاری با آموزش و مشاوره

قوانین هلند، امکانات و شرایط خاصی را برای حمایت از کودکان و مقابله با کودک‌آزاری فراهم کرده است. با این حال، هلندی‌ها اعتقاد دارند اقدامات پیشگیرانه، آموزش دادن و بالا بردن میزان آگاهی والدین و کودکان بهترین شیوه برای مقابله با کودک‌آزاری است. با وجود این، زمانی که نمونه‌ای از کودک‌آزاری مشاهده می‌شود، هلندی‌ها می‌توانند به مراکز مخصوصی که برای این کار در نظر گرفته شده، مراجعه یا تنها با یک تماس تلفنی با مشاورانی که در این مراکز حضور دارند، ارتباط برقرار کنند تا از طریق راهنمایی‌ آنها اقدامات لازم انجام شود. این مراکز پس از بررسی شرایط نیز‌ در صورت نیاز اقدامات حمایتی مورد نیاز را به خانواده‌ها ارائه می‌کنند و بعد از تهیه گزارشی رسمی از کودک‌آزاری، مجازات فرد مجرم تعیین می‌شود.

اطلاع ندهید، شما هم مجرمید

کسانی که کودکان را آزار می‌دهند و به آنها صدمه‌ وارد می‌کنند، مجرم شناخته می‌شوند و باید مجازات شوند، اما در بسیاری از کشورها، اشخاصی که موارد کودک‌آزاری را می‌بینند و به پلیس گزارش نمی‌دهند هم به همان اندازه مجازات خواهند شد.به عنوان نمونه در آمریکا و انگلستان همه افراد وظیفه دارند در صورت روبه‌رو شدن با موردی از کودک‌آزاری آن را به پلیس اطلاع دهند و این قانون که رعایت آن برای همه مردم الزامی است، هدفی غیر از حفظ امنیت کودکان و نوجوانان ندارد. مسئولان این کشورها می‌گویند باید با کودک‌آزاری مقابله کرد و گزارش دادن به پلیس را اولین قدم در راه پیشگیری از بروز رفتارهای خشونت‌آمیز علیه کودکان می‌دانند.

نیلوفر اسعدی‌بیگی / جام‌جم